IV SA/Po 569/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędziowie WSA Bożena Popowska WSA Izabela Kucznerowicz Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 26 marca 2009 r. sprawy ze skargi P.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia 17 października 2008 r. nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza T. z dnia 27 sierpnia 2008 r. nr [...]; 2. określa, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu /-/I. Kucznerowicz /-/J. Stankowski /-/B. Popowska Decyzją z dnia 17 października 2008 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Pile, wskutek odwołania P.C., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza T. z dnia 27 sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania wypłaty zaliczki alimentacyjnej przyznanej decyzją tegoż organu z dnia 29 października 2008 r. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że wstrzymanie wypłaty zaliczki alimentacyjnej nastąpiło w związku z powzięciem przez organ pierwszej instancji informacji o zawarciu związku małżeńskiego przez matkę P.C., co miało miejsce w 2007 r. Uprzednio wezwano stronę do złożenia wyjaśnień i dostarczenia dokumentów traktujących o zmianie sytuacji rodzinnej i dochodowej. W odwołaniu od decyzji wstrzymującej zaliczkę alimentacyjną skarżąca zawarła oświadczenie dotyczące miejsca zamieszkania swojej matki i jej męża oraz przedłożyła poświadczenia ich zameldowania - wnosząc o wypłatę zaliczki na jej rzecz. Ponadto, w toku postępowania P.C. zaznaczała, że zawarcie związku małżeńskiego przez jej matkę nie zmieniło jej sytuacji dochodowej. Wyjaśniając prawne motywy rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołało treść istotnych przepisów ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. z 2005 r. Nr 86, poz. 732) podkreślając te ich fragmenty, które dotyczyły skarżącej. Organ uznał skarżącą za osobę uczącą się (w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych) i podał, że świadczenie przysługuje takiej osobie jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza 583 zł. Wskazał też na relację między dochodem rodziny a dochodem poszczególnych jej członków, zaznaczając, że dochód rodziny wyznacza się przez zsumowanie przeciętnego miesięcznego dochodu osób wchodzących w skład rodziny uzyskanych w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Osoba ubiegająca się o zaliczkę jest zatem obowiązana udzielać informacji mających wpływ na wysokość zaliczki, a odmowa ich podania powoduje wstrzymanie wypłaty zaliczki na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, skoro P.C. nie zastosowała się do treści wezwania z dnia 7 sierpnia 2008 r. obejmującego żądanie dostarczenia dokumentów w sprawie przyznanego świadczenia (w szczególności aktu małżeństwa jej matki), a co więcej wyjaśnienia złożyła dopiero po wstrzymaniu wypłaty zaliczki, decyzję organu pierwszej instancji należało uznać za zasadną. W skardze (zatytułowanej "odwołaniem") skarżąca wyjaśniła, że zamieszkuje tylko z matką E.J (wcześniej C.), a mąż matki zamieszkuje oddzielnie i nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego. Na dowód złożyła poświadczenie zameldowania obu wskazanych osób. Podkreśliła też, że jest osobą uczącą się. W uzasadnieniu P.C. zaznaczyła, że wbrew stanowisku organu jej sytuacja rodzinna i dochodowa nie zmieniła się w związku z zawarciem związku małżeńskiego przez matkę. Nie mogła też zadośćuczynić wezwaniu organu z dnia 7 sierpnia 2008 r., gdyż matka odmówiła jej udostępnienia aktu małżeństwa oraz zaświadczenia o dochodach męża. Zdaniem skarżącej nie powinna ponosić ona konsekwencji zawarcia związku małżeńskiego przez matkę. Do skargi P.C. ponownie dołączyła poświadczenie zameldowania E.J. oraz J.J. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko. Organ podkreślił przede wszystkim, że niewykonanie wezwania z dnia 7 sierpnia 2008 r. było równoznaczne z odmową złożenia istotnych wyjaśnień w sprawie i na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej stanowiło podstawę do wstrzymania wypłaty zaliczki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 41 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 192, poz. 1378) do spraw o zaliczki alimentacyjne, do których prawo powstało do dnia wejścia w życie ustawy (to jest 1 października 2008 r.), stosuje się przepisy dotychczasowe. Zaliczkę alimentacyjną, której wstrzymania dotyczy zaskarżona decyzja, skarżąca uzyskała dnia 29 października 2007 r., a zatem sprawa podlegała rozpoznaniu w oparciu ustawę z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. z 2005 r. Nr 86, poz. 732 ze zm.). Zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy wstrzymuje się wypłatę zaliczki, jeżeli uprawniony do zaliczki odmawia udzielenia organowi informacji mających wpływ na wypłatę zaliczki. W tej sprawie zarówno Burmistrz T. jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznały, że przesłanki z tego przepisu zostały spełnione, skoro P.C. nie dostarczyła w wyznaczonym terminie aktu małżeństwa zawartego przez jej matkę E.J. (C.) oraz zaświadczenia z urzędu skarbowego o dochodach małżonka matki za rok 2006 r.. Jakkolwiek istotnie skarżąca nie wykonała wezwania Burmistrza T., to jednak - zdaniem Sądu - nie uzasadniało to wstrzymania wypłaty zaliczki alimentacyjnej. Wypłatę tego świadczenia można wstrzymać, jeżeli jego beneficjent odmawia udzielenia informacji "mających wpływ na wypłatę zaliczki". Wydając zaskarżone orzeczenie Burmistrz T. nie wziął pod uwagę w jakim charakterze występuje skarżąca w tym postępowaniu i błędnie uznał męża jej matki za członka "rodziny" w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych (art. 18 ust. 2 ustawy w zw. z art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Zgodnie z art. 2 pkt 5 lit. c ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych osobą uprawnioną jest między innymi: osoba uprawniona na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, jeżeli jest osobą uczącą się, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Skarżąca właśnie w takim charakterze wystąpiła o zaliczkę. Zgodnie z art. 3 pkt 13 ustawy o świadczeniach rodzinnych osobą uczącą się, jest "osoba pełnoletnia ucząca się, niepozostająca na utrzymaniu rodziców w związku z ich śmiercią lub w związku z ustaleniem wyrokiem sądowym lub ugodą sądową prawa do alimentów z ich strony". Mając na względzie powyższe, należy uznać, że skarżąca wystąpiła o zaliczkę alimentacyjną we własnym imieniu - jako osobiście uprawniona. To jej osobista sytuacja (a nie matki) stanowiła punkt wyjścia dla ustalenia prawa do tego świadczenia. Prawo do świadczeń na podstawie ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, podobnie w przypadku ustawy o świadczeniach rodzinnych, zostało uzależnione od spełnienia zasadniczego kryterium - jakim jest wysokość dochodu na osobę w rodzinie. By określić sytuację dochodową osoby ubiegającej się o zaliczkę alimentacyjną zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy należy odwołać się zatem do definicji "jej" rodziny. Rodziną - w rozumieniu omawianych przepisów - nie są bowiem wszystkie osoby blisko spokrewnione czy spowinowacone z uprawnionym bądź też prowadzące z nim wspólnie gospodarstwo domowe, a jedynie te osoby, które pozostają w określonych prawem relacjach z osobą ubiegającą się o zaliczkę alimentacyjną. W myśl art. 18 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych w zw. art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych za członków rodziny należy uważać małżonka, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia. P.C. - jako wnioskodawczyni w tym postępowaniu - nie ma małżonka, ani dzieci. Przedłożyła również przekonujące dowody (poświadczenia zameldowania) wskazujące, że mąż matki nie stał się jej opiekunem faktycznym (mieszka w innym miejscu niż ona i matka). Do rodziny skarżącej - zgodnie z art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych - zaliczyć można zatem tylko matkę. Jej nowy mąż nie wszedł automatycznie w skład "rodziny" P.C., gdyż nie jest jej rodzicem. Nie mógł być też uznany za jej opiekuna faktycznego. Z powyższych względów informacje i dokumenty, jakich zażądał organ w piśmie z dnia 7 sierpnia 2008 r., nie miały wpływu na wypłatę zaliczki P.C. (zob. art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy). Dotyczyły one bowiem dochodów osoby, która nie weszła w skład rodziny skarżącej. Z uwagi na fakt, iż zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja Burmistrza T. okazały się bezprzedmiotowe z przyczyn opisanych powyżej, Sąd postanowił uchylić je orzekając na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). /-/ I. Kucznerowicz /-/ J. Stankowski /-/ B. Popowska