IV SA/Po 605/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie WSA Bożena Popowska (spr.) As. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant st.sekr.sąd. Teresa Zaporowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 19 lipca 2007r. sprawy ze skargi R.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego, o d d a l a s k a r g ę /-/ I. Kucznerowicz /-/ M. Dybowski /-/ B. Popowska Decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r., [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w K. (dalej jako: OSP) przyznał R.K. zasiłek celowy z przeznaczeniem na zwrot kosztów poniesionych za dojazdy do sądów i Powiatowego Urzędu Pracy (dalej jako: PUP) w wysokości 52 zł, wskazując, iż pozostałe bilety przedłożone przez Stronę nie znajdują potwierdzenia w dokumentach dotyczących celowości odbytych podroży. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że ww. kwota obejmuje też koszty związane z badaniami lekarskimi. Odwołując się od powyższej decyzji R.K. nie zgodziła się z tym rozstrzygnięciem i poinformowała o swojej trudnej sytuacji finansowej, domagając się pozytywnego rozpatrzenia swojego wniosku. Odwołująca się wskazała, iż niedostarczenie przez Nią zaświadczeń, których wymagał OPS (o pobytach u lekarza, w sądzie czy PUP) nie było wynikiem złej woli Odwołującej się, lecz zbyt krótkim terminem na ich dostarczenie wskazanym przez OPS. Decyzją z dnia [...] maja 2006 r., [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako: SKO) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, iż do organu I instancji należy analiza sytuacji bytowej osoby, która ubiega się o pomoc, ocena jak i wybór formy pomocy i organ I instancji przeprowadził ww. czynności prawidłowo. SKO wskazało, iż organ I instancji nie ma obowiązku całkowitego przejęcia zobowiązań osoby ubiegającej się o pomoc, gdyż musi mieć na względzie nie tylko problemy Strony, ale także swoje możliwości finansowe. SKO wskazało, iż OPS przyznał pomoc na pokrycie tylko tych kosztów podroży, które znajdowały potwierdzenie w dokumentach dotyczących celowości odbytych podróży. Wnosząc skargę na powyższą decyzje, R.K. zażądała uchylenia decyzji organów obu instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżąca wskazała także, iż w szczególności zaskarża niewystarczająco dogłębne i wnikliwe rozpatrzenie podniesionych w odwołaniu zarzutów i wydanie decyzji z pominięciem całości zebranego materiału w sprawie, naruszenie art. 38 ust. 1 i 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, a także naruszenie art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 133 i art. 138 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu, Skarżąca m. in. wskazała, iż twierdzenia organu I instancji o braku zaświadczeń dotyczących dojazdów do lekarza i na kurs języka angielskiego były nieprawdziwe. Skarżąca stwierdziła bowiem, iż do wniosku dołączyła m. in. zaświadczenia o uczęszczaniu na kurs języka angielskiego dla bezrobotnych, kartoteki lekarskie potwierdzające daty jej wizyt u lekarza jak i dokumenty sądowe potwierdzające jej pobyt w sądzie. W odpowiedzi na skargę, SKO podtrzymało swoją dotychczasową argumentację i wniosło o oddalenie skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej jako: ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta ogranicza się więc do zbadania czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny dokonał tej kontroli według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydawania zaskarżonego aktu. Rozstrzygając skargę w powyższym zakresie, Sąd uznał, że organy orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo ustaliły stan faktyczny i prawidłowo zastosowały do niego przepisy prawa materialnego. Zdaniem Sądu, organy obydwu instancji nie naruszyły nadto prawa procesowego w takim stopniu, który uzasadniałby uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji w myśl art. 145 § 1 pkt. 1 lit c ppsa. Zgodnie z normą zawartą w tym przepisie, Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją, jeżeli stwierdzi "(...) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy". Należy podkreślić, iż kontrolując decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego, a takimi są decyzje podejmowane na podstawie art. 39 ustawy o pomocy społecznej, Sąd bada, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami tak, że nie można mu postawić zarzutu dowolności. W ramach tak zakreślonej kontroli Sąd dokonuje oceny, czy przy podjęciu decyzji spełniona została zawarta w art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej jako: kpa) powinność uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu strony oraz czy respektowana była konstytucyjna zasada równości wobec prawa. Nadto zaakceptowanie zakresu, w jakim organ uczynił użytek z przyznanego mu uprawnienia, zależy od ustalenia, że stan faktyczny sprawy został wszechstronnie wyjaśniony (por. art. 10 § 1 i art. 77 kpa) w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w sprawie. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany przez organ na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już jednak poza granicami kontroli sądowej. W ocenie Sądu, kwestionowane przez Skarżącą rozstrzygnięcie odpowiada powyższym kryteriom. Organ wyjaśnił jego motywy, zaś przytoczona w uzasadnieniu argumentacja jest wyczerpująca. Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu nieprawidłowości, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy i jego ocenę w świetle zastosowanych przepisów ustawy. Co zrozumiałe, Sąd brał pod uwagę fakt, iż w państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznej i sztywno pojmowanej zasady nadrzędności interesu społecznego nad interesem indywidualnym (art. 7 kpa). Jednakże, zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie niezasadny byłby zarzut naruszenia przepisu art. 7 kpa. Organ, wydając decyzję, wyważył interes społeczny i słuszny interes obywateli. Pod pojęciem słusznego interesu obywateli organ trafnie uznał słuszny interes strony (Skarżącej), ale pod pojęciem interesu społecznego równie trafnie, w sposób dorozumiały, uznał interes innych osób korzystających z pomocy społecznej, jeszcze gorzej sytuowanych niż Skarżąca. W interesie tych ostatnich leży, aby Ośrodek Pomocy Społecznej spełniał normy prawne dotyczące wypłacalności oraz posiadał odpowiednio wysokie kapitały własne, by pomóc najbardziej tej pomocy potrzebującym. Należy podkreślić, iż pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Tak ogólnie określony charakter pomocy społecznej oraz jej cel wskazuje, że jest ona w zasadzie pomocą doraźną, a osoba bądź rodzina z pomocy tej chcąca korzystać ma obowiązek pełnej współpracy z organami pomocy społecznej, w tym przedstawiania wymaganych dokumentów, które pozwoliłyby organom pomocy społecznej zweryfikować wagę potrzeb tej osoby w stosunku do potrzeb innych osób korzystających z pomocy społecznej. Zgodnie z ww. postulatem, organ I instancji słusznie przyznał zasiłek tylko co do udokumentowanych podróży Skarżącej, a był zmuszony odmówić spłaty nieudokumentowanych wyjazdów. Z uzasadnienia zaskarżonych decyzji wynika jednoznacznie, że rozważono warunki bytowe, w jakich Skarżąca się znajduje i sytuację Skarżącej, a jedynie ze względu na brak dowodów potwierdzających celowość wszystkich wyjazdów, organy musiały zrezygnować z ingerencji pomocy społecznej. Sąd uznał, iż organy miały trafnie na uwadze, iż pomoc społeczna nie zawsze musi być przyznana w pełnej, wnioskowanej wysokości, aby zaspokoić zaistniałe potrzeby, gdy nie pozwala na to ograniczoność środków, jakimi dysponuje Ośrodek Pomocy Społecznej, a zaspokajanie potrzeb powinno być ukierunkowane w pierwszej kolejności na te osoby, które ze względu na całkowity brak dochodów lub ich nieznaczną wysokość bez udzielenia im pomocy nie byłyby w stanie egzystować. Zważyć należy, że organy pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach realizować muszą swe ustawowe cele. Wymaga to realistycznej oceny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych osób uprawnionych do świadczeń. Racjonalne gospodarowanie posiadanymi środkami finansowymi wymaga określenia, które z potrzeb muszą być zaspokojone niezbędnie i w jaki sposób. Dokonana przez organy pomocy społecznej w niniejszej sprawie ocena sytuacji rodziny Skarżącej i jej udokumentowanych potrzeb nie budzi wątpliwości. Podkreślić należy także i to, że nic nie stoi na przeszkodzie, by Skarżąca zwracała się do organu pomocy społecznej o przyznanie jej kolejnych świadczeń pieniężnych lub rzeczowych. Każdorazowo bowiem organ ten będzie wówczas zobowiązany do zbadania aktualnego położenia Skarżącej i rozstrzygnięcia, czy zachodzą okoliczności uzasadniające przyznanie jej pomocy społecznej. Tak więc, zdaniem Sądu, biorąc pod uwagę powyższe rozważania, nietrafne były zarzuty podniesione przez Skarżącą i Sąd nie dopatrzył się naruszenia wskazanych w skardze przepisów ustawy o pomocy społecznej i kpa. Dodatkowo należy wskazać, iż sama Skarżąca nie była konsekwentna w swoich twierdzeniach, bowiem w odwołaniu przyznała, że nie dostarczyła wymaganych zaświadczeń (k. 50 akt administracyjnych), by w skardze twierdzić, iż zostały one organom dostarczone (k. 3 – 4 akt sądowych). Także te sprzeczne twierdzenia Skarżącej nie pozwoliły Sądowi uznać jej racji, wobec precyzyjnych, spójnych, konsekwentnych i niezmiennych argumentów podnoszonych przez organy administracji orzekające w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji. B. Popowska M. Dybowski I. Kucznerowicz AT