IV SA/Po 550/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie WSA Maciej Dybowski as. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant ref.-staż. Paweł Grzęda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2006 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Filii Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. nr [...] z dnia [...] listopada 2003 r. 2. określa, iż wyżej wymieniona decyzja Kierownika Filii Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie P.-W. w zakresie przyznającym świadczenie może być wykonana. /-/I. Kucznerowicz /-/P. Miładowski /-/M. Dybowski MW Decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. działający z upoważnienia Rady Miasta P. Kierownik Filii W. Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P., wskazując jako podstawę rozstrzygnięcia art. 14 ust. 1, 2, 3 pkt 2, art. 15, art. 20 ust. 1 pkt 10 i ust. 3, art. 27 i 28 ustawy z 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych (t.j. Dz.U. nr 102, poz. 651 z 1998 r. ze zm.) po ponownym rozpoznaniu wniosku "sprostował błąd w decyzji własnej z [...]listopada 2001 r. nr [...]w ten sposób, że ustalił prawo pani B. K. zam. przy ul. [...] w P. do zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 135,96 złotych na okres od 1 września 2001 r. do 31 marca 2002 r.". W rozstrzygnięciu wskazano, iż zasiłek wypłacony został w łącznej kwocie 951,72 złote przekazem pocztowym na podstawie decyzji z [...] maja 2003 r. uchylonej następnie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Ustalając prawo do zasiłku organ argumentował, iż wcześniejsza jego decyzja z [...] listopada 2001 r. odmawiająca przyznania zasiłku wydana została z błędem, który zgodnie z treścią art. 28 ust. 2 przywołanej ustawy o zasiłkach rodzinnych .... uzasadnia podjęte rozstrzygnięcie. Strona bowiem złożyła wniosek o przyznanie świadczenia [...] października 2001 r. przedkładając orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w województwie wielkopolskim z [...] września 2000 r. Według tego orzeczenia córka strony B. K. legitymowała się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Stopień ten datował się co najmniej od 1 stycznia 1998 r. Zgodnie z art. 14 ust. 3 pkt 2 ustawy o zasiłkach rodzinnych ... zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie w wieku powyżej 16 lat, jeżeli jest niepełnosprawna nawet w stopniu umiarkowanym, o ile niepełnosprawność powstała w wieku uprawniającym do zasiłku rodzinnego. Jakkolwiek B. K. urodziła się [...] czerwca 1980 r., a niepełnosprawność datuje się od 1998 r. kiedy liczyła niespełna 18 lat, to była równocześnie uczennicą Zespołu Szkół Odzieżowych im. Wł. Reymonta w P., a zatem była osobą uprawnioną do zasiłku rodzinnego. Art. 28 ust. 2 cytowanej ustawy pozwala wypłacić zasiłek najdalej za 3 lata wstecz licząc od dnia zgłoszenia wniosku o sprostowanie błędu lub dnia wydania decyzji z urzędu prostującej błąd, jeśli odmowa wypłaty świadczenia była następstwem błędu wypłacającego. W ocenie organu przepis ten pozwala na naprawienie błędu organu w trybie przepisów omawianej ustawy. Wyraźnie Kierownik Filii podkreślał, że orzeczenie nie opiera się w oparciu o art. 113 kpa. Skoro strona wniosek o przyznanie zasiłku złożyła [...] października 2001 r., a o sprostowanie błędu zabiegała pismem z [...] lutego 2002 r., które przekazano organowi I-instancyjnemu [...] kwietnia 2003 r., to zgodnie z regułą zawartą w omawianych art. 28 ust. 1 zasiłek pielęgnacyjny należy przyznać od września 2001 r. Jednocześnie organ przyjął, że ustalenie prawa do zasiłku za okres od 1 września 2001 r. do 31 sierpnia 2001 r. stało się wobec braku odpowiedniej regulacji prawnej niemożliwe. Od powyższego rozstrzygnięcia odwołanie wniosła B.K., zarzucając błędną interpretację postanowień art. 28 ust 2 ustawy o zasiłkach rodzinnych ... poprzez przyjęcie zbyt krótkiego okresu, w którym jej córka była uprawniona do zasiłku pielęgnacyjnego. W ocenie odwołującej świadczenie winno być przyznane od 2000 roku. Rozpoznając odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] kwietnia 2004 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Według organu odwoławczego organ I-instancyjny nie zebrał w sposób wyczerpujący i nie rozważył wszystkich dowodów w przedmiotowej sprawie. Po pierwsze organ "prostując błąd" decyzji ostatecznej przez inne merytoryczne rozstrzygnięcie w istocie zmienił decyzję pierwotną. Jednakże w podstawie prawnej decyzji nie wskazał żadnej normy, która pozwalała by na zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej. Podobnie organ I instancji przeoczył, iż stan prawny w momencie wydania decyzji z [...] listopada 2003 r. różny jest od stanu, jaki miał miejsce w dniu [...] listopada 2001 r. Tymczasem zmieniła się treść art. 14 ust. 3 pkt 2 ustawy o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych. W ocenie organu przepisy ustawy w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2001 r. nie dają podstawy ustalenia prawa do zasiłku za okres od 1 września 2001 r. do 31 marca 2002 r. Ponadto w aktach sprawy brak jest dowodu by H. N. od 1 września 2000 r. do 31 marca 2002 r. pobierała w miejscu zatrudnienia zasiłek pielęgnacyjny na B. K. Inne dowody zgromadzone w sprawie nie przesądzają w sposób wyraźny czy i za jaki okres mogą być podstawą przyznania spłaty przedmiotowego świadczenia. Już choćby te wskazane wyżej uchybienia uzasadniają podjęte rozstrzygnięcie kasacyjne. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła B. K. domagając się w istocie uchylenia zaskarżonej decyzji. W ocenie skarżącej skarżona decyzja nie zaspakaja jej dążeń, bowiem nie przyznaje zasiłku pielęgnacyjnego za cały żądany okres. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze .wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Generalnie należy się zgodzić z organem odwoławczym, iż organ administracji publicznej orzekający w tej sprawie w I instancji nie zebrał w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzył wszystkich dowodów zebranych w przedmiotowej sprawie koniecznych, a istotnych dla jej rozstrzygnięcia. Ma rację organ odwoławczy, że tego typu sprostowanie wcześniej podjętej ostatecznej decyzji administracyjnej nie może znajdować umocowania, li tylko w brzmieniu art. 28 ust. 2 ustawy z 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych. Podobnie zasługują na akceptację uwagi co do przeprowadzonej przez organ I-instancyjny oceny dowodów. Tym niemniej rozstrzygnięcie kasacyjne nie może się ostać o tyle, iż zawiera w sobie pogląd prawny, który według składu orzekającego nie jest zgodny z przepisami prawa materialnego. Istotą zagadnienia, od którego zależy rozstrzygnięcie w tej sprawie wiąże się bowiem z interpretacją art. 14 ust. 3 pkt 2 ustawy o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych w jego brzmieniu do 31 grudnia 2001 r. Wykładnia gramatyczna nie prowadzi do jednoznacznej jego interpretacji. Brzmienie tego przepisu mogło być odczytywane w ten sposób, że użyty przez ustawodawcę zaimek "ta" odnosił się do niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym, co wykluczałoby przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobom, które legitymowały się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności w okresie uprawniającym do zasiłku rodzinnego, przy równoczesnym ustaleniu późniejszego powstania umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Konsekwencją takiego rozumienia przepisu byłaby niemożność przyznania zasiłku osobom, u których stwierdzono powstanie w wieku uprawniającym do zasiłku rodzinnego niepełnosprawności o wyższym niż umiarkowanym stopniu. W tych warunkach należy zastosować wykładnię systemową i celowościową. Ta zaś wspierając się na konstytucyjnych normach zakładających szczególną ochronę osób dotkniętych niepełnosprawnością (art. 69 Konstytucji RP) przeciwia się zawężonej wykładni art. 14 ust. 3 pkt 2 ustawy o zasiłkach rodzinnych. Znowelizowany z dniem 1 stycznia 2002 r. przepis ten zakłada przyznawanie zasiłków pielęgnacyjnych osobom niepełnosprawnym zarówno w stopniu umiarkowanym jak i znacznym, które w wieku uprawniającym do zasiłku były niepełnosprawne bez względu na stopień niepełnosprawności. W ocenie sądu "nowa redakcja" tego przepisu nie służyła rozszerzeniu kręgu osób uprawnionych lecz doprecyzowała pierwotną treść usuwając wątpliwości interpretacyjne związane z odczytywaniem przepisu we wcześniejszym jego brzmieniu. Uzasadnienia rządowego projektu ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. i autopoprawki (druki sejmowe: nr 68 z dnia 21 listopada 2001 r. i 68A z dnia 30 listopada 2001 r.) wskazują, że w zakresie zasiłków pielęgnacyjnych zakładano racjonalizację ich przyznawania, rozumianą jako zaostrzenie kryteriów uzasadniających uprawnienia do zasiłków. Zakładano też, że wydatki na zasiłki pielęgnacyjne nie wzrosną. Generalnie przyjmowano, że nowelizacja różnych ustaw dotyczących uprawnień do różnorakich zasiłków służyć będzie istotnym oszczędnościom w zakresie wydatków budżetowych. Z założeń owych wynika, że ustawodawca zamierzał wywołać identyczne skutki, co wcześniejsze niefortunne brzmienie przepisu. W tych okolicznościach organy rozstrzygające w tej sprawie winny kierować się wykładnią omawianego przepisu w sposób wyżej wywiedziony przez skład orzekający Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w tej sprawie i związanymi z nią implikacjami. Z przytoczonych zatem względów skoro zaskarżone rozstrzygnięcie zawierało uchybienie prawa materialnego to zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) należało zaskarżoną decyzję wyeliminować z obrotu prawnego i orzec jak w pkt 1 i 2 wyroku. /-/I. Kucznerowicz /-/P. Miładowski /-/M. Dybowski MW