IV SA/Po 605/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Ewa Makosz - Frymus As. sąd. Danuta Rzyminiak - Owczarczak Protokolant: referent stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Wojewódzkiej Komisji Poborowej z dnia [...] kwietnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie skierowania do służby zastępczej, o d d a l a s k a r g ę /-/D.Rzyminiak-Owczarczak /-/P.Miładowski /-/E.Makosz-Frymus IV SA/Po 605/04 U Z A S A D N I E N I E Orzeczeniem Nr [...] Powiatowej Komisji Poborowej w K. z dnia [...] marca 2004 r. Nr [...] negatywnie rozpoznano wniosek A. P. o skierowanie do odbycia służby zastępczej. W ocenie Komisji wnioskodawca nie przedstawił żadnych jednoznacznych argumentów uzasadniających wniosek, a tym samym nie spełnił wymogów z art. 189 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tj. Dz. U. z 2002 r. nr 21, poz. 205 ze zm.). Odwołanie od powyższego orzeczenia wniósł A. P. podnosząc, iż jest przeciwnikiem przemocy, że czuje obrzydzenie do broni bo przez nią giną niewinni ludzie, czy to przy ataku, czy przy obronie. Jako przykład wskazał wojnę w Iraku. W konkluzji podnosił, że nie weźmie broni do ręki, a zatem powołanie do służby wojskowej na nic się nie zda. Rozpoznając odwołanie Wojewódzka Komisja Poborowa decyzją z [...] kwietnia 2004 r. nr [...] orzekła o utrzymaniu w mocy rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego. W uzasadnieniu wskazano, że skarżący odwołując się do ogólnych norm moralnych nie potrafił w sposób przekonywujący ustalić i określić, czy są one rzeczywiste i czy p powodują konflikt z jego sumieniem wykluczającym odbywanie służby wojskowej. Z ustaleń organu wynika, że odwołujący się nie należy do żadnej organizacji pacyfistycznej. Wg twierdzeń poborowego służba wojskowa kojarzy mu się z zabijaniem, a przeszkodą do jej odbywania są także sprawy osobiste, gra w zespole muzycznym oraz wspólna praca z matką. W ocenie organu odwoławczego także i te wyżej wskazane okoliczności nie stanowią dostatecznych argumentów wykluczających służbę wojskową A. P. z uwagi na zaprezentowane przekonania, wyznawane normy moralne. Zdaniem Wojewódzkiej Komisji argumenty odwołującego nie wykazują rzeczywistego konfliktu sumienia z obywaniem służby wojskowej, a zatem rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne było prawidłowe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący zarzucał naruszenie postanowień ustawy o powszechnym obowiązku obrony (art. 189 ust. I, 191 ust. 1) oraz art. 49 ustawy z 28 listopada 2003 r. o służbie zastępczej oraz przepisy wykonawcze do tej ustawy. W ocenie skarżącego kwestionowane rozstrzygnięcia są arbitralne, a przepisy ustawy nie dają podstawy by skierowanie do służby zastępczej zależało od przekonania członków Komisji o wyznawanych zasadach moralnych i nie mogą być ich recenzentem. Skarżący nadto wskazywał, że główną zasadą moralną na której opierał swój wniosek jest uniwersalna norma "nie zabijaj". W odpowiedzi na skargę Wojewódzka Komisja Poborowa wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie ma uzasadnionych podstaw. Po pierwsze należy zauważyć, że rozstrzygnięcie opiera się na właściwej podstawie materialnoprawnej i podjęte zostało przez właściwe organy administracji publicznej. Jakkolwiek rozstrzygnięcia obu Komisji podjęte zostały w okresie obowiązywania ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o służbie zastępczej (Dz. U. nr 223, poz. 2217), to jednak zgodnie z jej art. 49, to spraw z wniosku o skierowanie do służby zastępczej wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy (1 stycznia 2004 r.) a nie zakończonych decyzją ostateczną albo prawomocnym orzeczeniem sądu stosuje się przepisy dotychczasowe. Wniosek A. P. o skierowanie do służby zastępczej został złożony w lipca 2003 r. a zatem rozstrzyganie tego wniosku prawidłowo zostało podjęte na podstawie art. 89 ust. 1 i 190 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz przepisie wykonawczym to jest rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 kwietnia 2003 r. w sprawie służby zastępczej (Dz. U. Nr 62 poz. 962). niewadliwie też organy orzekające zastosowały prawo materialne nie doszukując się podstaw by przedstawiona przez skarżącego argumentacja zezwalała na odbywanie zastępczej służby wojskowej. Po pierwsze należy zauważyć, że Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 85 ust. 1 stanowi, iż jednym z podstawowych obowiązków każdego obywatela polskiego jest obrona ojczyzny. Aktem prawnym określającym zakres tego obowiązku jest przywołana przez organy orzekające w tej sprawie ustawa o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej ustawa z 21 listopada 1967 r. Z art. 1 tej ustawy wynika, iż obrona ojczyzny jest obowiązkiem wszystkich obywateli Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast w art. 4 ust. 1 ustawy obowiązek ten określony został jako powszechny, co oznacza, że podlegają mu wszyscy obywatele polscy zdolni ze względu na wiek i stan zdrowia do jego wypełnienia. W dziale VI powołanej ustawy ustawodawca uregulował zasady dotyczące skierowanie poborowego do odbycia służby zastępczej. Z przepisów art. 189 ust. 1 i art. 190 ust. zamieszczonych w tym dziale wynika,. że poborowi mogą, ze względu na przekonania religijne albo wyznawane zasady moralne, występować do powiatowej komisji poborowej z pisemnym wnioskiem o skierowanie ich do odbycia służby zastępczej. Wniosek taki wymaga uzasadnienia, w którym poborowy winien wykazać zależność pomiędzy wyznawanymi przez niego zasadami moralnymi lub przekonaniami religijnymi, a niemożnością odbycia ich z powodu służby wojskowej, bez sprzeniewierzenia się im. Nie wystarczy ogólnikowo określić, że się przestrzega wyznawanych zasad moralnych, trzeba je nazwać i zdefiniować, wskazując te ich nakazy, które pozostają w oczywistej sprzeczności z obowiązkami żołnierza odbywającego służbę wojskową z poboru. Nie mogą to być zasady mieszczące się w powszechnie akceptowanych standardach etycznych, lecz zasado o zaostrzonym rygoryźmie moralnym, będące elementem światopoglądu dającego się zdefiniować i poświadczonego postawą życiową wnioskodawcy. Komisje poborowe mogą kwestionować zasadność wniosku poborowego o skierowanie do odbycia służby zastępczej, jeżeli zdeklaruje on wyznawanie zasady moralnej polegającej na nie akceptowaniu przemocy, a jednocześnie nie potrafi wykazać w sposób przekonywujący, że zasadę tą traktuje rzeczywiście jako kategoryczny imperatyw moralny, kształtujący jego światopogląd i postawę życiową, które stanowią zasadniczą przeszkodę w wykonywaniu obowiązku służby wojskowej w podstawowej formie. Należy zaznaczyć, że ustawodawca nie przewidział powszechnego prawa do skierowania do odbycia służby zastępczej, co oznacza, że złożenie wniosku o odbycie służby zastępczej nie jest równoznaczne z jego uwzględnieniem. Warunkiem uwzględnienia takiego wniosku jest spełnienie ściśle określonych przez ustawodawcę przesłanek. Skarżący w niniejszej sprawie zarówno we wniosku o skierowanie go do odbycia służby zastępczej, jak i w odwołaniu od orzeczenia Powiatowej Komisji Poborowej, na rozprawie przed organem odwoławczym oraz w skardze w sposób bardzo ogólnikowy uzasadnił swój wniosek. Nie skonkretyzował skarżący wyznawanych zasad moralnych jako odmiennych, czy też bardziej rygorystycznych niż obowiązujące wśród młodych ludzi w wieku poborowym. Nie wykazał także, że wyznawane przez niego zasady moralne oraz poglądy religijne uniemożliwiają mu odbycie zasadniczej służby wojskowej. Jako koronny argument skarżący przywołał powszechnie obowiązującą normę moralno - prawną "nie zabijaj". Ten argument nie może służyć za uzasadnienie wniosku, generalnie bowiem służba w wojsku polega na przygotowaniu młodego człowieka - obywatela do podjęcia hipotetycznych jedynie przygotowań związanych z obroną Ojczyzny i przebieg służby nie wiąże się bezpośrednio w jakikolwiek sposób z naruszeniem omawianej normy. Umiejętność posługiwania bronią nie prowadzi do zabijania. Dalej idące wywody skarżącego są oczywiście nieuprawnione. Skarżący też nie może się zasłaniać normami obowiązującymi w kościele do którego przynależność deklaruje. Doktryna kościoła Rzymsko - Katolickiego nie kłóci się z powszechnym obowiązkiem obrony, a obrona Ojczyzny nie jest jednym z nakazów moralnych tego kościoła. Podobne przekonania znalazły akceptacje także w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyrok NSA z 10 grudnia 1991 r. sygn. akt SA/WR 1047/91, wyrok z 2 września 1998 r. w sprawie III SA 7156/98). Reasumując przyjąć należy, iż skarżący ni wykazał skutecznie by zaskarżone orzeczenie zostało wydane z naruszeniem prawa, co kolei skutkuje z mocy art. 151 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddaleniem skargi. /-/D.Rzyminiak-Owczarczak /-/P.Miładowski /-/E.Makosz-Frymus KB/