IV SA/Po 577/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędziowie WSA Donata Starosta (spr.) WSA Izabela Bąk - Marciniak Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Kujawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2013 r. sprawy ze skargi W. S. A. w upadłości układowej na postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy w P. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Inspektora Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w P. z dnia [...] lutego 2013 r. o nr rej. [...]; 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane; 3. zasądza od Okręgowego Inspektora Pracy w P. na rzecz skarżącej W. S. A. w upadłości układowej z siedzibą w P. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postepowania. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 roku nr rej. [...] inspektor pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w P. nałożył na przedsiębiorstwo W. S.A. w upadłości układowej grzywnę w celu przymuszenia w kwocie 50.000zł . Grzywna została nałożona w związku z prowadzonym przeciwko spółce postępowaniem egzekucyjnym ,którego celem jest doprowadzenie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym z dnia [...] lutego 2013 roku nr rej. [...] tj.niezwłocznej realizacji decyzji inspektora pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w P. wskazanych w punktach 1 do 14 nakazu z dnia [...] maja 2012 roku nr rej.... . Łączna wysokość niewypłaconych świadczeń ze stosunku pracy objętych egzekwowanymi decyzjami wynosi 726.897,46 zł, z czego do wypłacenia pozostały świadczenia ze stosunku pracy w łącznej kwocie 328.056,34 zł. Od powyższego postanowienia spółka złożyła zażalenie do Okregowego Inspektora Pracy w P., który postanowieniem z [...] marca 2013 roku o nr rej [...] roku utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Skargę na to ostatnie postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. złożyła W. S.A. w upadłości układowej z siedzibą w P.. Spólka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania lub o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżąca zarzuciła obrazę art.7 §2ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (zwana dalej:u.p.e.a) przez zastosowanie środka nie zmierzającego w sposób bezpośredni do realizacji przez zobowiązanego ciążącego na nim obowiązku ,lub przez nie zastosowanie środka najmniej uciążliwego dla zobowiązanego , art.119§1 u.p.e.a przez błędną wykładnię, art.121§2 u.p.e.a przez jego błędne zastosowanie . Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Złożona skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek z innych względów aniżeli zostały w niej podniesione. . Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej ppsa), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie postanowienia z obrotu prawnego. Wskazać również należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa). Przedmiotem kontroli sprawowanej przez Sąd pod względem zgodności z prawem w niniejszym postępowaniu było postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy w P. z dnia [...]marca 2013 roku utrzymujące w mocy postanowienie inspektora pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w P. z dnia [...] lutego 2013 roku o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez organy obu instancji przyjmując je za własne oraz czyniąc podstawą poniższych rozważań. W uznaniu sądu ,żaden z wymienionych ł przez skarżącego w skardze przepisów nie został naruszony. Sąd nie podzielił zarzutów skargi. Grzywna ma charakter przymuszający tak więc nie stosuje się do niej tych samych przesłanek co do stosowanych sankcji w administracji, które mają spełnić funkcję kary. Sąd stwierdził jednak z urzędu ,że w sprawie organy nie dostrzegły w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego przepisów proceduralnych ,które mogły mieć znaczący wpływ na wynik sprawy. Z akt sprawy wynika bowiem, że organy administracyjne nie zwróciły uwagi na fakt ,iż w dniu [...] września 2012 roku Sąd Rejonowy– P. N. M. i W. ,Wydział [...]Gospodarczy ds. Upadłościowych i Naprawczych (sygn. akt...., ogłosił co do W. Spółki Akcyjnej upadłość z możliwością zawarcia układu. Ta okoliczność może mieć bowiem podstawowe znaczenie dla prowadzonego postępowania egzekucyjnego w administracji. Prawo upadłościowe i naprawcze nakazuje o ile to możliwe zaspokoić wierzycieli w jak najwyższym stopniu przy rozważeniu zachowania przedsiębiorstwa w całości. W przedmiotowej sprawie prowadzone postępowanie egzekucyjne ma na celu zmuszenie nałożoną grzywną pracodawcy do wypłacenia pracownikom należności ze stosunku pracy. Otóż zgodnie z przepisem art. 140 Prawa upadłościowego i naprawczego z dnia 28 lutego 2003 r.( Dz.U.2012.1112 j.t) 1. Postępowanie egzekucyjne dotyczące wierzytelności objętej z mocy prawa układem, wszczęte przed ogłoszeniem upadłości, ulega zawieszeniu z mocy prawa z dniem ogłoszenia upadłości. Sumy uzyskane w zawieszonym postępowaniu, a jeszcze niewydane, przelewa się do masy upadłości po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości. 2. Po ogłoszeniu upadłości jest niedopuszczalne wykonanie wydanego przed ogłoszeniem upadłości dłużnika postanowienia o zabezpieczeniu roszczenia wynikającego z wierzytelności objętej z mocy prawa układem. 3. Sędzia-komisarz na wniosek upadłego albo zarządcy może uchylić zajęcia dokonane przed ogłoszeniem upadłości w postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym dotyczącym wierzytelności objętej z mocy prawa układem, jeżeli jest to konieczne dla dalszego prowadzenia przedsiębiorstwa. Prawo upadłościowe i naprawcze wskazuje jakie należności nie są objęte układem w przepisie art.273. Zgodnie z art. 273. 1. Układ nie obejmuje: 1) należności alimentacyjnych oraz rent z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci oraz z tytułu zamiany uprawnień objętych treścią prawa dożywocia na dożywotnią rentę; 2) roszczenia o wydanie mienia, o którym mowa w art. 70; 3) (uchylony); 4) wierzytelności, za które upadły odpowiada w związku z nabyciem spadku po ogłoszeniu upadłości, po wejściu spadku do masy upadłości; 5) składek na ubezpieczenia społeczne. W ustępie drugim tego art. ustawodawca wskazał ,że układ nie obejmuje należności ze stosunku pracy oraz wierzytelności zabezpieczonej na mieniu upadłego hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym lub hipoteką morską, w części znajdującej pokrycie w wartości przedmiotu zabezpieczenia, chyba że wierzyciel wyraził zgodę na jej objęcie układem. Zgoda na objęcie wierzytelności układem powinna być wyrażona w sposób bezwarunkowy i nieodwołalny, najpóźniej przed przystąpieniem do głosowania nad układem. Zgoda może być wyrażona ustnie do protokołu z przebiegu zgromadzenia wierzycieli. Wynika więc z tego ,że należności ze stosunku pracy mogą być objęte układem ,jeżeli pracownicy wyrazili na to zgodę. To uregulowanie prawne należy powiązać z brzmieniem przepisu art. 56 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r o postępowaniu egzekucyjnym w administracji,, który w § 1. stanowi ,że postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej; 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego; 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego; 4) na żądanie wierzyciela; 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. § 2. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego, dotyczącego obowiązku o charakterze niepieniężnym, z przyczyny określonej w § 1 pkt 2 i 3 może nastąpić tylko w przypadkach, gdy nie zagraża to interesowi społecznemu. Przekładając to na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić ,że nałożona przez organy administracji grzywna miała służyć wykonaniu obowiązku polegającego na zapłaceniu należności pracowniczych. Prawo upadłościowe i naprawcze przewiduje objęcie tych należności układem za zgodą pracowników. Organy administracji nie poczyniły wyjaśnień, czy zgoda taka ,co do przedmiotowych należności pracowniczych została złożona. Sąd miał na uwadze to, że grzywna w celu przymuszenia jest jedynym środkiem egzekucyjnym obowiązków o charakterze niepieniężnym mającym charakter przymuszający, a nie typowo zaspokajający. Nie oznacza to jednak , że jej nałożenie nie prowadzi bezpośrednio do wykonania egzekwowanego obowiązku. Z uwagi na swoją prostą formę oraz dolegliwość finansową, grzywna stanowi skuteczny środek mający na celu skłonienie samego zobowiązanego do wykonania nałożonego na niego obowiązku, bez potrzeby angażowana osób trzecich. Z powyższego uregulowania prawnego wynika, że postępowanie egzekucyjne dotyczące wierzytelności z mocy prawa objętej układem powinno być zawieszone o ile się już toczyło w dacie ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu. Przepisy nie normują wyraźnie kwestii, czy po ogłoszeniu upadłości z możliwością zawarcia układu dopuszczalne jest wszczęcie przeciwko upadłemu postępowania egzekucyjnego. Nie powinno jednak budzić wątpliwości, że zakaz kontynuowania postępowań egzekucyjnych i zabezpieczających, wyrażający się w ich zawieszeniu z mocy prawa, odnosi się a fortiori do wszczynania tych postępowań (tak też S. Gurgul, s. 516). Zakaz wszczynania postępowań egzekucyjnych dotyczy wszakże tylko wierzytelności, które z mocy prawa są objęte układem. A wierzytelności pracownicze jak wskazuje ustawa mogą zostać objęte układem, jeżeli pracownicy wyrażą na to zgodę. W tej sytuacji w ogóle niedopuszczalne byłoby wszczynanie postępowania egzekucyjnego a co dopiero jego dalsze praowadzenie. Mając na uwadze powyższe uchybienia Sąd w pkt 1 wyroku działając na podstawie art. 145 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej ppsa) uchylił postanowienie zaskarżone oraz poprzedzające je postanowienie Inspektora Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w p. z dnia [...] lutego 2013 roku o nr rej..... Na podstawie art.152 Ppsa orzeczono, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. Rozpoznając ponownie sprawę organy powinny uwzględnić poglądy prawne i wykładnię przepisów prawa przedstawioną przez Sąd w uzasadnieniu. W 3 punkcie wyroku Sąd działając na podstawie art. 200 ppsa zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. MZ