IV SA/Po 579/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E.R. i K.R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2011r. nr [...] w przedmiocie wykonania robót budowlanych postanawia odmówić prawa pomocy E.R. i K.R. złożyli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Z informacji zawartych w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe wraz z córką, zięciem i dwójką wnuków. Dochód skarżących stanowi wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] zł. netto (zaświadczenia o zarobkach w załączeniu). Z dodatkowych wyjaśnień zawartych w formularzu wniosku wynika, że skarżący opłacają opłatę za wynajem mieszkania w wysokości [...] zł. oraz opłaty za prąd i gaz w kwocie [...] zł. Wnioskodawcy podali, iż ponoszą wydatki na wyżywienie ([...] zł.), środki czystości ([...] zł.), abonament za telefon komórkowy ([...] zł.) i ratę kredytu w wysokości [...] zł. Skarżący podkreślili, iż wobec konieczności wyprowadzenia się z budynku przy ul. P. [...] zmuszeni byli przeznaczyć wszystkie oszczędności na wynajem mieszkania. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wyjaśniono, że w budynku przy ul. P. [...] w P. wnioskodawcy nie zamieszkują od 27.10.2010, gdyż na dalsze zamieszkiwanie nie zgodził się właściciel nieruchomości. Do wniosku skarżący załączyli aneks do umowy najmu, kopię faktury za gaz, prąd, zajęcia wynagrodzeń za pracę, dowodu wpłaty opłat za telefon, wodę i raty kredytu. Mając na celu wyjaśnienie sytuacji finansowej wnioskodawców pismami z dnia 19 lipca 2011r. (odebranymi w dniu 25.07.2011 i 29.07.2011r. k. 42 i 43 akt) wezwano skarżących do przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych oraz dokumentów dotyczących lokat i kont należących do skarżących, nadesłania kopii zeznań podatkowych podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2009-2010 osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, określenia tytułu prawnego do lokalu wskazanego jako adres zamieszkania, przedłożenia zestawienia pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym, wskazania przebiegu budowy przedmiotowego obiektu, aktualnego stanu budowy, źródła finansowania przedmiotowej inwestycji, a także aktualnych wydatków wiążących się z jej realizacją oraz planowanego sposobu wykorzystania przedmiotowego obiektu i przesłanie kopii umowy kredytowej wraz z harmonogramem spłat. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący wyjaśnili, że nie posiadają własnego konta ani żadnych lokat bankowych, gdyż korzystają z konta syna, na które zakład pracy przelewa pensje. Skarżący wyjaśnili że nie posiadają żadnego pojazdu mechanicznego i nie mają planów odnośnie wykończenia przedmiotowego budynku, do którego nie mają żadnego dostępu. W załączeniu przesłano odcinki wypłat pensji, kopie umowy kredytowej wraz z harmonogramem spłat i zeznania podatkowe wnioskodawców za lata 2009-2010. Dodatkowo pismem z dnia 9 sierpnia 2011r. wezwana wnioskodawców do złożenia odpisów rocznych zeznań podatkowych pozostających ze skarżącymi we wspólnym gospodarstwie domowym K.F. i R.F. za rok 2009 i 2010, złożenie odpisów z kont bankowych, lokat bankowych i rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące należących do K.F. i R.F., podanie - w jakiej wysokości pozostający ze skarżącymi we wspólnym gospodarstwie domowym K.F. i R.F. - partycypują w kosztach miesięcznego utrzymania wspólnego gospodarstwa domowego z rozbiciem na poszczególne wydatki i z jakich środków koszty te ponoszą, podanie czy K.F. i R.F. otrzymują jakieś dodatkowe dochody (np. alimenty, z pracy dorywczej, sezonowej), podanie czy K.F. i R.F. korzystają, z pomocy opieki społecznej, jeżeli tak to w jakiej formie (odpis decyzji), podanie czy K.F. i R.F. są zarejestrowani w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoby bezrobotne i czy otrzymują zasiłek dla bezrobotnych, a jeżeli nie są zarejestrowani to dlaczego, przesłanie kopii umowy najmu zawartej przez skarżącego w dniu 09.10.2010 r., do której sporządzono przekazany Sądowi aneks z dnia 26.03.2011 r. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawcy wyjaśnili, że K.F. i R.F. pokrywają połowę opłaty za czynsz, gaz, prąd i wodę. Pozostałe wydatki jak żywność, lekarstwa, środki czystości, opłaty za telefon czy raty kredytu, każdy opłaca we własnym zakresie. Wnioskodawcy wyjaśnili, że nie mają dostępu do kont, zeznań podatkowych czy wysokości zarobków K. I R.F.. Do powyższego pisma załączono kopie umowy najmu mieszkania. W związku z powyższym stwierdzić należy, że na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 ppsa, zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest więc szczególną formą pomocy państwa przyznawanej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej lub ograniczającej dostęp do sądu. Przy czym, chodzi o trudną sytuację materialną danej osoby lub rodziny, ale uwzględniającą także odniesienia obiektywne, tzn. sytuację na rynku pracy, poziom wynagrodzeń i świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz poziom życia większości rodzin. Instytucja prawa pomocy jest bowiem wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 ppsa, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Należy także podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Trzeba również zaznaczyć, iż każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Strona winna poczynić zatem starania celem zabezpieczenia środków finansowych z dochodów uzyskiwanych w dłuższym okresie, niezbędnych do pokrycia choćby części wydatków. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżący wbrew ciążącemu na nich obowiązkowi nie wykazali, że ich sytuacja finansowa uniemożliwia opłacenie kosztów sądowych, w tym wpisu w wysokości [...] zł. Dochód wnioskodawców wynosi bowiem [...] zł. netto. Z powyższej kwoty wnioskodawcy opłacają połowę opłat za prąd, gaz, wodę i czynsz za wynajęcie mieszkania tj. ok. [...] zł., ratę kredytu [...] zł., telefon komórkowy ([...] zł.) żywność ([...] zł.) i środki czystości ([...] zł.). Powyższe wyliczenie wskazuje, iż wnioskodawcy dysponują kwotą pozwalającą na opłacenie kosztów sądowych. Wobec powyższego, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 ppsa, postanowiono jak w sentencji.