IV SA/Po 571/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) Sędziowie WSA Tomasz Grossmann WSA Józef Maleszewski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 października 2019 r. sprawy ze skargi H. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2019 r. [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...] (dalej jako: "Samorządowe Kolegium Odwoławcze" albo "Kolegium"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej jako: "K.p.a."), utrzymało w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia Wójta Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...], w przedmiocie podziału nieruchomości położonej w [...], działka nr [...]. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wskazano, że H. W. wystąpiła o stwierdzenie nieważności opisanego powyżej postanowienia, jednakże Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności postanowienia Wójta Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. Rozpoznając ponowny wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia [...] czerwca 2004 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r. odmówiło wszczęcia postepowania wskazując, że tożsamy wniosek został rozstrzygnięty w dniu [...] października 2016 r. H. W. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie wyjaśniło, że w przedmiotowej sprawie zaszła tożsamość sprawy. Odwołująca składała do organów wiele wniosków w tym między innymi dotyczący podziału działki nr [...] położonej w [...]. Wyrokiem z dnia 02 grudnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 538/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 279/16 oddalił skargę na powyższe orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Następnie Kolegium przytoczyło treść art. 61a § 1 K.p.a., wyjaśniając, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio. Jak zauważyło Kolegium, w doktrynie podkreśla się, że do innych uzasadnionych przyczyn braku podstaw wszczęcia postępowania należy zaliczyć powagę rzeczy osądzonej - sprawa została już raz rozstrzygnięta. Jak wykazano powyżej postępowanie w przedmiocie stwierdzanie nieważności postanowienia Wójta Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. zostało zakończone prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego. Odwołując się do orzeczeń sądów administracyjnych Kolegium wskazało, że jeżeli już raz wszczęto postępowanie nadzorcze i odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji, nie można jeszcze raz domagać się wszczęcia postępowania w tej samej sprawie, chociażby skarżący powoływał się na inne przyczyny nieważności. Ponowne wszczęcie postępowania nadzorczego i wydanie nowej decyzji nadzorczej, niezależnie od kierunku rozstrzygnięcia, obarczone jest wadą nieważności, określonej w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu H. W.. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest prawidłowość postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które utrzymało w mocy postanowienie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia Wójta Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. Materialnoprawną podstawą wydanego postanowienia był przepis art. 61a § 1 K.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Jak zasadnie zauważyło Kolegium, w doktrynie, do innych uzasadnionych przyczyn braku podstaw wszczęcia postępowania należy zaliczyć powagę rzeczy osądzonej - sprawa została już raz rozstrzygnięta. W tym miejscu podzielić należy pogląd, że jeżeli już raz wszczęto postępowanie nadzorcze i odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji, nie można jeszcze raz domagać się wszczęcia postępowania w tej samej sprawie, chociażby skarżący powoływał się na inne przyczyny nieważności. W orzecznictwie podkreśla się również, że ponowne wszczęcie postępowania nadzorczego i wydanie nowej decyzji nadzorczej, niezależnie od kierunku rozstrzygnięcia, obarczone jest wadą nieważności, określonej w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OSK 577/08). Określona w przepisie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. przyczyna stwierdzenia nieważności to tzw. res iudicata. W związku z tym ponowne rozstrzygnięcie przez organ sprawy załatwionej wcześniej decyzją ostateczną jest możliwe tylko po uchyleniu pierwotnej decyzji w ustalonym przez prawo trybie. Dla stwierdzenia, że nastąpiło naruszenie rei iudicatae, istotne znaczenie ma istnienie tożsamości obu spraw. Decyzja ostateczna ma bowiem powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Jak wskazuje analiza akt sprawy postępowanie dotyczące wniosku skarżącej o stwierdzenie nieważności postanowienia Wójta Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. zostało już prawomocnie rozstrzygnięte. Wyrokiem z dnia 02 grudnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 538/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2015 r., nr [...], a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 279/16 oddalił skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Ziściła się tym samym przesłanka odmowy wszczęcia postępowania, o jakiej mowa w art. 61a K.p.a. Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.