IV SA/Po 561/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T.R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] kwietnia 2011r. nr [...] w przedmiocie nieuregulowania mandatu karnego kredytowanego postanawia odmówić prawa pomocy T.R. wniósł skargę na postanowienie Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] kwietnia 2011r. nr [...] w przedmiocie nieuregulowania mandatu karnego kredytowanego. Skarżący w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenie wpisu w kwocie 100 zł. na urzędowym formularzu złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, z którego wynika, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz żoną i dwójką dzieci a źródłem ich utrzymania są renta w kwocie [...] zł. oraz dochód z gospodarstwa rolnego, wynoszący zgodnie z informacją Urzędu Gminy [...] [...] zł. Z formularza wniosku wynika również, że skarżący posiada dom o pow. [...] m2, nieruchomość rolną o pow. [...] ha (przeliczeniowe [...] ha) oraz nieruchomość rolną należąca do żony o pow. [...] (przeliczeniowe [...] ha), położoną w W., która jest dzierżawiona i przynosi prawie 0 dochodu. Mając na celu wyjaśnienie sytuacji finansowej wnioskodawcy Sąd pismem z dnia 19 lipca 2011r. (odebranym w dniu 22.07.2011r. k. 35 akt) wezwał skarżącego do wykazania za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energia elektr., wodę, telefon; dokumentów potwierdzających wysokość: podatku od nieruchomości, opłat czynszowych, ubezpieczenia itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; w przypadku występowania jakichkolwiek zaległości z tytułu powyższych opłat należy tę okoliczność wyjaśnić za pomocą zaświadczeń właściwych podmiotów, przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i jego żonę oraz dokumentów dotyczących lokat, kont oraz kart kredytowych, nadesłania kopii zeznań podatkowych podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2009-2010 – własnego i żony, określenia sposobu wykorzystania nieruchomości rolnej wskazanej we wniosku oraz dochodu z dzierżawy nieruchomości rolnej należącej do żony, przedłożenia zestawienia pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym, oszacowania dochodu z prowadzonego gospodarstwa rolnego ze wskazaniem rodzaju produkcji rolnej, jego skali (ilości zwierząt, powierzchni upraw w tym na nieruchomościach dzierżawionych), wskazać należy również czy wnioskodawca korzysta z dopłat do produkcji rolnej (jeżeli tak to należy podać wysokość dofinansowania). W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący przesłał liczne pisma, które nie zawierały jednak odpowiedzi na powyższe wezwanie. W związku z powyższym stwierdzić należy, iż na podstawie art. 245 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 §1 pkt 2 ppsa prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 ppsa, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 2 ppsa spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Mając na względzie fakt, iż prawo pomocy jest formą dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w procesie, uwzględniając nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 ppsa - konieczne jest dokładne ustalenie faktycznej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 12 czerwca 2007 r., sygn. akt II FZ 214/07, niepubl.), celem stwierdzenia, czy rzeczywiście potrzebuje on wsparcia ze strony Państwa, bez którego nie mógłby korzystać ze swojego konstytucyjnego prawa do sądu. Uwzględniając wyjątkowy charakter instytucji przyznania prawa pomocy oczywistym jest, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy możliwa jest weryfikacja danych przedstawionych przez wnioskodawcę. Stąd też - w przypadku gdy oświadczenia zawarte we wniosku budzą wątpliwości lub okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony oraz jej stanu rodzinnego - stosownie do art. 255 ppsa., Strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Powołany przepis wprost upoważnia do żądania dokumentów lub oświadczeń, pozwalających na zbadanie oświadczeń strony w zakresie jej sytuacji materialnej. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż zasadnym było wezwanie skarżącego mające na celu ustalenie jego sytuacji finansowej. Skarżący ujawnił bowiem fakt posiadania nieruchomości rolnej nie ujawniając sposobu jej wykorzystania i nie określając rzeczywistego dochodu uzyskiwanego z tego źródła. Za niewystarczające uznać należy bowiem określenie dochodu z dzierżawy w wysokości ‘prawie 0’ i wskazanie kwoty dochodu z gospodarstwa rolnego na podstawie informacji z Urzędu Gminy. Ponadto wnioskodawca nie ujawnił wysokości stałych wydatków. Brak odpowiedzi na wezwanie Sądu do wyjaśnienia sytuacji finansowej, oznacza więc że wnioskodawca nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku, w związku z czym stwierdzić należy, iż nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 ppsa za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7, art. 245 §1 - §3, art. 246 §1 pkt 1 i 2 ppsa, postanowiono jak w sentencji.