IV SA/Po 573/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2018r na posiedzeniu niejawnym wniosku J. R. – P. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2018r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki postanawia odmówić prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych J. R. – P. wraz z W. R. wniosła skargę na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2018r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki. J. R. – P. wniosła również o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w którym wskazała, że prowadzi gospodarstwo wraz z mężem i dwójką dzieci, a źródłem ich utrzymania jest renta wnioskodawczyni ([...] zł.), dochód z działalności gospodarczej męża (ok. [...] – [...] zł.), oraz świadczenie 500+ ([...]x500 zł.). W zestawieniu wydatków przedstawionym w formularzu wniosku wnioskodawczyni poinformowała, że miesięcznie ponosi wydatki na mieszkanie (w tym prąd [...] zł., wodę [...] zł. i opał [...] zł.) opłacane w wspólnie rodzicami, kredyty ([...] zł.), telefon ([...] zł.), podatek od nieruchomości ([...] zł./rok), leczenie ([...] zł.) leki ([...] zł.), ubrania (ok. [...] zł.) wyżywienie ([...] zł.) i polisę ubezpieczeniową pojazdu ([...] zł.). Zgodnie z oświadczeniem wnioskodawczyni jej jedyny majątek stanowi samochód Vw rok prod. 2001r. używany przez męża do działalności gospodarczej. Do wniosku załączono kopię decyzji w przedmiocie podatku od nieruchomości, faktury za telefony komórkowe, prąd, wodę, decyzję w przedmiocie ustalenia renty, oraz kartę informacyjną z leczenia szpitalnego. W odpowiedzi na wezwanie sądu wnioskodawczyni przesłała również kopie wyciągów konta bankowego własnego i męża, książki przychodów i rozchodów z działalności męża za okres styczeń – czerwiec 2018r., PIT 2018r., harmonogram spłaty kredytu, wyciągi z karty kredytowej oraz wyciąg z konta oszczędnościowego. Na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017r. poz. 1369 ze zm. – dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest więc szczególną formą pomocy państwa przyznawanej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej lub ograniczającej dostęp do sądu. Przy czym, chodzi o trudną sytuację materialną danej osoby lub rodziny, ale uwzględniającą także odniesienia obiektywne, tzn. sytuację na rynku pracy, poziom wynagrodzeń i świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz poziom życia większości rodzin. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy także podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Nie można pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż sytuacja majątkowa wnioskodawczyni nie pozwala na uznanie, iż znajdują się ona w szczególnie trudnej sytuacji, oraz aby nie była w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika bowiem z przedłożonych dokumentów wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem i dwójką dzieci i utrzymuje się z dochodów ze świadczenia rentowego ([...] zł.), dochodu z działalności gospodarczej męża (ok. [...] – [...] zł. netto) oraz świadczenia 500 + wypłacanego na dwójkę dzieci co daje łączną kwotę ok. [...] – [...] zł. miesięcznie. Z powyższej kwoty opłacane są stałe wydatki, które przy uwzględnieniu wspólnego opłacania z rodzicami kosztów utrzymania domu, wynoszą dla wnioskodawczyni ok. [...] zł. Zestawienie tychże kwot powoduje, iż nie można uznać skarżącej za osobę nie będącą w stanie zgromadzić środków na opłacenia kosztów sądowych, które na obecnym etapie ograniczają się do wpisu sądowego wynoszącego [...] zł. Odnosząc się do podnoszonej we wniosku okoliczności spłaty kredytu bankowego wskazać należy, że co do zasady spłacanie kredytu bankowego nie stanowi przesłanki do zwolnienia od kosztów, a spłata zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów bankowych nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi. Zaciągnięte przez stronę kredyty świadczą bowiem o jej zdolnościach płatniczych a przez to wyłączają możliwość przyznania jej prawa pomocy (zob. postanowienie NSA z 28.06.2005r. sygn. akt II GZ 56/05 ). Oceniając możliwość opłacenia przez wnioskodawczynię kosztów sądowych nie można pominąć również tego, iż jak wynika z wyciągu z konta oszczędnościowego na dzień 30.06.2018r. dysponowała ona kwotą oszczędności [...] zł., która pozwala na opłacenie kosztów sądowych. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 §1 pkt 2 oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia