IV SA/Po 561/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Sędzia WSA Bożena Popowska po rozpoznaniu w dniu 11 października 2011r wniosku T.R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] kwietnia 2011r. nr [...] w przedmiocie nieuregulowania mandatu karnego kredytowanego postanawia odmówić prawa pomocy T.R. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w dniu 23 sierpnia 2011r. wydał postanowienie, w którym odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. T.R. złożył sprzeciw od powyższego rozstrzygnięcia, nie przedstawiając żadnych wyjaśnień dotyczących swojej sytuacji majątkowej. W związku z powyższym, Sąd pismem z dnia 13.09.2011r. wezwał wnioskodawcę do wykazania za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energia elektr., wodę, telefon; dokumentów potwierdzających wysokość: podatku od nieruchomości, opłat czynszowych, ubezpieczenia itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; w przypadku występowania jakichkolwiek zaległości z tytułu powyższych opłat należy tę okoliczność wyjaśnić za pomocą zaświadczeń właściwych podmiotów, przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i jego żonę oraz dokumentów dotyczących lokat, kont oraz kart kredytowych, nadesłania kopii zeznań podatkowych podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2009-2010 – własnego i żony, określenia sposobu wykorzystania nieruchomości rolnej wskazanej we wniosku oraz dochodu z dzierżawy nieruchomości rolnej należącej do żony, przedłożenia zestawienia pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym i oszacowanie dochodu z prowadzonego gospodarstwa rolnego ze wskazaniem rodzaju produkcji rolnej, jego skali (ilości zwierząt, powierzchni upraw w tym na nieruchomościach dzierżawionych), wskazać należy również czy wnioskodawca korzysta z dopłat do produkcji rolnej (jeżeli tak to należało podać wysokość dofinansowania). Wnioskodawca nie odpowiedział na powyższe wezwanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył więc, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Sprawa przyznania prawa pomocy rozpatrywana jest zatem od początku w świetle przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ppsa. Na wstępie przypomnieć należy, że przepisy art. 245 i art. 246 ppsa stanowią odstępstwo od generalnej zasady zawartej w art. 199 ppsa ponoszenia przez stronę kosztów postępowania sądowo - administracyjnego. Celem instytucji prawa pomocy jest zatem zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym jest możliwe, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie wykazane (uprawdopodobnione) przez stronę (por. J. P. Tarno - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). Sąd wydając postanowienie o udzieleniu prawa pomocy musi na podstawie całokształtu informacji przekazanych przez wnioskodawcę nabrać przekonania, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania w zakresie objętym wnioskiem o udzielenie pomocy. Z oświadczenia składanego w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i dwójką dzieci, a źródłem ich utrzymania jest dochód z renty KRUS w kwocie [...] zł. i dochód z gospodarstwa rolnego w kwocie [...] zł., który określony został z powołaniem się na pismo Urzędu Gminy R. Skarżący nie załączył jednak tego pisma. Należy tez zauważyć, iż pismo urzędu szacujące dochód z gospodarstwa rolnego, bez dodatkowych danych dotyczących prowadzonej produkcji nie odzwierciedla faktycznej sytuacji gospodarstwa rolnego wnioskodawcy. Ponadto, wnioskodawca - pomimo wezwania - nie określił dochodu uzyskiwanego przez swoją żonę (w tym z dzierżawy należącej do niej nieruchomości rolnej) oraz wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem. Uniemożliwia to ocenę aktualnej sytuacji (kondycji) majątkowo-finansowej wnioskodawcy. Brak informacji o ponoszonych wydatkach na utrzymanie i brak pełnych informacji skąd pochodzą środki na te wydatki nie pozwala Sądowi na uznanie, że rzeczywista sytuacja finansowa skarżącego jest tak trudna, iż wymaga on pomocy Państwa na poniesienie wydatków koniecznych dla prowadzenia postępowania sądowego. Brak odpowiedzi na wezwanie Sądu do wyjaśnienia sytuacji finansowej oznacza również, że wnioskodawca nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku, w związku z czym stwierdzić należy, iż nie zachodzi okoliczność uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 ppsa za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). Z tego względu, na podstawie art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, orzeczono jak w sentencji postanowienia.