IV SA/Po 602/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus Sędziowie sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) Protokolant ref..staż. Marta Kmieciak po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 21 września 2006 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ja decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r. nr [...] w części, w której nie orzeczono o świadczeniu pielęgnacyjnym za okres od [...] r. do [...] r. 2. określa, że zaskarżona decyzja podlega wykonaniu w części przyznającej świadczenie /-/E.Kręcichwost-Durchowska /-/E.Makosz-Frymus /-/D.Rzyminiak-Owczarczak Sygn. akt IV SA / Po 602 / 06 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] r., nr [...], na podstawie art. 17 ust. 1, 2, 3 i 4, art. 20, art. 24 ust. 1, 2, 3a i 3b, art. 26 ust. 1 i art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r., nr 228, poz. 2255 ze zm.), rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2005 r., nr 105, poz. 881 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej jako: kpa), po rozpatrzeniu sprawy z wniosku E.M., Prezydent Miasta P. przyznał wnioskodawczyni świadczenie pielęgnacyjne na rzecz syna M.M. w wysokości po [...] zł miesięcznie na okres od dnia [...] r. do dnia [...] r. W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z załączonymi dokumentami do wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, wnioskodawczyni spełnia kryteria wymagane do otrzymania tego świadczenia. Od powyższej decyzji E.M. wniosła odwołanie i wskazała, iż powinna otrzymać wnioskowane świadczenie od miesiąca [...] r., w związku z czym wniosła o spłatę nieprzyznanych i w konsekwencji niewypłaconych świadczeń. Odwołująca się podniosła, powołując wyrok Sądu Rejonowego- Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P. z dnia [...] r., iż sprawa syna o ustalenie niepełnosprawności była cały czas w toku. Odwołująca się dodała, iż pracownik opieki społecznej, pomimo wskazania mu przez odwołującą się, iż sprawa orzeczenia o niepełnosprawności jest rozpatrywana przez Sąd, "nie poruszył kwestii składania jakichkolwiek dodatkowych oświadczeń do tej sprawy". Odwołująca się wskazała także, iż wynikiem zabrania jej świadczenia pielęgnacyjnego było też wstrzymanie wypłaty składek rentowo-emerytalnych. Po rozpoznaniu w dniu [...] r. odwołania E.M. od ww. decyzji Prezydenta Miasta P., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. (dalej jako: SKO) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, zaś z akt sprawy wynika, iż zaskarżona decyzja została wydana po rozpatrzeniu wniosku E.M. z dnia [...] r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Stosownie zatem do ww. art. 24 ust. 2 ustawy, wnioskowane świadczenie powinno być przyznane od miesiąca złożenia wniosku wraz z kompletnymi dokumentami. W skardze kierowanej do Sądu, E.M. sprzeciwiła się decyzji SKO, wnosząc o wypłatę świadczenia pielęgnacyjnego za okres od [...] r. do [...] r. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, iż prawo nie działa wstecz, i że nie została poinformowana o koniecznych krokach w swojej sprawie. Skarżąca wskazała, iż czuje się bardzo pokrzywdzona, a w okresie, w którym nie było wypłacane świadczenie, jej sytuacja finansowa bardzo się pogorszyła. Odpowiadając na skargę E.M., SKO wniosło o oddalenie skargi, powtarzając w uzasadnieniu argumenty zawarte już w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadną. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej jako: ppsa), ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta ogranicza się więc do zbadania czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny dokonał tej kontroli według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydawania zaskarżonego aktu. Rozstrzygając skargę w powyższym zakresie, Sąd uznał, że zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów, które miało wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności należy wskazać, iż skarżąca wymagane dokumenty do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego złożyła już w dniu [...] r. Faktem jest, iż skarżąca wraz z wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego i wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego nie złożyła wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (jak uczyniła to rok wcześniej), ale uczyniła to tylko ze względu na aktualny brak orzeczenia o niepełnosprawności, bowiem sprawa ta była w trakcie rozpatrywania. Należy jednak dodać, iż niepełnosprawność syna skarżącej datowała się już od [...] r. (od urodzenia), a co za tym idzie rozpatrywane świadczenie nie było pierwszym świadczeniem w sprawie, lecz miało być kontynuacją pomocy społecznej dla syna skarżącej, udzielanej już od dłuższego czasu. Zdaniem Sądu, stan oczekiwania na ostateczne orzeczenie o niepełnosprawności nie powinien rzutować na kontynuację wypłacanego świadczenie. Już w trakcie obowiązywania uchylonej ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r., nr 98, poz. 414 ze zm.), która regulowała rozpatrywaną kwestię, zgodnie z art. 43 ust. 6 tej ustawy, stanowiącym lex specialis w stosunku do kpa, świadczenia pieniężne pomocy społecznej wypłacało się w okresach miesięcznych, od miesiąca kalendarzowego, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, co oznaczało, że w sprawach z pomocy społecznej dotyczących świadczeń pieniężnych decyzja wywoływała skutki od miesiąca, w którym został złożony wniosek. Przepis ten nabierał szczególnego znaczenia w przypadku świadczeń pieniężnych wypłacanych w dłuższych okresach, tak jak w niniejszej sprawie, gdyż organ pomocy społecznej obowiązany był wtedy wypłacić zasiłek stały za okres prowadzenia postępowania administracyjnego. Z kolei nowelizacja ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazuje w dodanym do art. 24 ust. 3a, iż w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności, stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia. Organy administracji zignorowały jednak to, że przedłożone orzeczenie Sądu Rejonowego z dnia [...] r. spowodowało kontynuację poprzedniego orzeczenia na nowy okres od dnia [...] r. do dnia [...] r., a SKO nie zauważyło, iż skarżąca już w odwołaniu wskazała na powyższą zmianę orzeczenia o niepełnosprawności przez Sąd. Zdaniem Sądu, biorąc pod uwagę wnioski skarżącej z [...] r. i jej twierdzenia przytoczone w odwołaniu, nie sposób przypuszczać, by skarżąca, w trakcie wypełniania wniosków w [...] r. nie chciała wnosić o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W opinii składu orzekającego, uprawnionym jest przypuszczenie, iż skarżąca została do tego zniechęcona przez pracowników pomoc społecznej, którzy stwierdzili, iż powinna ona oczekiwać na ostateczne orzeczenie o niepełnosprawności i dopiero wtedy złożyć wniosek, co do tego świadczenia. Nawet, jeśli ww. opisana wersja wydarzeń jest tylko przypuszczeniem, to i tak pracownicy Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie dopuścili się błędów, gdyż, mając na uwadze trwającą już od dawna niepełnosprawność syna skarżącej, w związku z oczekiwaniem na aktualne orzeczenie, powinni ustalić sytuację rodzinną skarżącej na dzień złożenia pozostałych wniosków, zaznaczyć w aktach sprawy fakt oczekiwania na ostateczne orzeczenie o niepełnosprawności i zawiesić postępowanie o przyznanie świadczenia do czasu otrzymania tego ostatecznego orzeczenia. Nie czyniąc tak, organy administracji swoim postępowanie złamały zasadę słusznego interesu obywatela, bowiem w sprzeczności z art. 7 kpa nie załatwiły sprawy po myśli strony, z uwzględnieniem jej słusznego interesu i nie podjęły próby ustalenie rzeczywistej sytuacji syna skarżącej, lecz niejasności interpretowały na niekorzyść skarżącej. Organy zignorowały też podstawową zasadę kpa, iż o tym, jaki charakter i zakres żądania ma mieć pismo wniesione przez stronę w postępowaniu administracyjnym, decyduje ostateczne strona, a nie organ, do którego pismo zostało skierowane. W razie wątpliwości organ, mając na względzie postanowienia art. 7- 9 kpa, powinien zwrócić się do strony o zajęcie jednoznacznego stanowiska. Należy także wskazać,iż organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez strony za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, uchybia obowiązkom wynikającym z art. 8 i 11 kpa. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego obejmuje również ustalenie przez organy administracji treści rzeczywistego żądania strony. Również obowiązek prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa, wymaga wyjaśnienia rzeczywistej woli strony, jeżeli charakter pisma wnoszonego przez stronę budzi wątpliwości. Kodeks postępowania administracyjnego nakłada bowiem na organy administracji obowiązek prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębić zaufanie do organów państwa (art. 8 kpa). Z zasadą taką pozostaje również w związku zasada udzielania informacji określona w art. 9 kpa, zgodnie z którą organy administracji są zobowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania. Należy podkreślić, iż przywołana zasada nie jest postulatem, lecz obowiązującą normą prawną, a według Sądu, została ono zignorowana przez organy administracji orzekające w niniejszej sprawie, mimo że strona postępowania winna być informowane w takim zakresie, w jakim konieczne jest, by z powodu nieznajomości prawa nie poniosły szkody, a zwłaszcza w sprawach, których okoliczności dają podstawę do wniosku, że strona pierwszy raz zetknęła się z takimi problemami faktycznymi i prawnymi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 1984 r., III SA 729 / 84, ONSA z 1984 r., nr 2, poz. 117). Skutkiem ignorowania powyższych zasad postępowania administracyjnego, było podjęcie sprzecznego z prawem rozstrzygnięcia przez organ I instancji, i brak reakcji na te błędy proceduralne przez SKO, które nie dostrzegając ich lub je ignorując, utrzymało w mocy sprzeczne z prawem rozstrzygnięcie. Tak więc, wobec wykazanych powyżej uchybień proceduralno-prawnych, należało uchylić zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Ponownie rozpoznając sprawę, organy administracji powinny uwzględnić powyższe uwagi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, dotyczące uchybień organów w toku postępowania administracyjnego, i wskazujące na prawidłowe stosowanie przepisów kpa. Skoro zaskarżona decyzja i poprzedzająca ja decyzja organu I instancji naruszały prawo procesowe i mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przeto na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ppsa orzeczono jak w sentencji wyroku. Jako że Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] r. tylko w części, w której nie orzeczono o świadczeniu pielęgnacyjnym za okres od [...] r. do [...] r., a to z uwagi na treść decyzji z dnia [...] r., nr MOPR.XII.520/455/6ŚP/2006, określił On jednocześnie, iż zaskarżona decyzja podlega wykonaniu w części przyznającej świadczenie. /-/E.Kręcichwost-Durchowska /-/E.Makosz-Frymus /-/D.Rzyminiak-Owczarczak KB/