IV SA/Po 567/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędziowie WSA Monika Świerczak (spr.) Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 października 2021 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę w całości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO) decyzją z [...] maja 2021r., po rozpatrzeniu odwołania M. S. (dalej: Skarżąca) od decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. działającego z upoważnienia Wójta Gminy P. (dalej: Wójt) z [...] marca 2021r., nr [...], odmawiającą Skarżącej uchylenia decyzji Wójta z [...] października 2017r., nr [...] (dalej: decyzja z 2017r.), w zakresie odmowy przyznania stronie prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz syna K. S. (dalej: Syn) - utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach. Dnia [...] października 2020 r. do Wójta wpłynął wniosek Skarżącej o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z 2017r., oraz o jej uchylenie i przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na Syna za okres od [...] stycznia 2017r. do [...] września 2019r. Skarżąca podniosła, że żądanie wznowienia postępowania jest uzasadnione art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: K.P.A.) , gdyż Sąd Rejonowy w T. postanowieniem z [...] września 2020r. dokonał ostatecznego działu spadku po jej mężu. W jego wyniku została współwłaścicielem wraz z Synem działki o nr. [...] o pow. [...] ha. Zaznaczyła, że jej dochód uległ zmianie w stosunku do kryterium dochodowego przyjętego w wydanej decyzji. Postanowieniem z [...] lutego 2021r. Wójt wznowił postępowanie zakończone decyzją z 2017r. Decyzją z [...] marca 2021r., nr [...], Wójt odmówił Skarżącej uchylenia decyzji własnej z 2017r. W uzasadnieniu wskazał, że decyzją z 2017r. nie zostało Skarżącej przyznane prawo do świadczenia, gdyż łączny dochód rodziny za 2016r. wyniósł w przeliczeniu na osobę [...] zł. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w T. z [...] września 2015r. ponownie ustalił dochód z gospodarstwa rolnego, który wyniósł [...] zł, co nie miało wpływu na zmianę sytuacji dochodowej rodziny – miesięczny dochód na członka rodziny wyniósł [...] zł. Ustawa nie przewiduje prawa do przyznania świadczenia wychowawczego w związku z przekroczeniem kryterium dochodowego, uprawniającego do pobierania świadczenia wychowawczego, które w okresie od [...] października 2017r. do [...] września 2018r. wynosiło [...] zł w przeliczeniu na osobę w rodzinie. Decyzja, wskutek złożenia przez Skarżącą odwołania, została utrzymana przez SKO decyzją z [...] listopada 2017r., [...] Organ wskazał, że przywołane przez Skarżącą postanowienie SR z [...] września 2020r. nie wywołuje skutków prawnych ex tunc, lecz ex nunc, tj. na przyszłość. Nie wyszły zatem na jaw nowe, istotne dla sprawy okoliczności, o których organ by nie wiedział w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Tym samym nie została spełniona przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 K.P.A. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżąca podniosła, że podstawą odmowy przyjętą przez Wójta jest przekroczenie kwoty [...]zł miesięcznego dochodu Skarżącej i jej ówcześnie małoletniego syna. Skarżąca nie zgadza się z metodą przyjętą przez Wójta do obliczenia miesięcznego dochodu na osobę i w tym zakresie odwołała się do kwestii spadku po mężu oraz cech gruntu wchodzącego w skład spadku. Skarżąca dokonywała w tym zakresie szczegółowych wyliczeń. SKO decyzją z [...] maja 2021r., wskazaną we wstępie, utrzymało decyzję Wójta w mocy. W uzasadnieniu przywołało art. 16 i art. 145 § 1 pkt 5 K.P.A., streściło stan faktyczny i odnosząc się do orzecznictwa zaznaczyło, że przy wznowieniu postępowania na podstawie ww. przepisu muszą wyjść na jaw nowe okoliczności lub nowe dowody, które, po pierwsze, istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej, po drugie, nie były znane organowi, który tę decyzję wydał, i - po trzecie - są istotne dla sprawy. Ten ostatni warunek jest spełniony tylko wtedy, gdy zachodzi bezpośredni związek między nowymi okolicznościami lub nowymi dowodami, a przedmiotem pierwotnego postępowania prowadzonego w sprawie. Najistotniejszym warunkiem jest istnienie tych okoliczności i dowodów w dacie podejmowania decyzji ostatecznej. Jeżeli okoliczności te i dowody powstały po dacie wydania ostatecznej decyzji, nie będą mogły stanowić podstawy wznowienia, lecz będą stanowić podstawę wszczęcia postępowania w nowej sprawie. Następnie organ omówił kwestię postępowania o dział spadku konkludując, iż wywołuje on skutki ex nunc, a więc na przyszłość. Nie można zatem uznać, że wyszły na jaw nowe, istotne okoliczności, o których organ wiedział w dacie wydania decyzji z 2017r. Nie zaszły zatem przesłanki do jej uchylenia. W skardze na powyższą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji wójta. W szczególności zakwestionowała błędne wyliczenie przez organ I instancji jej faktycznego dochodu. Podkreśliła, że z powierzchni gruntu [...] ha przypada jej i synowi [...] tej powierzchni, czyli mniej niż 1 ha, zatem wójt powinien liczyć dochód sumując kwotę renty po mężu oraz kwotę z [...] powierzchni gruntu. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania ww. zarządzenia Przewodniczącego Wydziału. Przystępując do rozpoznania sprawy w tym trybie, Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Dokonawszy tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: SKO) z [...] maja 2021r. – a także, na mocy art. 135 P.p.s.a., poprzedzającej ją decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. działającego z upoważnienia Wójta Gminy P. (dalej: Wójt) z [...] marca 2021r. – Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrolowane decyzje zapadły po wznowieniu postępowania zakończonego decyzją z [...] października 2017r. odmawiającą przyznania prawa do świadczenia wychowawczego, na skutek wniosku Skarżącej, która jako przyczynę wnioskowanego wznowienia wskazała przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm., dalej: K.P.A.). W myśl wskazanego przepisu w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Jak natomiast stanowi art. 151 § 1 pkt 1 K.P.A. organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b. Już w tym miejscu należy wskazać, że argumenty Skarżącej w swej istocie sprowadzają się do zarzutu błędnych ustaleń faktycznych dokonanych przez wójta w pierwotnej decyzji z [...] października 2017r., nr [...], utrzymanej następnie decyzją SKO z [...] listopada 2017r., [...] Po pierwsze, zatem wskazać należy, że w odniesieniu do art. 145 § 1 pkt 5 K.P.A. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wskazywał, że przepis ten może mieć zastosowanie, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki. Po pierwsze, ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody, istotne dla sprawy, są nowe. Drugą przesłanką jest istnienie "nowych okoliczności faktycznych", "nowych dowodów" w dniu wydania decyzji ostatecznej. Trzecią przesłanką jest, że te "nowe okoliczności faktyczne", "nowe dowody", nie były znane organowi, który wydał decyzję. Aby dana okoliczność (dowód) mógł stanowić podstawę do wznowienia postępowania, musi on istnieć w dacie wydania decyzji ostatecznej. Co za tym idzie nie będą stanowiły takiej podstawy okoliczności lub dowody, które powstały (zostały wytworzone) po ostatecznym rozstrzygnięciu sprawy (por. m.in. wyroki NSA z 09 lipca 2020r., I OSK 2970/19, z 23 lutego 2018r., II OSK 1915/17, z 24 stycznia 2018r., II OSK 2246/16). Ponadto nie uzasadniają wznowienia postępowania administracyjnego nowe okoliczności faktyczne, które zaistniały już po wydaniu decyzji, tym bardziej że w świetle przepisu art. 16 § 1 KPA tego rodzaju okoliczności nie mogą uzasadniać rewizji zapadłych rozstrzygnięć ostatecznych (zob. wyrok NSA z 10 października 2017r., I OSK 2452/16). Po drugie , postępowanie wznowieniowe nie może być wykorzystywane do pełnej merytorycznej kontroli decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Decyzja o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej nie stanowi rozstrzygnięcia co do istoty sprawy (art. 151 § 1 pkt 1 K.P.A.). Wydanie takiej decyzji jest bowiem następstwem ustalenia przez organ braku podstaw wznowieniowych, co wyłącza dopuszczalność rozstrzygania o istocie sprawy (zob. wyrok NSA z 24 kwietnia 2020r., II OSK 954/19). Organy wydając decyzję w trybie postępowania wznowieniowego nie dokonują kolejny raz (trzecia instancja) rozpoznania sprawy. Organy te badają jedynie czy zaistniały wskazane w art. 145 § 1 KPA podstawy wznowieniowe i jeśli tak to czy decyzja ostateczna z uwagi na dostrzeżone wady postępowania powinna zostać uchylona (zob. wyrok NSA z 07 maja 2019r., II OSK 1530/17). W niniejszej sprawie nie ma najmniejszych wątpliwości, że Skarżąca jako przesłankę wznowieniową powołuje postanowienie Sądu Rejonowego z [...] września 2020r., a zatem orzeczenie zapadłe po wydaniu decyzji z [...] października 2017r., nr [...], utrzymanej następnie decyzją SKO z [...] listopada 2017r., [...] Jednocześnie organy zasadnie nie dokonywały ponownych obliczeń co do wysokości dochodu Skarżącej i jej Syna we wskazywanym przez nią okresie. Poza kontrolą w niniejszej sprawie pozostają natomiast ww. decyzje z 2017r. Mając na uwadze powyższe, Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.