IV SA/Po 599/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta (spr.) Sędzia WSA Izabela Bąk - Marciniak Sędzia WSA Monika Świerczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 stycznia 2024 r. sprawy ze skarg S. N., P. M., O. L., M. N., A. K., J. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargi w całości. Decyzją z 5 lipca 2021 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: k.p.a.), art. 71, art. 73 ust. 1, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 82, art. 84, art. 85 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2021 r. poz. 247, dalej: u.o.o.ś.) oraz § 3 ust. 1 pkt 54 lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r. poz. 1839), procedując wniosek E. Sp. z o.o. P. Sp. k. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanego przedsięwzięcia polegającego na budowie farmy fotowoltaicznej o mocy do 180 MW wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną zlokalizowaną na działkach o nr ewid. [...] i [...] obręb [...], gmina N., powiat g. , Wójt Gminy N. stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania ww. przedsięwzięcia na środowisko oraz określił warunki realizacji przedsięwzięcia. Obwieszczeniem wydanym na podstawie art. 21 ust. 2 pkt 9, art. 38 oraz art. 85 ust. 3 u.o.o.ś. w zw. z art. 49 k.p.a. organ podał do publicznej wiadomości informację o wydanej decyzji. Komunikat zawierający obwieszczenie Wójta został udostępniony na stronie Biuletynu Informacji Publicznej organu 7 lipca 2021 r. oraz na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Gminy N. (wywieszono w dniu 7 lipca 2021 r.), tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy G. (wywieszono dnia 12 lipca 2021 r., zdjęto z tablicy 26 lipca 2021 r.) i tablicach ogłoszeń na terenie sołectwa K. . Obwieszczenie o wydaniu decyzji zostało umieszczone również w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Gminy G. od dnia 13 lipca 2021 r. Pismem wniesionym do organu 14 grudnia 2021 r. S. N. złożył odwołanie od decyzji Wójta Gminy N. z 5 lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań, wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Odwołujący się podniósł okoliczność braku skutecznego zawiadomienia przez organ o toczącym się postępowaniu administracyjnym. Wskazał, iż organ zastosował przepisy k.p.a. umożliwiające zawiadomienie stron poprzez obwieszczenie, jednak nie poinformował stron postępowania o tym, iż z uwagi na dużą ilość uczestników postępowania będzie ono prowadzone z wykorzystaniem formy obwieszczenia. Uniemożliwiono tym samym stronom czynny udział w postępowaniu. W odniesieniu do skarżonej decyzji odwołujący się zarzucił jej brak rzetelnego wyjaśnienia i odniesienia się przez organ do zaistniałej sytuacji w terenie. W ocenie odwołującego się, decyzja nie odnosi się do efektu skumulowanego planowanej inwestycji. W obszarze ok. 500 m są już zlokalizowane inne farmy fotowoltaiczne, które są rozbudowywane, co nie zostało rzetelnie zbadane przez organ orzekający. Odwołania wraz z wnioskami o przywrócenie terminu do ich wniesienia, o treści zbieżnej z treścią środka odwoławczego S. N., złożyli również M. N., P. G., O. L., P. M., A. K. (pismami wniesionymi 14 grudnia 2021 r.), M. P. (pismem wniesionym 17 grudnia 2021 r.), J. J., K. M., M. N. (pismami wniesionym 20 grudnia 2021 r.), oraz J. T. (pismem wniesionym 21 grudnia 2021 r.). Rozpoznając przedmiotowe odwołania, postanowieniem z 19 lipca 2023 r. nr [...] wydanym na podstawie art. 1 i 2 ustawy z 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2018 r. poz. 570) oraz art. 17 pkt 1 i art. 134 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając przedmiotowe rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, iż stosownie do art. 129 § 1 i 2 k.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. O wydaniu decyzji organ zawiadomił strony w formie obwieszczenia, zgodnie z art. 74 ust. 3 u.o.o.ś. w zw. z art. 49 k.p.a. Po przytoczeniu treści art. 49 § 1 i 2 k.p.a. Kolegium wskazało, że - jak wynika z akt sprawy - obwieszczenie o wydaniu zaskarżonej decyzji wywieszono na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy N. w dniu 7 lipca 2021 r. i jednocześnie w tym samym dniu umieszczono obwieszczenie w Biuletynie Informacji Publicznej Gminy N.. W ocenie organu II instancji należy przyjąć, że dokonano zawiadomienia odwołujących się o wydaniu przedmiotowej decyzji w dniu 21 lipca 2021 r. a dzień ten jest tożsamy z dniem jej doręczenia. Termin do wniesienia odwołania upływał zatem 4 sierpnia 2021 r. Tymczasem odwołujący się złożyli odwołania z uchybieniem terminu do ich wniesienia. Jednocześnie, postanowieniem z 19 lipca 2023 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło przywrócenia odwołującym terminu do wniesienia odwołania. Z tych względów zasadne było wydanie na podstawie art. 134 k.p.a. postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu od powyższego postanowienia Kolegium wywiedli S. N., P. G., P. M., O. L., M. N., A. K. oraz J. T., zarzucając naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia jakichkolwiek czynności wyjaśniających rzeczywisty stan sprawy. Wniesione przez strony skargi zawierały tożsamą treść. Wynika z nich, że skarżący w grudniu 2021 r. dowiedzieli się o wydaniu przez Wójta Gminy N. decyzji z 5 lipca 2021 r. o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie farmy fotowoltaicznej w miejscowości K.. Oczekując na wydanie przedmiotowej decyzji w toku postępowania, regularnie sprawdzali stronę internetową Biuletynu Informacji Publicznej Gminy N., jednak za każdym razem otrzymywali komunikat o aktualizowaniu strony. Uchybienie terminu do wniesienia odwołania nie nastąpiło z winy stron skarżących, a nieczytelność strony BIP oraz operowanie dwiema jej wersjami doprowadziły do pozbawienia ich praw czynnego udziału w postępowaniu. W odpowiedzi na wniesione skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Postanowieniem Sądu z 11 października 2023 r. zarządzono połączenie spraw ze skarg złożonych przez ww. strony celem ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. IV SA/Po 599/23. Postanowieniem z 7 listopada 2023 r. Sąd odrzucił skargę P. G. wobec nieusunięcia w terminie braków formalnych skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. W myśl art. 3 § 2 ust. 2 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia – takim właśnie postanowieniem jest zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 P.p.s.a. Mając na uwadze, iż skarżący łącznym przedmiotem swych skarg uczynili postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego datowane na 19 lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oraz nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, Sąd zbadał zaskarżone postanowienia odpowiednio w sprawach o sygn. IV SA/Po 599/23 i sygn. IV SA/Po 607/23. Przedmiotem skarg w niniejszym postępowaniu jest zatem postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 19 lipca 2023 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy N. z 5 lipca 2021 r. stwierdzającej brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Podstawę prawną wydanego postanowienia stanowią przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: k.p.a.), W myśl art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Zgodnie z art. 57 § 1 k.p.a. jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Natomiast art. 58 § 1 i 2 k.p.a. stanowi, iż w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy; prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Zgodnie zaś z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W przedmiotowym postępowaniu administracyjnym o wydaniu decyzji Wójta Gminy N. z 5 lipca 2021 r. stwierdzającej brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko organ zawiadomił strony w trybie art. 74 ust. 3 u.o.o.ś. Wskazany przepis stanowi, że jeżeli liczba stron postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach lub innego postępowania dotyczącego tej decyzji przekracza 10, do zawiadomienia stron innych niż podmiot planujący podjęcie realizacji przedsięwzięcia stosuje się przepisy art. 49 Kodeksu postępowania administracyjnego, z tym że zawiadomienie to następuje w formie publicznego obwieszczenia w siedzibie organu właściwego w sprawie oraz przez udostępnienie pisma w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej tego organu. Z kolei przepis art. 49 § 1 k.p.a., do którego odsyła przywołany art. 74 ust. 3 u.o.o.ś. wskazuje, iż jeżeli przepis szczególny tak stanowi, zawiadomienie stron o decyzjach i innych czynnościach organu administracji publicznej może nastąpić w formie publicznego obwieszczenia, w innej formie publicznego ogłoszenia zwyczajowo przyjętej w danej miejscowości lub przez udostępnienie pisma w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej właściwego organu administracji publicznej. Zgodnie z art. 49 § 2 k.p.a. dzień, w którym nastąpiło publiczne obwieszczenie, inne publiczne ogłoszenie lub udostępnienie pisma w Biuletynie Informacji Publicznej wskazuje się w treści tego obwieszczenia, ogłoszenia lub w Biuletynie Informacji Publicznej. Zawiadomienie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni od dnia, w którym nastąpiło publiczne obwieszczenie, inne publiczne ogłoszenie lub udostępnienie pisma w Biuletynie Informacji Publicznej. Na podstawie analizy akt administracyjnych sprawy Sąd doszedł do przekonania, że strony uchybiły terminowi do wniesienia odwołania. Publiczne obwieszczenie w siedzibie Urzędu Gminy N. oraz udostępnienie pisma w Biuletynie Informacji Publicznej nastąpiło 7 lipca 2021 r., na co wskazuje adnotacja naniesiona na egzemplarz obwieszczenia w aktach (k. 109). Wydruk obwieszczenia opublikowanego na stronie BIP organu (k. 111 akt administracyjnych) wskazuje, iż treść obwieszczenia została udostępniona 7 lipca 2021 r. Mając na uwadze treść art. 49 § 2 k.p.a., zawiadomienie zostało dokonane 21 lipca 2021 r., bowiem z tym dniem upływał okres 14 dni wskazany w przywołanym przepisie. Z tego względu, stosownie do art. 129 § 2 k.p.a, termin 14 dni na wniesienie odwołania od decyzji organu I instancji upływał z dniem 4 sierpnia 2021 r. Tymczasem skarżący wnieśli odwołania w grudniu 2021 r., zatem z przekroczeniem terminu do ich wniesienia. Z tego względu Sąd podzielił argumentację Kolegium, iż termin do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy N. z 5 lipca 2021 r. nie został w sprawie dotrzymany. Należy w tym miejscu wskazać, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z 19 lipca 2023 r. nr [...] odmówiło skarżącym przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od przywołanej wcześniej decyzji wydanej przez Wójta Gminy N.. Kolegium nie przychyliło się do argumentacji skarżących, uznając iż przywoływane przez nich okoliczności nie uprawdopodobniły braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołań. Tutejszy Sąd wyrokiem z 31 stycznia 2024 r. sygn. IV SA/Po 607/23 oddalił skargi wywiedzione od postanowienia SKO odmawiającego przywrócenia stronom terminu do wniesienia odwołania. Ocena okoliczności mających znaczenie w kontekście przywrócenia terminu do wniesienia odwołania została wyrażona przez Sąd w uzasadnieniu wymienionego wyroku. Ze względu na istotę postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, argumentacja stron skarżących we wskazanym zakresie nie stanowiła więc przedmiotu rozważań Sądu w niniejszym postępowaniu. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, iż uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu w trybie art. 134 k.p.a. W związku z tym stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2023 r. I GSK 113/20, z dnia 13 lipca 2021 r. I OSK 1850/19, z dnia 4 lutego 2014 r., II OSK 2126/12, dostępne pod adresem: https://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Tym samym, odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania otwiera organowi drogę do wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.