IV SA/Po 581/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędziowie WSA Maciej Dybowski WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant ref. staż. Marta Kmieciak po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 15 listopada 2006 r. sprawy ze skargi A.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję /-/D.Rzyminiak-Owczarczak /-/J.Stankowski /-/M.Dybowski KB/ KB/ Wnioskiem z [...] stycznia 2005r. A.B. zwróciła się o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania na córkę M. Organ I instancji odmówił przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego wskazując, że w dniu złożenia wniosku skarżąca nie była osobą samotnie wychowująca dziecko w rozumieniu art. 3 pkt 17 ustawy z 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2003r. nr 228, poz. 2255 ze zm.) a ponadto wniosek złożony został po upływie 30 dni od dnia ustania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W pouczeniu do wydanej decyzji wskazano skarżącej, że przysługuje jej odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji I instancji. A.B. [...] marca 2005r. za pośrednictwem Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. wniosła odwołanie od decyzji nr [...] z [...] do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. SKO decyzją [...] z [...]umorzyło postępowanie w oparciu o art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. powołując się na treść 4778 k.p.c. uznając, ze niniejsza sprawa należy do właściwości sądów powszechnych. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że ustawa z 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2003r. nr 228, poz. 2255 ze zm.) art. 34 pkt 2 lit. a znowelizowała z dniem 1 maja 2004r. brzmienie art. 477 8 k.p.c. w ten sposób, że właściwości sądów powszechnych przekazano sprawy z zakresu świadczeń rodzinnych. Ponadto SKO powołało się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego (z 19 maja 2003r. sygn. akt OPK 31/02 publ. ONSA 2003/4/122) i postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu (z 4 marca 2005r. sygn. akt IV SA/Po 209/05 i z 17 lutego 2005r. sygn. akt IV SA/Po 861/04) z których – zdaniem organu – wynika, że sprawy świadczeń rodzinnych uregulowane ustawą z 28 listopada 2003r. są sprawami cywilnymi i należą do właściwości sądów powszechnych, a art. 477 8 k.p.c. wyłącza dopuszczalność odwołania od decyzji w administracyjnym toku instancji. Organ wskazał także na regulację art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej: p.p.s.a.) określającą że ocena prawna dokonana w orzeczeniu sądu wiąże w danej sprawie sąd i organ którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Skarga A.B. wpłynęła do WSA w Poznaniu [...] czerwca 2005r., skarżąca podtrzymała argumenty zwarte w odwołaniu, a nadto powołała się na pouczenie organu I instancji wskazujące SKO jako organ odwoławczy. Skarżąca podała jednocześnie że wniosła sprawę do sądu powszechnego i wskazała na udzielanie jej rozbieżnych informacji odnośnie organów właściwych do rozpoznania odwołania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując swoją argumentację Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. umorzyło postępowanie w sprawie, w której przedmiotem był dodatek do zasiłku rodzinnego, uznając się za organ niewłaściwy do rozpatrzenia odwołania od decyzji organu I instancji. W ocenie Sądu z takim stanowiskiem organu administracji nie sposób się zgodzić. Powoływana ustawa o świadczeniach rodzinnych w art. 20 ust. 1 wskazuje, że zadania w zakresie świadczeń rodzinnych jako zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej realizuje organ właściwy, podobnie art. 21 ust. 1 określa, że samorząd województwa realizuje zadania w zakresie świadczeń rodzinnych jako zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej. Organ właściwy to zgodnie z art. 3 pkt 11 ustawy o świadczeniach rodzinnych: wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne lub otrzymującej świadczenia rodzinne. Jak więc wynika z przytoczonych przepisów realizacja zadań w zakresie świadczeń rodzinnych należy do organów administracji publicznej, a co za tym idzie postępowanie w sprawie przyznania świadczeń rodzinnych jest postępowaniem administracyjnym, do którego zgodnie z art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm. – k.p.a.) Przyznanie kompetencji do orzekania o świadczeniach rodzinnych organom administracji publicznej ma określone konsekwencje dla regulacji toku instancji. Zgodnie z art. 127 § 2 w zw. z art. 17 k.p.a. organami właściwymi do rozpoznawania i rozstrzygania odwołania są organy wyższego stopnia. W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w oparciu o art. 4778 k.p.c. przyjęło, że zachodzi tak zwana właściwość "łamana" polegająca na tym, że rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy w formie decyzji powierzone zostało organom administracji publicznej, natomiast wniesienie odwołania skutkuje przeniesieniem sprawy na drogę postępowania cywilnego przed sądem powszechnym. Zważyć należy jednak, że koncepcja ta stanowi odstępstwo od administracyjnego toku instancji i aby uznać procedurę "łamaną" za właściwą do zastosowania w danej sprawie muszą istnieć regulacje szczególne. Wobec braku w ustawie o świadczeniach rodzinnych przepisów wprowadzających wprost procedurę "łamaną" nie sposób przyjąć, że taką regulację stanowi art. 56 ust. 1, czy też art. 34 ustawy o świadczeniach rodzinnych nadający nowe brzmienie art. 4778 k.p.c. Zatem zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego należy stwierdzić, że: "[...]Brak regulacji szczególnej wyłącza bowiem prawo przeniesienia sprawy rozstrzygniętej decyzją administracyjną na drogę postępowania przed sądem powszechnym. Art. 4778 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego nie może zatem stanowić samoistnej regulacji wyłączającej tok instancji w postępowaniu administracyjnym oraz właściwości sądów administracyjnych do orzekania w sprawach skarg na decyzje w sprawach świadczeń rodzinnych podejmowanych przez organy administracji publicznej." – postanowienie NSA w Warszawie z 20 kwietnia 2005r. sygn. akt I OSK 178/05 publ.: LEX nr 166512. Skoro art. 477 8k.p.c. nie stanowi samodzielnej podstawy do przyjęcia, że w przedmiocie odwołania od decyzji dotyczącej dodatku do zasiłku rodzinnego właściwy jest sąd powszechny i jednocześnie w ustawie o świadczeniach rodzinnych brak jest regulacji szczegółowych ustanawiających procedurę "łamaną", stwierdzić należy zasadność administracyjnego toku instancji. Odnosząc się do wykładni powołanego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze art. 153 p.p.s.a stwierdzić należy, że przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy organ nie był związany orzeczeniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Przepis wyraźnie stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Nawet rozszerzająca wykładnia tego przepisu przyjęta w orzecznictwie NSA, wskazująca że związanie obejmuje nie tylko organ, którego działanie było bezpośrednio przedmiotem orzeczenia sądu, ale także każdy organ orzekający w danej sprawie do czasu jej ostatecznego zakończenia (wyrok NSA z dnia 22 września 1999 r., sygn. akt I SA 2019/98, publ.: ONSA 2000, nr 3, poz. 129), nie pozwala na uznanie, związania organu oceną prawną dokonaną w innej sprawie. Powołane przez SKO wyroki nie zostały wydane w sprawie będącej przedmiotem niniejszego postępowania, wobec czego organ nie może powoływać się na związanie wyrażonym w nich stanowiskiem i oceną prawną. Na gruncie powyższych rozważań stwierdzić należy, że organ odwoławczy był właściwy do rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji merytorycznej. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które istotnie wpłynęło na wynik sprawy i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "c" ustawy z 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł o jej uchyleniu. /-/D.Rzyminiak-Owczarczak /-/J.Stankowski /-/M.Dybowski KB/