IV SA/Po 607/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Dybowski ( spr ) Sędziowie sędzia NSA Jerzy Stankowski as.sąd. Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant sekretarz sądowy Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2005 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Wojewody z dnia [...] kwietnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty S. – D. z dnia [...]lutego 2002 r. nr [...], 2. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej E. B. kwotę 10 ( dziesięć ) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ M.Dybowski /-/ J.Stankowski JF Decyzją z dnia [...]listopada 2001 r. nr [...] na podstawie art. 6 pkt 6, art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (j.t. Dz.U. 6/01/56 ze zm. – dalej uzpb) Starosta S.-D. przyznał E. B. status bezrobotnego od dnia [...]listopada 2001 r. Pismem z dnia [...] listopada 2001 r. E. B. wniosła o przyznanie świadczenia przedemerytalnego; wskazała, iż 11 lat pracowała w PPGR M. i ukończyła 53 lata. Starosta S.-D. decyzją z dnia [...] listopada 2001 r. nr [...]na podstawie art. 6 pkt 6, art. 37k ust. 9, art. 37l ust. 2a ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (j.t. Dz.U. 6/01/56 ze zm.) odmówił przyznania Jej prawa do świadczenia przedemerytalnego. Uzasadniając decyzję organ wyjaśnił, iż E. B. zarejestrowała się w PUP w S.K. [...] listopada 2001 r. jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku dla bezrobotnych od [...]listopada 2001 r. i jednocześnie złożyła wniosek o przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego. Ustawa z dnia 18 września 2001 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz.U. 122/01/1323 – dalej ustawa z 18 września 2001 r.) – z dniem 7 listopada 2001 r. wprowadziła w życie zmiany w uzpb. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 37k ust. 9 uzpb – pracownikowi byłego państwowego przedsiębiorstwa gospodarki rolnej – dalej PPGR, spełniającemu określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego przysługuje świadczenia przedemerytalne - w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęła wiek 50 lat (kobieta), przepracowała w PPGR najmniej 10 lat, zamieszkuje w dniu nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego w powiecie (gminie) uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym. Ustawa z 18 września 2001 r. nie jest ustawą samoistną lecz zmieniającą ustawę o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, a zapis "w dniu wejścia w życie ustawy", oznacza dzień wejścia w życie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, tj. 1 stycznia 1995 r., dlatego jednym z warunków nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego, na podstawie art.37k ust. 9 uzpb, jest ukończenie przez kobietę 50 lat w dniu 1 stycznia 1995 r. Wobec faktu, iż we wskazanej dacie Wnioskodawczyni nie miała ukończonych 50 lat, organ odmówił przyznania Jej prawa do świadczenia przedemerytalnego. Starosta S.-D. ponownie rozpatrzył wniosek E. B. wyjaśniając, że dnia [...] grudnia 2001 r. została znowelizowana ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu i decyzją z dnia [...] lutego 2002 r. nr [...]na podstawie art. 6 pkt 6, art. 37k ust. 9 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (j.t. Dz.U. 6/01/56 ze zm.) ponownie odmówił Jej prawa do świadczenia przedemerytalnego od dnia 1 stycznia 2002 r. Uzasadniając organ wskazał, że w świetle zmienionego z dniem 1 stycznia 2002 r. art. 37k ust. 9 uzpb – pracownikowi byłego PPGR przysługuje świadczenie przedemerytalne, jeśli w dniu [...] listopada 2001 r. posiadał status bezrobotnego oraz spełniał łącznie przesłanki: skończył co najmniej 50 lat (kobieta), posiadał okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 20 lat (kobieta), był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w PPGR przez okres co najmniej 10 lat, zamieszkiwał w powiecie (gminie) uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym. Gmina D., na terenie której Wnioskodawczyni zamieszkiwała, była uznana za zagrożoną szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym. E. B. przepracowała w PPGR w pełnym wymiarze czasu pracy 10 lat i posiadała okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 20 lat. Organ wskazał jednak, że w dniu [...] listopada 2001 r. Wnioskodawczyni nie posiadała statusu bezrobotnego, gdyż zarejestrowała się w PUP dopiero [...] listopada 2001 r. i dlatego zgodnie z art. 37k ust. 9 uzpb nie jest uprawniona do świadczenia przedemerytalnego. W odwołaniu (k. 15 akt administracyjnych) od decyzji organu pierwszej instancji E.B. podniosła, iż czuje się pokrzywdzona wydaną decyzją, spełnia określone ustawą warunki do przyznania świadczenia przedemerytalnego, a spóźnioną rejestrację motywuje złym stanem zdrowia i kłopotami rodzinnymi. Wojewoda decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r. nr [...]na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 37k ust. 9 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (j.t. Dz.U. 6/01/56 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...] lutego 2002 r. Uzasadniając organ wskazał na konieczność spełnienia łącznie przesłanek wskazanych w art. 37k ust. 9 uzpb. Podzielono stanowisko organu pierwszej instancji, iż Wnioskodawczyni dnia [...] listopada 2001 r. nie posiadała statusu osoby bezrobotnej, dlatego też należało odmówić Jej prawa do świadczenia przedemerytalnego. W skardze do Sądu Administracyjnego E.B. powołała się na te same okoliczności, które podnosiła w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadną. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153/02/1271 ze zm.)- sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U. 153/02/1270 ze zm. – dalej upsa). Mimo, że Starosta w komparycji decyzji z dnia [...]2.2002 r. nie powołał art. 154 kpa, to w uzasadnieniu decyzji wskazał znowelizowanie ustawą z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz.U. 154/01/1793- dalej ustawa z 17 grudnia 2001 r.), jako przyczynę "ponownego rozpatrzenia wniosku E. B.". Pozwala to na przyjęcie, że Starosta wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wzruszenia decyzji ostatecznej z dnia [...] listopada 2001 r. w trybie art. 154 § 1 kpa uznając, że zmiana prawa materialnego stanowiła dostateczną po temu przesłankę, a przemawiał za tym zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes strony ( odpowiednio- J. Borkowski w: "Kpa. Komentarz" CH BECK 2003 s. 684 nb.20). W swych rozważaniach organy obu instancji pominęły art. 11 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. Ani w uzasadnieniu decyzji z dnia [...]11.2001 r., ani decyzji z [...]11.2001 r., ani decyzji z dnia [...].2.2002 r., ani decyzji odwoławczej, organy administracji publicznej nie dokonały ustaleń wszystkich faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Jedynie w uzasadnieniach decyzji z dnia: [...]11.2001 r. i [...]2.2002 r. organ I instancji ustalił, że Wnioskodawczyni w dacie orzekania przez Starostę miała ukończone 53 lata życia i że gmina D. jest uznana za gminę zagrożoną szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym. Organy obu instancji z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 kpa zaniechały dalszych ustaleń faktów relewantnych, błędnie uznając w decyzji z dnia 24.11.2001 r., że art. 37k ust. 9 uzpb w brzmieniu nadanym ustawą z 18 września 2001 r. wymagał, by kobieta w dniu 1 stycznia 1995 r. miała ukończone 50 lat, a w decyzji z dnia [...] 2.2002 r. i decyzji odwoławczej, że winna była mieć status osoby bezrobotnej dnia [...] listopada 2001 r. Art. 37k ust. 9 uzpb – w zakresie w jakim uzależniał prawo do świadczenia przedemerytalnego od posiadania[...]listopada 2001 r. statusu bezrobotnego – różnicował klasę podmiotów wyróżnioną w oparciu o wymienione w tym przepisie cechy, przyjmując jako kryterium zróżnicowania datę, w której osoba ubiegająca się o świadczenie posiadała status bezrobotnego. Art. 3 pkt 14 lit. f ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz. U. Nr 154, poz. 1793) ustalający nowe brzmienie art. 37k ust. 9 zdanie pierwsze ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514, Nr 90, poz. 844, Nr 122, poz. 1143, Nr 128, poz. 1176, Nr 135, poz. 1268, Nr 137, poz. 1302, Nr 142, poz. 1380, Nr 166, poz. 1608, Nr 203, poz. 1966, Nr 210, poz. 2036 i 2037, Nr 223, poz. 2217 i Nr 228, poz. 2255 oraz z 2004 r. Nr 64, poz. 593, Nr 69, poz. 624 i Nr 96, poz. 959) w części, w jakiej zawiera zwrot: "w dniu [...]listopada 2001 r.", uzależniający prawo do świadczenia przedemerytalnego pracowników byłych państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej od posiadania w tym dniu statusu bezrobotnego, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dn. 30 marca 2005 r., sygn. TK 19/02 OTK-A 3/05/28). Orzeczenie to weszło w życie z dniem ogłoszenia, tj. 12 kwietnia 2005 r. (Dz.U. 59/05/517). Rozpatrując sprawę ponownie Starosta dokona ustaleń faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy ( art. 7 i art. 77 § 1 kpa)- w szczególności ustali, czy Wnioskodawczyni posiadała lub spełniała warunki materialnoprawne, przewidziane w art. 37k ust. 9 uzpb, umożliwiające nabycie prawa do świadczenia przedemerytalnego, całkowicie pomijając niekonstytucyjny wymóg posiadania statusu bezrobotnego dnia [...]listopada 2001 r. Dokonując aktu subsumcji, Starosta uwzględni stanowisko prawne, zaprezentowane w uchwale 7 Sędziów NSA z 11.3.2002 r.- OPS 14/01- ONSA 4/02/133- odpowiednio i w uzasadnieniu wyroku TK z 30.3.2005 r.- K 19/02- OTK-A 3/05/28. Skoro zatem kwestionowana w skardze decyzja oparta została na przepisie ustawy, który uznany został przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją RP, to taka sytuacja uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz rozstrzygnięcie o kosztach postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i b, art. 135 i art. 200 upsa). Sąd nie orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w trybie art. 152 upsa, gdyż zaskarżoną decyzją nie przyznano żadnych uprawnień, które podlegałyby wykonaniu. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ M.Dybowski /-/ J.Stankowski jf