IV SA/Po 608/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Jerzy Stankowski sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak Protokolant: referent stażysta Paweł Grzęda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2005 r. sprawy ze skargi M.B. – F. na decyzję Wojewody z dnia [...] lutego 2002 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję działającego z upoważnienia Starosty Kierownika Działu Ewidencji i Świadczeń Powiatowego Urzędu Pracy z dnia [...] stycznia 2002 r. znak [...] 2. określa, że zaskarżona decyzja może być wykonana w całości /-/D.Rzyminiak-Owczarczak /-/J.Stankowski /-/M.Dybowski U Z A S A D N I E N I E : Decyzją z dnia [...]grudnia 2001 r. nr [...] (dalej decyzja z [...].12.2001) na podstawie art.37 j ust.1, art. 37 l ust. 1 i 2, art. 27 ust. 1 pkt 5 i 6, i art.6 pkt 6 lit.b ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (j.t. Dz.U. 6/01/56 ze zm.- dalej uzpb lub ustawa) działający z upoważnienia Starosty Kierownik Działu Ewidencji i Świadczeń Powiatowego Urzędu Pracy odmówił przyznania M. B.- F. z dniem [...] grudnia 2001 r. prawa do zasiłku przedemerytalnego. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że Wnioskodawczyni otrzymała przewidziane Układem Zbiorowym Pracy dla Pracowników Zakładów Górniczych z dnia [...] grudnia 1991 r. i w przepisach ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o dostosowaniu górnictwa węgla kamiennego do funkcjonowania w warunkach gospodarki rynkowej oraz szczególnych uprawnieniach i zadaniach gmin górniczych- świadczenie w postaci jednorazowego ekwiwalentu pieniężnego za urlop górniczy, jednorazowej odprawy socjalnej, zasiłkowej, pieniężnej, pieniężnej bezwarunkowej lub odszkodowanie za skrócony okres wypowiedzenia umowy o pracę. Zgodnie z art. 37 l ust. 1 i 2, art. 27 ust. 1 pkt 5 i 6 i art. 27 ust. 2 uzpb, zasiłek przedemerytalny przysługuje po upływie okresu, za który wypłacono ekwiwalent (odprawę) odszkodowanie ( nie precyzując, które ze świadczeń ze stosunku pracy i za jaki okres Wnioskodawczyni otrzymała). Pismem z dnia [...] stycznia 2002 r. ( prezentata [...] stycznia 2002- k. 16 akt administracyjnych), M. B.- F. wniosła o "rozpatrzenie mojego wniosku znak [...] nr decyzji [...] z dnia 17.12.2001 r. prawa do zasiłku przedemerytalnego"; Odwołująca się oceniła, że "decyzja ta jest niesłuszna"; przepracowała 31 lat, ma 52 lata i zasiłek Jej się należy. Działający z upoważnienia Starosty Kierownik Działu Ewidencji i Świadczeń Powiatowego Urzędu Pracy decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r. nr [...] znak [...] (dalej decyzja z [...]1.2002) na podstawie art.37 j ust.1 i 2 i art.6 pkt 6 lit.b ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (j.t. Dz.U. 6/01/56 ze zm.) przyznał M. B.- F. prawo do zasiłku przedemerytalnego z dniem [...] stycznia 2002 r. w kwocie 572,10 zł miesięcznie. W zdawkowym uzasadnieniu organ I instancji podniósł, że "z przedstawionych dokumentów wynika, że Wnioskodawczyni spełnia warunki do pobierania zasiłku przedemerytalnego w wyżej określonej wysokości", nie odnosząc się do decyzji z [...].12.2001. Decyzją z dnia [...] lutego 2002 r. nr [...] Wojewoda na podstawie art. 127 § 1 i 2, i art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art.6 c ust.2 pkt 2 i art.37 j i art. 37 k i art. 27 ust.1 pkt 6 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (j.t. Dz.U. 6/01/56 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania M. B.- F. od decyzji Kierownika Działu Ewidencji i Świadczeń Powiatowego Urzędu Pracy, działającego z upoważnienia Starosty z dnia z dnia [...] stycznia 2002 r. znak [...], utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że M. B.- F. zarejestrowała się w PUP w Poznaniu dnia [...] grudnia 2001 r. Wnioskodawczyni spełniała warunki określone w art. 37j uzpb, zatem organ I instancji orzekł o przyznaniu Wnioskodawczyni prawa do zasiłku przedemerytalnego z dniem [...] stycznia 2002 r. Zainteresowana "w dniu [...].1.2002 odwołała się od tej decyzji", uznając ją za krzywdzącą, ponieważ w związku z wejściem w życie od dnia [...] stycznia 2002 r. zmian w uzpb, nowa sytuacja jest dlań korzystniejsza. Zainteresowana wniosła o uchylenie decyzji przyznającej zasiłek przedemerytalny i przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego na nowych warunkach, obowiązujących od [...] stycznia 2002 r. Obecnie znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Zgodnie z art. 37j uzpb zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli- w szczególności: 1) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiet; 2) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Wnioskodawczyni w dniu rejestracji spełniała warunki do uzyskania zasiłku przedemerytalnego, gdyż posiada wymagany okres uprawniający do zasiłku. Zgodnie z obowiązującym do dnia 31.12.2001 r. art. 37j i art. 27 ust. 1 pkt 6 i ust. 2 pkt 4 uzpb uzyskała prawo do zasiłku przedemerytalnego z dniem 1.1.2002 r. z powodu otrzymania odszkodowania za skrócony okres wypowiedzenia. W wyniku zmian w uzpb, obowiązujących od 1.1.2002 r., skreślono art. 37k ust. 8 uzpb. Prawo do zasiłku przedemerytalnego i świadczenia przedemerytalnego ustaje z dniem niespełnienia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ( z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a)- zgodnie z art. 37n uzpb. Przyznanie zasiłku przedemerytalnego nie ma charakteru uznaniowego, lecz jest ściśle określone przepisami ustawy. Skargę na tę decyzję wywiodła M.B.- F. podnosząc, że Urząd Pracy nie powiadomił Jej o wejściu w życie z dniem 1 stycznia 2002 r. nowej ustawy w sprawie świadczeń przedemerytalnych. Skarżąca wniosła o uwzględnienie Jej wniosku o świadczenie przedemerytalne, bo jest wdową, ma 52 lata i 31 lat pracy. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, powołując argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga okazała się zasadną. W sprawie doszło do szeregu uchybień, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Uwagi organów obu instancji uszło, że w dacie wydania decyzji z [...].1.2002 r., decyzja z [...].12.2001 r. nie była jeszcze ostateczną. W aktach sprawy brak dowodu doręczenia Wnioskodawczyni odpisu decyzji z [...].12.2001 r. mimo, że na oryginale decyzji umieszczono pieczęć " Wysłano pocztą" (k. 13 akt administracyjnych). Organy nie ustaliły- ani w drodze reklamacji pocztowej, ani w drodze oświadczenia Wnioskodawczyni, ani w drodze domniemania faktycznego ( art. 231 kpc; Z. Janowicz "Kpa komentarz" W.Pr. PWN 1999 s. 223 uw. 9), z jaką datą dokonano skutecznego doręczenia M. B.- F. odpisu decyzji z [...].12.2001 r. Z tego, że pismo Wnioskodawczyni opatrzone jest datą "[...] styczeń 2002" wnosić można, że odpis decyzji z [...].12.2001 r. doręczono Zainteresowanej nie później niż [...] stycznia 2002 r., a pismo- mające ślady złożenia "na cztery"- opatrzone tą datą ekspediowała Ona pocztą ( w aktach administracyjnych jednak brak koperty od nadawcy, a organy obu instancji nie wzywały Wnioskodawczyni do wykazania dowodem nadania listu poleconego, z jaką datą pismo to nadała w polskiej placówce pocztowej). Pismo to opatrzone jest prezentatą "2002-01-[...]", lecz z racji opatrzenia pisma datą [...] stycznia 2004 r. wnosić należy, że jest to przypadkowa zbieżność z datą wydania decyzji z dnia [...] stycznia 1002 r. (k. 14, 16 akt administracyjnych). Nie ulega wątpliwości, że choć w kierowanym do Wojewody piśmie z dnia [...] stycznia 2002 r. M. B.- F. prosi o rozpatrzenie Jej wniosku, to w istocie pismo to jest odwołaniem od decyzji o odmowie przyznania Wnioskodawczyni prawa do zasiłku przedemerytalnego z dniem [...].12.2001 r.- decyzji o wyraźnie powołanych: znaku "[...]i numerze "[...]" ( k. 13 i 16 akt administracyjnych). Tym samym błędnie organ odwoławczy przyjął, że Wnioskodawczyni "w dniu [...].1.2002 r. odwołała się od" decyzji z [...].1.2002 r. (k. 23 akt administracyjnych). Bez rozpatrzenia (merytorycznego bądź w zakresie dopuszczalności) tego odwołania, niedopuszczalne było przyjęcie w zaskarżonej decyzji, że zasiłek przedemerytalny został już przyznany, prawo do tego zasiłku nie ustało, a z dniem 1 stycznia 2002 r.- wobec uchylenia art. 37k ust. 8 uzpb- Wnioskodawczyni utraciła prawo wyboru podstawy przyznania zasiłku przedemerytalnego i świadczenia przedemerytalnego. Decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r. organ I instancji nie orzekł o przyznaniu M.B.- F. prawa do zasiłku przedemerytalnego od dnia 1 stycznia 2002 r. i o odmowie przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego za okres od [...] grudnia 2001 r. do dnia[...]grudnia 2001 r., lecz wyłącznie odmówił przyznania Wnioskodawczyni z dniem [...] grudnia 2001 r. prawa do zasiłku przedemerytalnego. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przytoczył w istocie dyspozycje przepisów art. 27 ust. 1 pkt 5 i 6 i art. 27 ust. 2 pkt 4 uzpb, nie wskazując nawet, która część dyspozycji norm wywiedzionych z tych przepisów znalazła zastosowanie w sprawie ( k. 13 akt administracyjnych). Postępowanie o prawo do zasiłku przedemerytalnego bądź do świadczenia przedemerytalnego pod rządem przepisów obowiązujących w dacie zarejestrowania Wnioskodawczyni wszczynało się wniosek strony ( uchwała 7 Sędziów NSA z 11.3.2002- OPS 14/01- ONSA 4/02/133); we wniosku strona wskazywała, czy domagała się zasiłku przedemerytalnego bądź świadczenia przedemerytalnego. W aktach sprawy brak wniosku M. B.- F. i nie sposób ustalić, o które z tych dwu świadczeń wystąpiła. Wniosek ów doprowadził do wszczęcia postępowania, w którym zapadła decyzja z dnia [...].12.2001 r. Skonsumowanie tego wniosku w jednym postępowaniu, czyniło niemożliwym wszczęcie na jego podstawie innego postępowania- w szczególności w którym mogłaby- zgodnie z prawem procesowym- zapaść decyzja z [...].1.2002 r. Ani z sentencji, ani z uzasadnienia decyzji z [...]1.2002 r. nie wynika, by organ I instancji wydał tę decyzję w którymkolwiek z trybów nadzwyczajnych- w szczególności w oparciu o art. 154 kpa. W pismach z dnia [...] stycznia 2002 r. Kierownik PUP pismo Wnioskodawczyni datowane [...] stycznia 2002 r., opatrzone prezentatą [...] stycznia 2002 r., potraktował błędnie jako odwołanie od decyzji z dnia [...] stycznia 2002 r. znak [...]; w piśmie [...] Kierownik PUP wskazał nadto, że z przedstawionych dokumentów wynikało, że Wnioskodawczyni posiadała ponad 31 letni okres uprawniający do zasiłku- spełniła warunki do przyznania zasiłku przedemerytalnego. Ze świadectwa pracy wynika, że M. B.- F. była zatrudniona do 30.11.2001 i za 1 miesiąc tj. grudzień 2001 otrzymała odszkodowanie za skrócony okres wypowiedzenia. Ustaleń w tej materii i oceny każdego z zebranych dowodów organ winien był dokonać w uzasadnieniu decyzji ( art. 107 § 1 i 3 kpa), nie zaś w piśmie przewodnim w postępowaniu międzyinstancyjnym. Tymczasem odwołaniem od decyzji z [...]1.2002 r. było w istocie pismo Wnioskodawczyni, kierowane do Wojewody, datowane dnia [...] stycznia 2002 r. ( prezentata[...]stycznia 2002 r.), w którym wskazała na to, że przyznany zasiłek jest za niski a jej sytuacja rodzinna jest trudna ( k. 20 akt administracyjnych). Dopiero pismem z dnia[...]stycznia 2002 r. ( prezentata [...] lutego 2002 r.- k. 19 akt administracyjnych), M. B.- F. wniosła o przyznanie Jej świadczenia przedemerytalnego, w związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2002 r. nowej ustawy. Pismo to zatytułowane zostało "Podanie" i adresowane było do Wojewody i Kierownika Urzędu Pracy, i stanowiło w istocie wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego, które powinno być przedmiotem orzekania organu I instancji. W aktach sprawy brak decyzji I instancji, orzekającej o tym wniosku. Organ I instancji nie załączył do akt sprawy, które winny szczegółowo odzwierciedlać przebieg postępowania, wniosku z dnia [...]grudnia 2001r., na skutek czego nie wiadomo, o jakie świadczenie ( zasiłek przedemerytalny bądź świadczenie przedemerytalne) M. B.- F. się ubiegała. Jeśli Zainteresowana wniosła o zasiłek przedemerytalny, organ I instancji winien był precyzyjnie ustalić fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy- w szczególności ustalić wiek Wnioskodawczyni, długość okresu uprawniającego do zasiłku ( jeśli wystarczającym było ustalenie faktów relewantnych w świetle art. 37j ust. 1 pkt 1 uzpb w brzmieniu nadanym art. 1 pkt 37 ustawy z dnia 22 czerwca 2001 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o pomocy społecznej- Dz.U. 89/01/ 973) oraz ewentualne faktów istotnych z punktu widzenia art. 27 ust.1 pkt 5 albo 6 uzpb. W uzasadnieniu decyzji z [...].12.2001 r. brak ustaleń takich faktów i oceny dowodów, którym organ dał wiarę, owe fakty ustalając ( art. 107 § 1 i 3 kpa). Samorządowe Kolegium zaskarżoną decyzją nie odniosło się do odwołania z dnia [...] stycznia 2002 r. od decyzji z dnia [...].12.2001 r. i nie rozważyło, czy w świetle prawa dopuszczalne było wydanie decyzji z dnia [...]1.2002 r., czym naruszono art. 15, art. 16 § 1, art. 127 § 1 i 2, art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Rozpatrując sprawę ponownie organ I instancji: dołączy do akt wniosek M. B.- F. z dnia [...].12.2001 r.; ustali, w jakiej dacie doręczono skutecznie Wnioskodawczyni odpis decyzji z dnia [...].12.2001 r. i prześle odwołanie z tak uzupełnionymi aktami organowi odwoławczemu ( art. 13 kpa). Organ odwoławczy zbada, czy odwołanie z dnia [...] stycznia 2002 r. wniesiono w terminie ( art. 134 kpa)- jeśli tak, to rozpatrzy je merytorycznie. Dopiero ostateczne zakończenie postępowania zainicjowanego wnioskiem z dnia [...].12.2001 r. pozwoli organowi na dokonanie oceny, czy zachodziły przesłanki do uchylenia decyzji ostatecznej w trybie- odpowiednio- art. 154 albo 155 kpa. Ocena tych przesłanek wymagać będzie ustalenia faktów relewantnych- w szczególności- z punktu widzenia art. 37k ust. 1 pkt 2 uzpb w brzmieniu nadanym art. 3 pkt 14 lit. a ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy (...) o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (...)-Dz.U. 154/01/1793- dalej ustawa zmieniająca, w zw. z art. 11 ust. 2 ustawy zmieniającej. Dokonując aktu subsumcji, organ I instancji uwzględni stanowisko prawne, zaprezentowane w uchwale 7 Sędziów NSA z 11.3.2002 r.- OPS 14/01- ONSA 4/02/133 i w uzasadnieniu wyroku TK z 30.3.2005 r.- K 19/02- OTK-A 3/05/28. Ustalenia faktów, ocena dowodów i akt subsumcji, winny być zaprezentowane w uzasadnieniu decyzji, spełniającej wymogi art. 107 § 1 i 3 kpa. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1270 ze zm. w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1271 ze zm., należało orzec jak w sentencji. /-/D.Rzyminiak-Owczarczak /-/J.Stankowski /-/M.Dybowski KB/