IV SA/Po 564/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.Ż. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody W. z dnia [...] maja 2015r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy K.Ż. wniósł skargę na decyzję Wojewody W. z dnia [...] maja 2015r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i dwójką pełnoletnich dzieci. Opisując swą sytuację materialną skarżący podał, iż posiada mieszkanie o pow. [...] m2 i lokatę bankową w wysokości [...] zł. Wnioskodawca poinformował, iż źródłem jego utrzymania jest emerytura ([...] zł.) i wynagrodzenie za pracę ([...] zł.), renta żony ([...] zł.) oraz wynagrodzenie za pracę jednej z córek ([...] zł.). Z powyższych kwot skarżący spłaca kredyt w [...] (rata [...] zł./mc), kredyt w [...] (rata [...] zł./mc) oraz kredyt odnawialny w [...] w wysokości [...] zł. Pozostałe stałe wydatki stanowią opłaty za mieszkanie ([...] zł./mc), prąd ([...] zł./mc), gaz ([...] zł.), TV, telefon i Internet ([...] zł.), leki ([...] zł..), opłaty za stancję studiującej córki ([...] zł.) oraz podatek od nieruchomości ([...] zł./rok). Powyższy wniosek rozpoznany został postanowieniem z dnia 27 października 2015r., w którym referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W ustawowo przewidzianym terminie skarżący złożył sprzeciw od powyższego postanowienia, w którym podniósł iż wydana decyzja jest niesprawiedliwa, w związku z czym niezasadnym jest ponoszenie kosztów sądowych z budżetu rodzinnego. Odnosząc się do zakwestionowanego orzeczenia skarżący podniósł, iż wskazany we wniosku dochód w kwocie [...] zł stanowi dochód brutto połączony w zarobkiem emeryta, który raczej nie powinien pracować, a jego zarobki określają odrębne przepisy. Skarżący wskazał, iż w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia omyłkowo przypisano dochód [...] zł. bezrobotnej córce. Odnosząc się do kwestii oszczędności w kwocie [...] zł. skarżący wskazał na art. 82 Konstytucji RP. Dalej wnioskodawca wskazał, iż po wyjeździe do O. stać go zapłacenie kosztów sądowych w kwocie 100 zł., ale nie chciałby być uważany za złego sponsora, płacącego za błędy popełnione nie przez siebie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej P.p.s.a.) w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015r., rozpoznając sprzeciw od postanowień referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Przepis w powyższym brzmieniu został wprowadzony na podstawie art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 14 maja 2015 r. poz. 658). Zgodnie zaś z art. 2 tej ustawy, przepisy P.p.s.a. w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy p.p.s.a. w brzmieniu dotychczasowym. Z powołanych przepisów wynika zatem, że do postępowań wszczętych od dnia 15 sierpnia 2015 r. zastosowanie znajduje przepis art. 260 p.p.s.a. w nowym brzmieniu. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało natomiast wszczęte przed tą datą, gdyż skargę wniesiono 20 czerwca 2015 r.. Zastosowanie znajduje w niej zatem przepis art. 260 P.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 sierpnia 2015 r. Zgodnie z tym uregulowaniem, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Sprawa przyznania prawa pomocy rozpatrywana jest od początku w świetle przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Na wstępie przypomnieć należy, że przepisy art. 245 i art. 246 P.p.s.a. stanowią odstępstwo od generalnej zasady zawartej w art. 199 P.p.s.a. ponoszenia przez stronę kosztów postępowania sądowo - administracyjnego. Celem instytucji prawa pomocy jest zatem zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Ty samym podnoszona w sprzeciwie argumentacja skarżącego uzasadniającego zasadność zwolnienia go do kosztów sądowych w związku z ogólnym poczuciem niesprawiedliwości wydanych w sprawie rozstrzygnięć nie ma wpływu na rozstrzygnięcie wydane w sprawie oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, jest możliwe, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie wykazane (uprawdopodobnione) przez stronę (por. J. P. Tarno - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). Sąd wydając postanowienie o udzieleniu prawa pomocy musi na podstawie całokształtu informacji przekazanych przez wnioskodawcę nabrać przekonania, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania w zakresie objętym wnioskiem o udzielenie pomocy. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżący nie wykazał, że jego sytuacja finansowa uniemożliwia opłacenie kosztów sądowych, które na obecnym etapie ograniczają się do wpisu sądowego w kwocie 100 zł. Jak wynika bowiem z przedłożonych dokumentów skarżący wraz z osobami pozostającymi we wspólnym gospodarstwie domowym na dzień złożenia wniosku posiadał stały dochód wynoszący [...] zł. W tym zakresie wadliwe przypisanie dochodu w kwocie [...] zł. bezrobotnej córce zamiast skarżącemu, jest okolicznością bez znaczenia. Oceniając sytuację majątkową wnioskodawcy wskazać należy również na okoliczność, iż skarżący dysponuje oszczędnościami w kwocie [...] zł., które pozwalają na opłacenie wszelkich kosztów w niniejszej sprawie. Dodatkowo odnosząc się do podnoszonej we wniosku kwestii spłacania zadłużenia zauważyć należy, iż okoliczność posiadania tego rodzaju obciążeń finansowych i ponoszenia z tego tytułu znacznych kosztów, nie może automatycznie uzasadniać przyznania prawa pomocy. Wysokość i częstotliwość rat została bowiem ustalona w oparciu o możliwości finansowe kredytobiorcy. Możliwości te zostały także zweryfikowane przez profesjonalne instytucje finansowe, które wydały pozytywne decyzje o udzieleniu kredytu. Oznacza to, że sytuacja finansowa wnioskodawcy jest na tyle dobra, iż gwarantuje terminową spłatę zaciągniętych zobowiązań wraz z pozostałymi kosztami bieżącego utrzymania rodziny. Dodatkowo podkreślić należy, iż ponoszenie wydatków związanych ze spłatą zaciągniętych kredytów nie może być uznane za przyczynę uzasadniającą przyznanie prawa pomocy. Jak wskazano wyżej sytuacja ta świadczy o tym, że wnioskodawca posiada środki, które pozwalają mu na zaciągnięcie tego rodzaju i wysokości zobowiązań oraz ich spłatę. Dlatego też niezrozumiałe jest, aby wnioskodawca spłacał zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym, a jednocześnie żądał, aby koszty sądowe jak i koszty związane z pełnomocnikiem, w kwocie zdecydowanie niższej niż spłacana wysokość rat kredytowych pokrywał za niego Skarb Państwa. Brak jest racjonalnego uzasadnienia dla przyjęcia stanowiska, iż to budżet powinien kredytować w tym zakresie stronę skarżącą. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia