IV SA/Po 565/21
WyrokWSA w Poznaniu2021-10-22
Skład orzekający: Tomasz Grossmann, Józef Maleszewski, Maria Grzymisławska-Cybulska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych, wypłaconego w okresie jednoczesnego pobierania dodatku solidarnościowego, może zostać wydana bez udokumentowania faktu pouczenia strony o niedopuszczalności takiego połączenia świadczeń?Ratio decidendi
Decyzja o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych jest wadliwa, jeśli organ nie udokumentował faktu pouczenia strony o niedopuszczalności jednoczesnego pobierania zasiłku dla bezrobotnych i dodatku solidarnościowego. Ponadto, organ odwoławczy nie może ograniczyć się do powielenia ustaleń organu pierwszej instancji, lecz musi ponownie rozpatrzyć sprawę, uwzględniając zarzuty odwołania i zapewniając stronie czynny udział w postępowaniu. Brak wyczerpującego uzasadnienia sposobu wyliczenia kwoty zwrotu również stanowi istotne naruszenie prawa.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych przez K. O. za okres od czerwca do sierpnia 2020 r., ze względu na jednoczesne pobieranie dodatku solidarnościowego. K. O. twierdził, że nie został rzetelnie poinformowany o niedopuszczalności takiego połączenia świadczeń, a nawet uzyskał mylne informacje od pracowników urzędu. Organy administracji uznały zasiłek za nienależnie pobrany, powołując się na przepisy ustawy o dodatku solidarnościowym. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędziowie WSA Józef Maleszewski WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Roman Sukhyi po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2021 r. sprawy ze skargi K. O. na decyzję Wojewody z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] marca 2021 r. nr [...]
Decyzją z [...] kwietnia 2021 r., nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z [...] marca 2021 r., nr [...], orzekającą o obowiązku zwrotu przez K. O. nienależnie pobranego zasiłku dla osób bezrobotnych w kwocie [...]zł za okres od [...] czerwca 2020 r. do [...] sierpnia 2020 r.,
Rozstrzygnięcie powyższe wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Decyzją z [...] maja 2020 r. Starosta P. orzekł o uznaniu K. O. z tymże dniem za osobę bezrobotną oraz o przyznaniu mu od tej daty prawa do zasiłku dla osób bezrobotnych (k.20 akt adm.).
Pismem z dnia [...] października 2020 r. K. O. poinformował, ze dniem [...] października 2020 r. podejmuje pracę, w związku z czym wniósł o wyrejestrowanie go z ewidencji osób bezrobotnych (k.33 akt adm.).
Decyzją Starosty [...] z dnia [...] października 2020 r. orzeczono o utracie przez K. O. statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla osób bezrobotnych z dniem [...] października 2020 r. z powodu podjęcia zatrudnienia (k.38 akt adm.).
Decyzją z [...] marca 2021 r., nr [...]Starosta P. orzekł o obowiązku zwrotu przez K. O. nienależnie pobranego zasiłku dla osób bezrobotnych w kwocie [...]zł za okres od [...] czerwca 2020 r. do [...] sierpnia 2020 r. z uwagi na fakt równoczesnego pobierania przez zainteresowanego w tym okresie dodatku solidarnościowego i zasiłku dla osób bezrobotnych.
W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji wskazał, iż na podstawie raportu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Urząd Pracy ustalił, że K. O. przyznano dodatek solidarnościowy, za okres od miesiąca czerwca do miesiąca sierpnia 2020 r.
Od decyzji tej K. O. złożył odwołanie, zarzucając organowi I instancji brak zapewnienia czynnego udziału Strony w toku postępowania. Skarżący wskazał, że przepływ informacji pomiędzy urzędem a klientem "nie wypalił". K. O. wyjaśnił, ze dwukrotnie dzwonił do Powiatowego Urzędu Pracy i w dniu składania wniosku o zasiłek solidarnościowy w profilu w pytaniu o jego status wskazał on, że jest osobą bezrobotną zarejestrowana w PUP. Skarżący wskazał, że także w dniu odbioru zasiłku w kasie poinformował kasjerkę, że odebrał również zasiłek solidarnościowy i wówczas uzyskał odpowiedź, że "to nie ma nic wspólnego". Skarżący wskazał, że również w drugim miesiącu powtórzyła się ta sama informacja, oraz że osoby zatrudnione tak w ZUS, jak i w PUP wprowadziły wiele osób w błąd, bo według jego wiedzy mnóstwo osób otrzymuje równolegle obydwa świadczenia, tylko one nie były "tak lojalne, że zapytały się (...) żeby nie mieć takich konsekwencji, jak Skarżący ma dzisiaj") - k. 58 i 59 akt adm.
Dnia [...] marca 2021 r. sporządzono notatkę służbową, w której wskazano, że na podstawie przeprowadzonej, tego samego dnia, rozmowy telefonicznej z K. O. ustalono, że w miesiącach czerwcu, lipcu i sierpniu 2020. otrzymywał on dodatek solidarnościowy w pełnej kwocie tj. [...] zł miesięcznie oraz jednocześnie pobierał zasiłek dla bezrobotnych (k. 60 akt adm.).
W następstwie opisanej powyżej rozmowy telefonicznej, K. O., na prośbę specjalisty ds. ewidencji i świadczeń przesłał oświadczenie w kwestii równoczesnego pobierania zasiłku dla bezrobotnych i dodatku solidarnościowego. W korespondencji mailowej Skarżący powtórzył, że pomimo, że w ankiecie online zaznaczył, że jest zarejestrowany w powiatowym urzędzie pracy, to "nie uzyskał informacji, że nie może korzystać z bezrobocia pobierając zasiłek solidarnościowy" (k. 61 akt adm.).
Decyzją z [...] kwietnia 2021 r., nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z [...] marca 2021 r., nr [...], orzekającą o obowiązku zwrotu przez K. O. nienależnie pobranego zasiłku dla osób bezrobotnych za okres od [...] czerwca 2020 r. do [...] sierpnia 2020 r., w kwocie [...]zł.
W uzasadnieniu swojej decyzji organ II instancji podniósł, że zgodnie z art. 4 ust. 4 ustawy o dodatku solidarnościowym przyznawanym w celu przeciwdziałania negatywnym skutkom COVID-19, "zasiłek dla bezrobotnych lub stypendium, wypłacone za okres, za który został wypłacony dodatek solidarnościowy, z wyjątkiem ust. 3, stanowi nienależnie pobrane świadczenie pieniężne, o którym mowa w art. 76 ust. 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy".
Natomiast, zgodnie z art. 4 ust. 3 przedmiotowej ustawy "w przypadku pobrania zasiłku dla bezrobotnych lub stypendium, o których mowa w ustawie z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, w miesiącu złożenia wniosku o dodatek solidarnościowy, dodatek wypłacany jest za ten miesiąc w kwocie, o której mowa w ust. 1, pomniejszonej o wypłaconą kwotę tego zasiłku lub stypendium".
Dalej organ odwoławczy stwierdził, że na podstawie przepisu zawartego w art. 76 ustawy o promocji zatrudnienia (...), osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne.
Mając na uwadze przytoczone przepisy prawa i zgromadzony materiał dowodowy w sprawie Wojewoda uznał, iż K. O. uzyskał prawo do dodatku solidarnościowego za okres od miesiąca czerwca do miesiąca sierpnia 2020 r. Ustalono również, iż Strona w powyższym okresie pobrała zasiłek dla osób bezrobotnych, w kwocie [...]zł. Kwota dodatku solidarnościowego wypłacanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie została pomniejszona o kwotę zasiłku dla osób bezrobotnych, pobraną przez Zainteresowanego w okresie trzech miesięcy, tj. czerwiec, lipiec i sierpień 2020 r.
Tak więc, w ocenie Wojewody kwota zasiłku dla osób bezrobotnych ([...] zł) winna być zwrócona przez K. O. do PUP w P., jako nienależnie pobrane świadczenie. Ponadto, organ zaznaczył, iż postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie zostało przeprowadzone w sposób poprawny, a Strona miała umożliwiony czynny udział w jego toku. Starosta P. pismem z [...] lutego 2021 r. (k. 53 akt adm.) umożliwił K. O. możność wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma. Zainteresowany nie skorzystał z tego prawa. Dodatkowo rejestrując się w PUP w P., Strona została skutecznie pouczona o obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń pieniężnych.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wywiódł do Sądu K. O..Zdaniem Skarżącego nie został on rzetelnie poinformowany o przysługujących mu prawach, zarówno poprzednio, jak i po Jego odwołaniu od decyzji Starosty [...]. Skarżący podniósł, że obydwa świadczenia pobierał nieświadomie, bowiem nie wiedział, że nie można jednocześnie pobierać świadczenia z PUP oraz z ZUS, ponieważ takiej informacji nigdzie nie mu nie udzielono. K. O. podniósł, że nie został poinformowany o możliwości zawieszenia poboru bezrobocia na okres poboru "solidarnościówki", pomimo że o to pytał.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie .
W myśl art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 powołanej ustawy).
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Jednocześnie zgodnie z treścią art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisu ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U z 2020, poz. 1409 – aktualnie: Dz.U. z 2021, poz.1100 t.j. – dalej jako: u.prom.zatr.) oraz ustawy z dnia 19 czerwca 2020 r. o dodatku solidarnościowym przyznawanym w celu przeciwdziałania negatywnym skutkom COVID-19 (Dz.U.2020, poz. 1068- dalej ustawa o dodatku solidarnościowym).
Przedmiotem skargi jest decyzja Wojewody z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z [...] marca 2021 r., nr [...], orzekającą o obowiązku zwrotu przez K. O. nienależnie pobranego zasiłku dla osób bezrobotnych za okres od [...] czerwca 2020 r. do [...] sierpnia 2020 r., w kwocie [...]zł
Podstawę materialnoprawną zaskarżonych decyzji stanowi m.in. art. 76 ust. 1 u.prom.zatr. zgodnie z którym osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Jednocześnie, na podstawie art. 76 ust. 2 pkt 1 u.prom.zatr., za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach. Rozpoznając badaną sprawę należało zatem mieć na uwadze, że z literalnie wyrażonej - woli ustawodawcy - warunkiem podjęcia decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego jest wcześniejsze pouczenie pobierającego, przy czym pouczenie, o jakim wyżej mowa, powinno być udzielone w sposób zrozumiały i niebudzący wątpliwości co do utraty prawa do świadczenia. Tymczasem, w aktach badanej sprawy nie sposób odnaleźć - podpisanego przez Skarżącego - dokumentu z którego by wynikało, że został On pouczony o przesłankach zawieszenia prawa do zasiłku dla bezrobotnych na okres nabycia prawa do dodatku solidarnościowego. Należy zauważyć, że Skarżący uzyskał status osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku na mocy decyzji z dnia [...] maja 2020 r. (k.20 akt adm.). Ustawa o dodatku solidarnościowym przyznawanym w celu przeciwdziałania negatywnym skutkom COVID-19 została uchwalona dnia 19 czerwca 2020 r., a w życie weszła dnia 21 czerwca 2020 r., a więc niemal - miesiąc po nabyciu - przez Skarżącego statusu osoby bezrobotnej. Skarżący nie mógł zatem - podczas rejestracji w PUP - zostać skutecznie pouczony o obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń pieniężnych - z tytułu - równoczesnego pobierania zasiłku dla bezrobotnych oraz dodatku solidarnościowego, bowiem w dacie jego rejestracji w PUP nie uchwalono jeszcze nawet ustawy, na mocy której określono warunki nabywania prawa, wysokość i tryb przyznawania oraz zasady wypłacania i finansowania dodatku solidarnościowego. Ustalenia organów co do okoliczności pouczenia Skarżącego o obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń pieniężnych z tytułu równoczesnego pobierania zasiłku dla bezrobotnych oraz dodatku solidarnościowego nie znajdują zatem potwierdzenia w materiale dowodowym. Ponadto, trzeba zaakcentować, że już w odwołaniu Skarżący podnosił, że nie został pouczony o niedopuszczalności łącznego pobierania zasiłku dla bezrobotnych oraz dodatku solidarnościowego. Skarżący wskazywał też, że składając online wniosek o dodatek solidarnościowy został zaznaczył on w formularzu, że jest osobą bezrobotną zarejestrowaną w powiatowym urzędzie pracy. Argumenty te, zostały całkowicie zignorowane przez organ II instancji, który nie odniósł się do nich w żaden sposób. Całkowicie pominięto podnoszoną przez Skarżącego w odwołaniu okoliczność, że "w dniu składania wniosku o zasiłek solidarnościowy w profilu, w zapytaniu o status, Skarżący odpowiedział zaznaczając status bezrobotnego zarejestrowanego w PUP" (k. 59 akt adm.). Deklaracji tej nie zweryfikowano, choćby poprzez analizę dokumentacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W odwołaniu wskazano ponadto, że w dniu poboru zasiłku dla bezrobotnych w kasie powiatowego urzędu pracy, również kasjerka poinformowała Skarżącego, że zasiłek dla bezrobotnych oraz dodatek solidarnościowy nie mają ze sobą "nic wspólnego". Kwestia ta również nie została w żaden sposób wyjaśniona, jak również nie ustosunkowano się do niej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Reasumując, w badanej sprawie Skarżący wskazuje, że nie został pouczony o niedopuszczalności łącznego pobierania zasiłku dla bezrobotnych oraz dodatku solidarnościowego, a akta sprawy nie dają podstaw do przyjęcia ustaleń odmiennych, tj. takich jakie stanowiły podstawę wydania zaskarżonych decyzji. W ocenie Sądu, legalność zaskarżonych decyzji budzi wątpliwości jednak nie tylko z tej przyczyny, że istnieją wątpliwości co do zaistnienia przesłanek żądania zwrotu spornego świadczenia w ogóle.
Drugą kwestią pozostaje kwota, do zwrotu której zobowiązany został Skarżący. Z akt sprawy, ani tym bardziej z uzasadnienia decyzji obu instancji nie wynika, na jakiej podstawie przyjęto obliczenia wskazane w decyzji i wyliczono określoną w decyzji kwotę zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Wskazano jedynie, iż organ powiatowy uzyskał informację z ZUS o przyznaniu Skarżącemu dodatku solidarnościowego za okres od miesiąca czerwca do miesiąca sierpnia 2020 r. i z uwagi na fakt pobrania przez Skarżącego dodatku solidarnościowego i zasiłku dla osób bezrobotnych w okresie wskazanym powyżej, organ I instancji decyzją z dnia [...] marca 2021 r., nr [...], orzekł o obowiązku zwrotu przez K. O. nienależnie pobranego zasiłku dla osób bezrobotnych za okres od [...] czerwca 2020 r. do [...] sierpnia 2020 r., w kwocie [...]zł W aktach sprawy znajduje się formularz nadpłaty pt. "Nadpłata z Funduszu Pracy" stanowiący w istocie notatkę, stwierdzającą że w dniu [...] października 2020 r. stwierdzono nadpłatę zasiłku dla bezrobotnych za okres od [...].06.2020 do [...].08.2020 r. w związku z wypłatą dodatku solidarnościowego od [...].06.2020 r. (k. 40 akt adm.). W aktach znajduje się też wydruk ZUS ZWUA z [...] października 2020 r. Do akt załączono także zrzut ekranu pt. "Raport o nieprawidłowościach - na dzień [...].10.2020 r.) zawierający - jedną tylko - informację "Błąd dotyczący dodatku solidarnościowego" (k.35 akt adm.). W ocenie Sądu zaskarżona decyzja jest wadliwa dlatego, że kwota orzeczonego zwrotu nie poddaje się kontroli Sądu, z uwagi na brak jakichkolwiek wyjaśnień organów obu instancji, co do tego, w jaki sposób doszło do wyliczenia kwoty [...]zł jako kwoty nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych. Sąd dostrzega "Wydruk próbny - Korekta Indywidualna Osoby" na podstawie którego można ustalić, że Skarżącemu tytułem zasiłku dla bezrobotnych, w okresie od czerwca do sierpnia 2020 r. łącznie wypłacono kwotę [...]zł netto, obejmującą [...]), co odpowiada kwocie [...]zł netto. Organy całkowicie pominęły jednak fakt, że jakkolwiek na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy o dodatku solidarnościowym dodatek ten przysługuje osobie uprawnionej w wysokości [...] zł za miesiąc kalendarzowy, to na podstawie art. 4 ust. 3 ustawy o dodatku solidarnościowym w przypadku pobrania zasiłku dla bezrobotnych lub stypendium, o których mowa w ustawie z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, w miesiącu złożenia wniosku o dodatek solidarnościowy, dodatek wypłacany jest za ten miesiąc w kwocie, o której mowa w ust. 1, pomniejszonej o wypłaconą kwotę tego zasiłku lub stypendium. Z woli ustawodawcy zatem pobranie zasiłku dla bezrobotnych w miesiącu złożenia wniosku o dodatek solidarnościowy jest okolicznością, która wpływa na zmniejszenie wysokości dodatku solidarnościowego, a nie zasiłku dla bezrobotnych. Jak wynika z akt Skarżący w czerwcu 2020 r. pobierał zasiłek dla bezrobotnych, i - jak wskazuje - informował o tym składając online wniosek o dodatek solidarnościowy. W tej sytuacji, zgodnie z prawem, dodatek wypłaca się w wysokości pomniejszonej o kwotę wypłaconego zasiłku. W badanej sprawie bezsporne pozostaje, że K. O. wystąpił o przyznanie zasiłku solidarnościowego pobierając zasiłek dla bezrobotnych. Organy w rozmowie ze Skarżącym ustaliły, że dodatek solidarnościowy został mu wypłacony w kwocie [...]zł za każdy z trzech miesięcy. Należy zwrócić uwagę, że przepisu art. 4 ust. 4 ustawy o dodatku solidarnościowym nie można interpretować w całkowitym oderwaniu od brzmienia art. 4 ust. 3 tej ustawy, na co - literalnie - wskazuje z resztą sam ustawodawca. Przepis art. 4 ust. 4 ustawy o dodatku solidarnościowym stanowi, bowiem, że "zasiłek dla bezrobotnych lub stypendium, wypłacone za okres, za który został wypłacony dodatek solidarnościowy, z wyjątkiem ust. 3, stanowi nienależnie pobrane świadczenie pieniężne, o którym mowa w art. 76 ust. 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy". A zatem zasiłek dla bezrobotnych wypłacony za okres, za który został wypłacony dodatek solidarnościowy, stanowi nienależnie pobrane świadczenie, o którym mowa w art. 76 ust. 2 u.p.z. - z wyłączeniem sytuacji o której mowa w art. 4 ust. 3 ustawy o dodatku solidarnościowym. Jak można wnioskować na podstawie analizy akt sprawy i znajdującego się w nich wydruku "Korekty Indywidualnej Osoby". Aspekt ten całkowicie pominięto na gruncie badanej sprawy. Tymczasem, ustawodawca przewidział okoliczności, które wpływają na zmniejszenie wysokości dodatku solidarnościowego. Jedną z nich jest pobranie zasiłku dla bezrobotnych w miesiącu złożenia wniosku o dodatek solidarnościowy. W tych sytuacjach dodatek wypłaca się w wysokości pomniejszonej o kwotę wypłaconego zasiłku, natomiast zasiłek dla bezrobotnych wypłaca się w pełnej kwocie (por. M. Paluszkiewicz [w:] Komentarz do ustawy o dodatku solidarnościowym przyznawanym w celu przeciwdziałania negatywnym skutkom COVID-19 [w:] Tarcza antykryzysowa 1.0 - 4.0, ustawa o dodatku solidarnościowym i inne regulacje, jako szczególne rozwiązania w prawie pracy, prawie urzędniczym i prawie ubezpieczeń społecznych związane z COVID-19. Komentarz, Warszawa 2020). Jeżeli zatem organy uznały że w sprawie ziściły się przesłanki uzasadniające uznanie zasiłku dla bezrobotnych wypłaconego Skarżącemu w czerwcu 2020 r. za świadczenie nienależnie pobrane, to zobowiązane były uzasadnić swoje stanowisko w tym zakresie, z uwzględnieniem brzmienia art. 4 ust. 3 i 4 ustawy o dodatku solidarnościowym. Tego elementu jednak również zabrakło.
Sąd wskazuje, że zgodnie z zawartą w art. 15 k.p.a. zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, organ odwoławczy nie może ograniczyć się do powielenia stwierdzeń zawartych w decyzji organu I instancji lub do syntetycznego powtórzenia przyczyn wydania decyzji pierwszoinstancyjnej. Zadaniem organu rozpoznającego sprawę na skutek złożenia środka odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a co winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Zatem rzeczą organu odwoławczego było wskazanie sposobu przyjętych wyliczeń za sporny okres i dokonanie ich oceny, czego Wojewoda jednak nie uczynił. Wobec braku jakichkolwiek wyliczeń w tym względzie wskazujących z czego wynika wysokość nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych, Sąd nie miał możliwości oceny zasad w oparciu o które doszło do wyliczenia kwoty zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Taki sposób redagowania decyzji nie spełnia wymogów z art. 107 § 3 k.p.a. Uchybienie to należy ocenić za istotne z uwagi na to, że jest to element braku wyczerpującego uzasadnienia decyzji.
Uzasadnienie decyzji, jest wyrazem prawidłowego przeprowadzenia przez organ procesu rozpoznawczego i dedukcyjnego w zakresie niezbędnym dla rozstrzygnięcia sprawy. Podkreślenia wymaga, że zarówno materiał dowodowy, jak i jego ocena winny - zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji. Uzasadnienie winno być spójne i logiczne, tak by z jego treści w sposób nie budzący wątpliwości wynikał ustalony przez organ administracji publicznej stan faktyczny, stanowiący podstawę rozstrzygnięcia. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać, w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej nie wynika na czym konkretnie organy opierają swoje ustalenia w przedmiocie pouczenia K. O. o niedopuszczalności łącznego pobierania zasiłku dla bezrobotnych oraz dodatku solidarnościowego. Ustaleń w tym zakresie nie udokumentowano w aktach sprawy. W ocenie Sądu kluczowe w badanej sprawie znaczenie ma zatem zweryfikowanie i udokumentowanie ustaleń na okoliczność faktu pouczenia K. O. o obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń pieniężnych - z tytułu - równoczesnego pobierania zasiłku dla bezrobotnych oraz dodatku solidarnościowego. Przedstawiona Sądowi dokumentacja akt sprawy ustaleniom organów przeczy, a w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w żaden sposób nie odniesiono się do argumentacji odwołania. Należy zaakcentować, że nie budzi wątpliwości Sądu brzmienie art. 7 ust. 6 ustawy o dodatku solidarnościowym, który stanowi, że osoba uprawniona, posiadająca status bezrobotnego, informuje niezwłocznie właściwy powiatowy urząd pracy o przyznaniu dodatku solidarnościowego. Jeżeli zatem np. wraz z informacją o przyznaniu Skarżącemu prawa do zasiłku solidarnościowego udostępnianą na profilu informacyjnym osoby uprawnionej, utworzonym w systemie teleinformatycznym Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Skarżącemu doręczono pouczenie o obowiązku niezwłocznego poinformowania właściwego powiatowego urzędu pracy o przyznaniu dodatku solidarnościowego, to dokument potwierdzający fakt dokonania tego pouczenia powinien zostać załączony do akt niniejszej sprawy. Zaakcentować trzeba, że Skarżący w niniejszej sprawie podnosi, że działał w zaufaniu do organów administracji publicznej, a w braku jakiegokolwiek innego pouczenia, informację o braku przeszkód dla łącznego pobierania zasiłku dla bezrobotnych i dodatku solidarnościowego uzyskał w Powiatowym Urzędzie Pracy odbierając zasiłek dla bezrobotnych.
To wszystko powoduje, że ustalenia organów wymykają się kontroli sądowoadministracyjnej. Analiza zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej opisanym powyżej standardom nie odpowiadają również w części odnoszącej się do uzasadnienia przyjętej przez organy kwoty świadczenia pieniężnego uznanego za nienależnie pobrane.
Mając powyższe na uwadze należy uznać, że stanowisko organów zawarte w uzasadnieniach wydanych decyzji nie poddaje się kontroli sądowoadministracyjnej, co oznacza, iż zaskarżone rozstrzygnięcia organów administracji obu instancji uznać należy za wydane istotnym i mogącym mieć wpływ na wyniki sprawy naruszeniem art. 7 art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.
Odnosząc się wprost do zarzutów skargi stwierdzić nadto należy, że przed wydaniem decyzji organu II instancji K. O. nie miał możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów stosownie do art. 10 k.p.a. Z obowiązku zapewnienia stronie prawa do czynnego udziału w postępowaniu przed organem II instancji, wynikającego z art. 10 § 1 k.p.a. nie wywiązano się przed wydaniem zaskarżonej decyzji.
Konkludując stwierdzić należy, że organy orzekające w sprawie dopuściły się naruszenia przepisów postępowania – art. 7 – 10, 11, 15, 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy uwzględnią powyżej przedstawioną ocenę prawną i wskazania, co do dalszego postępowania, w szczególności uzupełnią materiał dowodowy o dokumentację związaną z ubieganiem się, przyznaniem i wypłatą Skarżącemu dodatku solidarnościowego, co pozwoli na rzetelną ocenę czy i w jakim zakresie Skarżący został pouczony o ciążącym na nim obowiązku niezwłocznego poinformowania właściwego powiatowego urzędu pracy o przyznaniu dodatku solidarnościowego. Jeżeli organy nie będą w stanie udokumentować faktu pouczenia Skarżącego, o niedopuszczalności łącznego pobierania zasiłku dla bezrobotnych i dodatku solidarnościowego, to zobowiązane będą umorzyć postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie. Jeżeli natomiast, fakt pouczenia Skarżącego o niedopuszczalności łącznego pobierania zasiłku dla bezrobotnych i dodatku solidarnościowego zostanie udokumentowany, to rozpoznając sprawę ponownie organy zwrócą uwagę, że prowadzone postępowanie dotyczy nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych (a nie dodatku solidarnościowego) i z uwzględnieniem art. 4 ust. 3 i 4 ustawy o dodatku solidarnościowym, ponownie rozpoznają sprawę. Swoje rozstrzygnięcie organy nadto szczegółowo uzasadnią zgodnie z dyspozycją art. 107 § 3 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe, Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło