IV SA/Po 586/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak WSA Maciej Busz (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi T.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. oddala skargę., IV SA/Po 586/14 Uzasadnienie Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...].11.2013r. na podstawie art 1 ust. 2, art. 9, art. 12 ust. 1, art. 15 ust. 1 i ust. 2, art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2012 poz. 1228 z późn. zm., zwanej dalej u.p.o.u.a.), art. 3 pkt 1 i pkt 2 i pkt 2a z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992, zwanej dalej u.ś.r.) oraz 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. Z 2013r., poz.267, zwanej dalej Kpa) odmówił przyznania T.P. (zwanej dalej skarżącą) świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz A. i D. P. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 31.10.2013r. skarżąca złożyła w P. Centrum Świadczeń wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz A. i D. P. Podkreślono, że jednym z warunków niezbędnych dla skorzystania z pomocy państwa świadczonej z funduszu jest nie przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego. Zgodnie z art. 9 ust. 2 u.p.o.u.a świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty [...] zł. Ustalono, że na dochód za 2012 rok trzyosobowej rodziny skarżącej składa się: dochód skarżącej jako osoby rozliczającej się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów w wysokości [...] zł netto. Tak więc dochód w przeliczeniu na osobę wynosi [...] zł miesięcznie, a zatem przekracza w/w ustawowe kryterium o [...] zł. Jednocześnie organ nadmienił, iż skarżąca nie zgłosiła we wniosku, iż w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy lub po tym roku nastąpiła utrata dochodu przez członka rodziny, w rozumieniu przepisu art. 2 pkt 17 w/w. Stosownie do art. 9 ust. 3 w/w ustawy w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny w roku poprzedzającym okres świadczeniowy lub po tym roku, ustalając jego dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Jako, że w niniejszej sprawie dochód rodziny przekracza kryterium dochodowe wynikające z ustawy, brak jest podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia. Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie wniosła T.P. wnosząc o ponowne rozpatrzenie wniosku. Skarżąca podniosła, że dochody z tytułu prowadzenia działalności były zerowe i dlatego zawiesiła działalność. Wskazała, że złożyła zaświadczenie z urzędu skarbowego z którego wynika, że nie obejmował jej podatek dochodowy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...].04.2014r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że skarżąca wniosła o przyznanie wnioskowanego świadczenia powołując się na swoją bardzo trudną sytuację materialną i ponadto zakwestionowała sposób obliczenia dochodu rodziny. Organ odwoławczy zauważył, że zgodnie z art. 9 ust. 2 u.p.o.u.a. osobom uprawnionym do alimentów świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza [...] zł. Na podstawie załączonych dokumentów obliczono, że dochód miesięczny rodziny wyniósł [...] zł, tj. [...] zł na osobę miesięcznie, co przekracza ustawowe kryterium dochodowe o [...] zł. Podkreślono, że skarżąca nie zawnioskowała o uwzględnienie dochodu utraconego w rozumieniu art. 2 pkt 17 u.p.o.u.a. Podkreślono, że prawem podmiotowym kompensującym niedobór środków utrzymania z powodu niewykonania obowiązku alimentacyjnego przez zobowiązanego do tego członka rodziny, jest prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów: "W przypadku bezskuteczności egzekucji osoba uprawniona może złożyć do organu właściwego wierzyciela wniosek o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego". Przy czym przez osobę uprawnioną należy rozumieć osobę uprawnioną do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. Warunkiem uzyskania prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego są kumulatywne przesłanki: 1. ustalenie alimentów na rzecz uprawnionego, tytułem egzekucyjnym od sądu, 2. spełnienie warunku kryterium dochodowego oraz 3. bezskuteczność egzekucji alimentów od zobowiązanego. Organ odwoławczy stwierdził więc ustalone przez ustawodawcę kryterium dochodowe uniemożliwia skarżącej skorzystanie z wnioskowanego świadczenia na okres świadczeniowy 2013/2014 na jej dzieci A. i D. P. Skargę na powyższą decyzję w ustawowym terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła T.P. wskazując, że jej dochód jest obrotem z tytułu działalności gospodarczej w formie zryczałtowanej od którego powinny być odliczone koszty uzyskania dochodu oraz składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej Ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Materialnoprawną podstawą prawną wydanej w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 07 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2009r., nr 1, poz.7 ze zm. – zwanej dalej ustawą lub u.p.o.u.a.). W szczególności zaś przepis art.8 ust. 1 u.p.o.u.a. w myśl którego świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku, gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej, do ukończenia przez nią 25 roku życia albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo. Przy czym zgodnie z ust.2 tegoż przepisu świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Kwestię sporną w niniejszej sprawie stanowiło wyliczenie dochodu rodziny skarżącej, uzyskanego w roku 2012. Zgodnie z art.2 pkt 4 u.p.o.u.a. dochód według tej ustawy oznacza dochód, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych. W myśl art.4 pkt 5 u.p.o.u.a. dochód rodziny oznacza dochód rodziny, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych, a według art.4 pkt 5 a) u.p.o.u.a. dochód członka rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 3-4a. Okres świadczeniowy w myśl art.4 pkt 8 u.p.o.u.a. oznacza okres, na jaki ustala się prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, tj. od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego. Według art.9 ust.4 u.p.o.u.a. w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, ustalając dochód członka rodziny, uzyskany w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zgodnie z art.3 pkt 2 ustawy z dnia 28.11.2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2013r., poz.1456, dalej u.ś.r.) dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny, a według art.2 pkt 2a u.ś.r. dochód członka rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b. Z treści art. 15 ust. 4 pkt 2 u.p.o.u.a. wynika, iż do wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego należy dołączyć zaświadczenia lub oświadczenia dokumentujące wysokość innych dochodów, w tym w myśl art.15 ust.4 pkt 3 lit.b. zaświadczenie organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne albo oświadczenie stwierdzające bezskuteczność egzekucji. Ponadto na mocy delegacji ustawowej zawartej w treści art. 15 ust. 9 wskazanej ustawy, Minister Pracy i Polityki Społecznej, rozporządzeniem z dnia 7 lipca 2010r. sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. z 2010r., nr 123, poz. 836.) ustalił wzór oświadczenia członka rodziny o dochodzie niepodlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, osiągniętym w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy ( załącznik nr 4). Z definicji dochodów, zawartej we wskazanym wcześniej art. 3 pkt 2 u.ś.r. wynika, że co do zasady dochodem rodziny jest realny dochód uzyskany w danym roku przez poszczególnych członków rodziny. Ponadto w treści art. 3 pkt 1 u.ś.r. wymienione są dochody brane pod uwagę przy ustalaniu sytuacji materialnej. Przepis ten stanowi, iż ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie – oznacza to, po odliczeniu alimentów świadczonych na rzecz innych osób: a) przychody opodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych, b) dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, wymienione w art. 3 pkt 1 lit. c) ustawy, wśród których wymienione są alimenty na rzecz dzieci. Oprócz powyższego stosownie do treści § 2 ust. 1 wskazanego rozporządzenia postępowanie w sprawie o przyznanie świadczeń wszczyna się na podstawie wniosku o ustalenie prawa do świadczeń. Do wniosku należy dołączyć m.in. w/w oświadczenie członków rodziny o dochodzie niepodlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, osiągniętym w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, na wzorze oświadczenia określonym w załączniku nr 4 do rozporządzenia (§ 2 ust. 2 lit. c), a także w przypadku gdy osoba uprawniona nie otrzymała alimentów albo otrzymała je w wysokości niższej od ustalonej w wyroku sądu zaświadczenie organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne o całkowitej lub częściowej bezskuteczności egzekucji alimentów, a także o wysokości wyegzekwowanych alimentów (§ 2 ust. 2 lit j tiret pierwsze). Jak już wspomniano stosownie do treści art. 9 ust. 1, 2 i 4 ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia (...), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. W myśl art. 2 pkt 11 u.p.o.u.a. przez osobę uprawnioną do świadczeń alimentacyjnych rozumie się osobę uprawnioną do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez Sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. Pojęcia dochodu oraz dochodu rodziny, użyte w art. 9 ust. 1, 2 i 4 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów zostały zdefiniowane w art. 2 pkt 4 i 5 tej ustawy, poprzez odesłanie do definicji dochodu i dochodu rodziny uregulowanych w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych. Stosownie natomiast do treści art. 3 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm., zwana dalej także u.ś.r.) ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym alimenty na rzecz dzieci. Dochodem rodziny według art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest natomiast przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Skarżąca złożyła przedmiotowy wniosek w dniu 31.10.2013r., a więc w okresie zasiłkowym od 01.10.2013r. do 30.09.2014r. W tej sytuacji rokiem kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy był rok 2012. Dlatego też rozstrzygające znaczenie miał dochód uzyskany przez rodzinę skarżącej w 2012r. Z akt administracyjnych wynika, że skarżąca złożyła na właściwym druku oświadczenie (podpisane w dniu 27.11.2013r.), że w 2012r. uzyskała z działalności opodatkowanej w formie ryczałtu ewidencjonowanego – po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz na ubezpieczenie zdrowotne – w wysokości [...] zł. (k.8 akt admin.) Ponadto z zaświadczeń właściwego urzędu skarbowego wynika, że skarżąca w 2012r. uzyskała przychody z PIT 28 w wysokości [...] zł, a z tytułu działalności opodatkowanej w formie zryczałtowanej uzyskała dochód ogółem w wysokości [...] zł, z tym że składki na ubezpieczenie społeczne wyniosły V zł, a na ubezpieczenie zdrowotne wyniosły [...] zł. (k.20 akt admin.) Po odjęciu od tego dochodu ogółem sumy pobranych w/w składek dochód z tytułu działalności opodatkowanej w formie zryczałtowanej w 2012r. wyniósł kwotę [...] zł, a więc taką jaką podała skarżąca w swym oświadczeniu z dnia 27.11.2013r. Z przedmiotowego wniosku wynika, że rodzina skarżącej jest trzyosobowa. Przyjmując nawet jedynie uzyskany przez skarżącą w 2012r. dochód z tytułu działalności opodatkowanej w formie zryczałtowanej wynoszący kwotę [...] zł stwierdzić należy, że przekroczone zostało kryterium dochodowe. Jeżeli bowiem kwotę [...] zł podzielić przez 12 (ilość miesięcy kalendarzowych w roku), to uzyskuje się kwotę [...] zł, która po podzieleniu przez 3 (ilość członków rodziny) daje kwotę [...] zł dochodu miesięcznego na członka rodziny skarżącej w 2012r., a więc kwotę wyższą niż ustawowe 725 zł. Słusznie więc organy administracji przyjęły, że przekroczone zostało w tym przypadku ustawowe kryterium dochodowe o [...] zł. Podkreślić należy, że skarżąca nie zawnioskowała o uwzględnienie dochodu utraconego w rozumieniu art.2 pkt 17 u.p.o.u.a. W tym stanie rzeczy w istocie oczywistym było, że przekroczone zostało kryterium ustawowe. Trzeba zaakcentować, że decyzja dotycząca świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie ma charakteru decyzji uznaniowej w przypadku której organ administracji posiada pewną swobodę decyzyjną. Artykuł 8 ust.2 u.p.o.u.a. jednoznacznie stanowi, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Tym samym w razie przekroczenia w/w dochodu na osobę w rodzinie (co miało miejsce w rozpatrywanym przypadku) organ nie jest uprawniony do przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Tak więc prawidłowo organy przyjęły, że wobec przekroczenia kryterium dochodowego niedopuszczalne jest przyznanie skarżącej wnioskowanego świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Wobec powyższego na podstawie art.151 Ppsa skargę należało oddalić.