IV SA/Po 553/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) WSA Karol Pawlicki Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Andrzejak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 października 2010 r. sprawy ze skarg R. Sz. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] i [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargi Decyzją z dnia [...] marca 2010 r nr [...] Ośrodek Pomocy Rodzinie w L., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta L., przyznał R. S. świadczenie pieniężne na zakup jednego gorącego posiłku dziennie w miesiącu marcu 2010r w kwocie 150 zł. Ponadto decyzją z dnia [...] marca 2010 r nr [...] Ośrodek Pomocy Rodzinie w L., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta L., przyznał R.S. świadczenie pieniężne na zakup żywności na śniadanie i kolację w miesiącu marcu 2010r w wysokości 30 zł. W uzasadnieniu obu decyzji organ wskazał, iż dokonanie oceny czy osoba lub rodzina kwalifikuje się do świadczeń z pomocy społecznej dokonuje się, zgodnie z art. 107 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2009 r., nr 175, poz. 1362 ze zm.), przeprowadzając wywiad środowiskowy (rodzinny). Organ wyjaśnił, iż programem wieloletnim "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w roku bieżącym może być przyznana w formie gorącego posiłku, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150 % kryterium dochodowego lub w formie świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności. Ustawowe kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 477 zł, natomiast ustawowe kryterium dochodowe rodziny stanowi iloczyn kwoty 351 zł i liczby osób w rodzinie. Wnioskodawca zaś spełnił wymagane kryterium. Odwołanie od powyższych decyzji wniósł R. S. domagając się ich uchylenia i podnosząc, że przyznana suma pieniężna jest zbyt niska. Decyzjami z dnia [...]maja 2010r. nr [...] i [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało w mocy zaskarżone decyzje podnosząc, iż odwołujący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy bez prawa do zasiłku, aktualnie utrzymuje się jedynie z pomocy finansowej otrzymywanej z MOPR w L. w postaci zasiłków celowych, zasiłków okresowych, otrzymuje też dodatek mieszkaniowy. Ponadto spełnia kryterium dochodowe wymagane dla uzyskania pomocy w zakresie dożywiania. Skargi na powyższe decyzje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł R. S. wnosząc o ich uchylenie i podnosząc tą samą argumentację jaką zawarł w odwołaniach. W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o ich oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonych decyzjach. Postanowieniem z dnia 20 lipca 2010r. sprawa zarejestrowana pod sygnaturą IV SA/Po 554/10 została połączona ze sprawą zarejestrowaną pod sygnaturą IV SA/Po 553/10 do wspólnego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej Ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Przeprowadzając ocenę zgodności z prawem podjętych w sprawie rozstrzygnięć należy stwierdzić, że zaskarżone decyzje jak i poprzedzające je decyzje organu pierwszej instancji nie naruszają przepisów prawa materialnego, ani też przepisów prawa procesowego w taki sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na jej wynik. Rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielenia reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zwrócić należy uwagę, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Instytucja ta wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy), a jej zadaniem jest zapobieganie trudnym sytuacjom życiowym poprzez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz do ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 2 tej ustawy). Art. 4 ustawy o pomocy społecznej nakłada na osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej obowiązek współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej . Organy zobligowane są do wszechstronnej analizy i oceny postawy beneficjenta pomocy społecznej pod kątem istnienia woli współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, a także pozostałych przesłanek, których wystąpienie pozwala na odmowę przyznania świadczeń. Wobec tego na organach obu instancji spoczywa obowiązek przeanalizowania również w tym aspekcie postępowania osoby domagającej się świadczenia na podstawie ustawy o pomocy społecznej . Przedmiotem analizy w niniejszej sprawie jest przyznanie pomocy pieniężnej w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupu żywności na śniadanie i kolację oraz jednego gorącego posiłku w miesiącu marcu 2010r. Zgodnie z art. 39 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek celowy może zostać przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. W przypadku zgłoszenia wniosku o takie świadczenie z pomocy społecznej konieczne jest ustalenie sytuacji osoby lub rodziny, która się o nie ubiega. Zgodnie z art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, przy czym wywiad środowiskowy w myśl art. 107 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej ma na celu ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osoby lub rodziny. Natomiast w myśl art. 107 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu z tym zastrzeżeniem, że wobec osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się nie rzadziej niż co 6 miesięcy, mimo braku zmiany danych. Rodzinny wywiad środowiskowy stanowi swoiste postępowanie dowodowe, a ponieważ sporządzany jest na urzędowym formularzu stanowi jednocześnie protokół w rozumieniu kpa. Obowiązek współdziałania osoby z organem pomocowym dotyczy również sporządzenia wywiadu środowiskowego lub aktualizacji i powinien on polegać na udzieleniu organowi niezbędnych informacji, wskazywaniu i precyzowaniu zgłaszanych potrzeb. Z brzmienia przepisu art. 39 ustawy o pomocy społecznej oraz z faktu, iż postawa wnioskodawcy podlega ocenie organu wynika, że decyzja o przyznaniu bądź odmowie przyznania świadczenia ma charakter decyzji uznaniowej. Organ wydający decyzję uznaniową nie jest związany normą prawa materialnego, z tym że argumentacja organu, co do udzielenia bądź nie udzielenia pomocy musi odpowiadać zasadzie wyrażonej w art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071; ze zm.). W myśl tego przepisu w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stanowisko organu orzekającego w tym zakresie powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji administracyjnej. Zdaniem Sądu powyższym obowiązkom organy obu instancji w rozpatrywanej sprawie uczyniły zadość. Organy obu instancji precyzyjnie przedstawiły w swoich decyzjach, powołując konkretne okoliczności, że skarżący spełnia kryterium dochodowe wymagane dla uzyskania pomocy w zakresie dożywiania. Zgodnie bowiem z treścią art.8 ust.1 pkt 1 ww ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art.7 pkt 2 – 15 ustawy. Powołany przepis zawiera niejako katalog "trudnych sytuacji życiowych", których wystąpienie pociąga za sobą domniemanie, że pomoc jest potrzebna i należy wszcząć postępowanie administracyjne w celu ustalenia, czy tak jest w rzeczywistości. Według natomiast art.8 ust.3 ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o podatek dochodowy, składkę na ubezpieczenie zdrowotne, alimenty. Jednocześnie należy dostrzec, że ustawa z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", przewiduje w art.3 pkt 1c, iż w ramach tego programu realizowane są działania dotyczące w szczególności zapewnienia pomocy w zakresie dożywiania m.in. osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art.7 ustawy o pomocy społecznej. Pomoc ta polega bądź na przyznaniu posiłku bądź świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. Ustawa nie precyzuje konkretnej wysokości dofinansowania na dożywianie, ale w art.7 wskazuje, iż do udzielania pomocy w zakresie dożywiania mają zastosowanie odpowiednio przepisy ustawy o pomocy społecznej, dotyczące udzielania świadczeń z pomocy społecznej. Zatem w tym zakresie decyzja zależy od uznania organu. Zwrócić należy uwagę, iż w niniejszej sprawie organy wydające decyzje dobrze zorientowane były w zakresie pomocy niezbędnej dla skarżącego, bowiem korzysta on regularnie ze świadczeń z opieki społecznej. Powyższe uprawnia również do stwierdzenia, że organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, gdyż podjęto wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia stanu faktycznego , a decyzji wydanych w sprawie nie można określić jako nacechowanych dowolnością. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 Ppsa skargi oddalił. ja