IV SA/Po 608/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2018r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na postanowienie Wojewody z dnia [...] kwietnia 2018r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy T. S. wniósł skargę na postanowienie Wojewody z dnia [...] kwietnia 2018r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania. Skarżący złożył również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, a źródłem jego utrzymania jest gospodarstwo rolne o pow. [...] ha upraw polowych przynoszące dochód [...] zł/mc, z których spłaca kredyt w wysokości [...] zł./mc. Zgodnie z oświadczeniem majątkowym jego majątek oprócz nieruchomości rolnej stanowi dom o pow. [...]m2, ciągnik rolniczy C 360 z 1990 i samochód osobowy z 2000r. W uzasadnieniu wnioskodawca podał, że tegoroczna susza w rolnictwie spowodowała brak dochodu w gospodarstwie. Zaciągnięty kredyt obrotowy nie pokryje kosztów włożonych w uprawę ziemniaków, zbóż i kukurydzy a dopłaty z ARMiR tylko w niewielkim stopniu pokrywają koszty upraw. Dopłaty będą również wypłacone z 2019r. i nie mogą być przeznaczone na koszty sądowe. Celem uzupełnienia informacji zawartych we wniosku pismem z dnia 2 sierpnia 2018r. (doręczonym w dniu 6 sierpnia 2018r. k. 18) wezwano wnioskodawcę do przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych oraz dokumentów dotyczących lokat, kont i kart kredytowych należących do wnioskodawcy i jego żony (prywatnych i związanych z prowadzonym gospodarstwem rolnym), wykazania za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energię elektr., wodę, telefon; itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, przedłożenia kopii decyzji w sprawie opłacanych przez skarżącego podatków lokalnych (podatek od nieruchomości, rolny) za 2018 r., przedłożenia zaświadczenia z właściwej terenowej jednostki ARiMR czy skarżący jest producentem rolnym i czy otrzymuje dopłaty do rolnictwa, czy ubiegał się o ich przyznanie w 2016 r. i 2017 r. lub kopii decyzji w sprawie dopłat, przedłożenia kopii zawartych umów kredytowych wraz z harmonogramem spłat oraz dowodami spłacania rat kredytu, oraz podania informacji o wysokości dochodu żony wnioskodawcy (w przypadku zatrudnienia na umowę o pracę należało przedłożyć zaświadczenie o wysokości zarobków). W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący pismem z dnia 12 sierpnia wyjaśnił, że nie prowadzi księgowości gdyż jest rolnikiem ryczałtowym. Ponadto wnioskodawca wyjaśnił, że nie przechowuje faktur za media, podatki i opłaty związane z gospodarzem rolnym. Odnosząc się do wezwania w zakresie wyciągów z kont bankowych, dopłat z ARMiR i wysokości kredytu, skarżący powołał się na ochronę danych osobowych wynikającą z RODO. Dodatkowo wnioskodawca poinformował, że w związku z suszą poniesie starty wynoszące ok. 70% w związku z czym złożył wnioski o odroczenie płatności podatków i ubezpieczeń. Na podstawie art. 245 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2018r., poz. 1302 - dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. radcy prawnego. Z kolei prawo pomocy z zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., zgodnie z którymi przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte w treści art. 246 P.p.s.a. słowo "wykazać" oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienia NSA z 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11; z 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11). Ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy spoczywa zatem na stronie, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy oraz dowodów na ich poparcie umożliwia rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a referendarz sądowy na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku i ustanowienie pełnomocnika z urzędu powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Zatem, to strona powinna poczynić wszelkie kroki mające na celu wykazanie tych okoliczności. W przeciwnym razie musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami braku wykazania przesłanek z art. 246 § 1 P.p.s.a. Niedostarczenie żądanych danych powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji referendarz sądowy uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony (postanowienia NSA z 17 grudnia 2015 r., sygn. akt II GZ 895/15; z 14 października 2014 r., sygn. akt II GZ 646/14; z 14 stycznia 2011 r., sygn. akt II OZ 1361/10; z 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II GZ 377/15 publ. na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA). W niniejszej sprawie miała miejsce taka właśnie sytuacja, ponieważ pomimo wezwania wnioskodawca nie odpowiedział na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Przedłożone przez skarżącego ogólne wyjaśnienia w żaden sposób nie pozwalają na ustalenie rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej skarżącego i nie stanowią wypełnienia wezwania do uzupełnienia informacji o stanie finansowym i majątkowym. Nadto wskazać należy, że powoływanie się na Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz.U. L 119 z 4.5.2016, s. 1) regulujące przetwarzanie przez osoby fizyczne, przedsiębiorstwa lub organizacje danych osobowych dotyczących osób fizycznych w UE, nie uprawnia do uchylenia się od obowiązku ujawnienia danych w ramach postępowania w przedmiocie prawa pomocy. Mając zatem na uwadze fakt, iż zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy to w całości, czy w części, jest przeszkodą wyłączającą możliwość przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 418/05, postanowienie NSA z dnia 27 lutego 2012 r. sygn. akt II FZ 128/12 - CBOSA), zasadną jest odmowa przyznania wnioskowanego prawa pomocy. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 §1 pkt 1 i 2 oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.