IV SA/Po 577/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Donata Starosta po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.S.A. w upadłości układowej z siedzibą w P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. S.A. w upadłości układowej z siedzibą w P. na postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy w P. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia [...] kwietnia 2013 r. W. S.A. w upadłości układowej z siedzibą w P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy w P. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia składając jednocześnie wniosek o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosku strona wskazała, że w chwili obecnej jej stan majątkowy nie pozwala na uiszczenie kosztów sądowych oraz że ma poważne problemy finansowe wynikające z zaangażowania w roboty drogowe. Strona wyjaśniła, że rok 2011 zakończyła ze stratą-[...] min zł, a od początku 2012 r. prowadzona jest głęboka restrukturyzacja, która ma przywrócić rentowność, stabilność operacyjną i płynność finansową. W 2012 r Spółka nadal generowała straty (-[...] zł na koniec 2012r) więc nie mogła na bieżąco regulować wszystkich swoich kosztów oraz nie mogła płacić zaległych zobowiązań wobec pracowników. Jednak dzięki działaniom restrukturyzacyjnym Spółka w terminie płaci bieżące zobowiązania z tytułu wynagrodzeń i stopniowo spłaca zaległe zobowiązania wobec pracowników. We wniosku ujawniono również kapitał zakładowy w kwocie [...] zł., wartość środków trwałych [...] zł., oraz stan 3 kont bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego zgłoszenie wniosku wynoszący odpowiednio [...] zł., [...] zł. i [...] zł. We wniosku o przyznanie prawa pomocy ujawniono również dane finansowe na koniec 2012r. w tym rzeczowe aktywa trwałe wynoszące [...] mln zł., inwestycje długoterminowe [...] mln zł. należności krótkoterminowe [...] mln zł., inwestycje krótkoterminowe [...] mln. Zł., zobowiązania [...] mln zł. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2013 r. odmówiono stronie skarżącej przyznania prawa pomocy. Sprzeciw od powyższego postanowienia w ustawowym terminie wniosła Spółka wskazując, że przychody osiągane od momentu ogłoszenia upadłości wykorzystywane są na bieżąco aby zachować możliwości produkcyjne. Ponadto strona wskazała, że ogłoszenie upadłości układowej następuje wówczas gdy istnieją możliwości wyższego zaspokojenia wierzycieli podmiotu upadłego niż przy ogłoszeniu upadłości likwidacyjnej, jednakże regulacja ta w żaden sposób nie odnosi się do możliwości uiszczenia opłaty sądowej. Strona podkreśliła, że z samego faktu ogłoszenia upadłości układowej nie można wywodzić wniosku, iż przedsiębiorstwo takie jest bardziej wypłacalne, niż ten postawiony w stan upadłości likwidacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, iż skutkiem wniesienia sprzeciwu jest to, że postanowienie referendarza sądowego traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej "Ppsa"), zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Zwolnienie z tego obowiązku może nastąpić tylko w sytuacjach wyjątkowych, kiedy strona nie z własnej winy pozbawiona jest środków niezbędnych na pokrycie tych kosztów. Stosownie jednak do art. 246 § 2 pkt 2 Ppsa osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Powyższe oznacza, że na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania. Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2006, s. 504). Należy podkreślić, iż spółka prowadząca działalność gospodarczą wnosząc skargę w związku z jej prowadzeniem musi liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów związanych z tą działalnością w tym także kosztów udziału w postępowaniach sądowoadministracyjnych. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 Ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ponadto wskazać należy, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana również z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu. Na obecnym etapie jedynym kosztem postępowania do którego poniesienia jest zobowiązana skarżąca jest wpis sądowy. Zgodnie z unormowaniem § 2 ust.1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2003 r., Nr 221, poz. 2193 ze zm.) wpis stały bez względu na przedmiot zaskarżonego aktu lub czynności wynosi w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym - 100 zł. W niniejszej sprawie strona wniosła skargę na wydane w postępowaniu administracyjnym postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Zatem w odniesieniu do wysokości wpisu sądowego od skargi w sprawie niniejszej, powołany przepis będzie miał zastosowanie. Wobec powyższego porównując wykazaną w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz wynikającą z nadesłanych dokumentów, sytuację majątkową i finansową skarżącej spółki do wysokości wpisu sądowego w sprawie niniejszej uznać należy, że żądanie strony przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. W tym miejscu wskazać należy, że osoba prawna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe, czy dochody (por. postanowienie NSA z 19 listopada 2004 r. sygn. FZ 463/04, postanowienie WSA w Gliwicach z 14 lipca 2008 r. sygn. I SA/GI 219/08 Legalis ). Przyznanie osobie prawnej prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na sfinansowanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004 r., GZ 61/04 http:/orzeczenia.nsa.gov.pl/). Taka sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie. Przedstawiona przez stronę sytuacja majątkowa i finansowa spółki, nie daje podstaw do uznania, że zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 246 § 2 pkt 2 Ppsa uprawniające do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Wielkość posiadanego majątku, rozmiar prowadzonej działalności, jak również wysokość przychodów skarżącej spółki, nie pozwala przyjąć, aby spółka była pozbawiona środków finansowych. Aczkolwiek działalność gospodarcza przynosiła spółce w ostatnich latach straty, to brak jest podstaw do stwierdzenia, że strona nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania - w tej sprawie wpisu sądowego od skargi. Strata finansowa jako ujemny wynik bilansu przychodu i kosztów nie jest okolicznością tożsamą z brakiem środków finansowych. Strata z działalności gospodarczej jest bowiem pojęciem wytworzonym na potrzeby rozliczeń podatkowych i skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (por. postanowienie NSA z 22 marca 2011 r. II GZ 112/11 Lex nr 783893). Dlatego też nie można tylko na tej podstawie oceniać realnych korzyści ekonomicznych z prowadzenia działalności gospodarczej. Oceniając możliwości płatnicze strony należy mieć na uwadze, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy strona skarżąca oświadczyła, iż stan 3 kont bankowych wynosi łącznie [...] zł. W ocenie Sądu posiadane środki znacznie przewyższające wysokość wpisu należnego w niniejszej sprawie pozwalają na opłacenie kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 Ppsa, orzekł jak w postanowieniu. MZ