IV SA/Po 611/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Sędzia WSA Monika Świerczak Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant sekr. sąd. Roman Sukhyi po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2019 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2019 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy pkt 1 decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...], którym odmówiono przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego na S. B. w okresie od [...].12.2018 r. do [...].02.2019 r. 2. uchyla pkt 1 decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...], którym odmówiono przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego na S. B. w okresie od [...].12.2018 r. do [...].02.2019 r. Decyzją z dnia [...] lutego 2019r. nr [...] Burmistrz [...] odmówił S. S. przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na S. B. na okres od dnia [...] grudnia 2018 r. do dnia [...] lutego 2019 r. Jednocześnie orzekł o przyznaniu wnioskowanego świadczenia wychowawczego w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od dnia [...] marca 2019 r. do dnia [...] września 2019 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż zgodnie z art.4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2134 , dalej jako "ustawa") celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych, przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. W myśl art. 5 ust. 3 cyt. ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 (matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty [...]zł. Organ ustalił, że dwuosobowa rodzina wnioskodawcy spełnia przesłanki kryterium dochodowego. Organ wskazał, że w myśl art. 19 ust.6 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje od miesiąca złożenia wniosku, nie wcześniej niż od miesiąca, od którego rodzic został zobowiązany do zapłaty alimentów, jeżeli spełnione są pozostałe warunki uprawniające do świadczenia - w przypadku dostarczenia tytułu wykonawczego. Na podstawie tytułu wykonawczego zatwierdzonego przez sąd rodzic dziecka zobowiązuje się do łożenia na rzecz S. B. alimentów poczynając od dnia [...] marca 2019 r. Zatem w ocenie organu w okresie od dnia [...] grudnia 2018 r. do dnia [...] lutego 2019 r. nie został spełniony warunek osoby samotnie wychowującej dziecko i w związku z tym odmówiono przyznania za ten okres wnioskowanego świadczenia wychowawczego. Przyznano natomiast świadczenie wychowawcze od dnia [...] marca 2019 r. do końca okresu zasiłkowego tj. do dnia [...] września 2019 r. W odwołaniu od decyzji S. S. wniosła o przyznanie świadczenia wychowawczego na syna od grudnia 2018 r. W jej ocenie skoro w dniu [...] lutego 2019 r. dostarczyła prawomocne postanowienie Sądu o zasądzonych na rzecz małoletniego dziecka alimentów to tym samym zachowała 3-miesięczny termin na dostarczenie tytułu wykonawczego. Decyzją z dnia [...] maja 2019 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu SKO wskazało, że w dniu [...] grudnia 2018 r. S. S. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego - jako matka samotnie wychowująca dziecko - na pierwsze dziecko na syna S. B. ur.[...] grudnia 2018 r. na okres zasiłkowy [...]. Pismem z dnia [...] stycznia 2019 r. organ wezwał S. S. do dostarczenia w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia wniosku - tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd poświadczającego ustalone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka, na które został złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy [...]. W dniu [...] lutego 2019r. S. S. dostarczyła do organu tytuł wykonawczy - ugodę zawartą przed Sądem Rejonowym w [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] lutego 2019r. Sygn. akt [...], na mocy której A. B. zobowiązał się do łożenia na rzecz małoletniego powoda S. B. ur. [...] grudnia 2018 r. alimentów w kwocie po [...] zł miesięcznie, poczynając od dnia [...] marca 2019 r. do rąk matki powoda S. S.. Następnie SKO przytoczyło treść przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci mających zastosowanie w sprawie. Zgodnie z art. 19 ust. 4 ustawy, w przypadku gdy osoba samotnie wychowująca dziecko, której prawo do świadczenia wychowawczego w stosunku do danego dziecka uzależnione jest od ustalenia na rzecz tego dziecka od jego rodzica świadczenia l alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego i nie dołączy do wniosku tego tytułu wykonawczego, podmiot realizujący świadczenie wychowawcze przyjmuje wniosek i, w zakresie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego w stosunku do tego dziecka, wyznacza termin 3 miesięcy na dostarczenie tytułu wykonawczego. W przypadku dostarczenia tytułu wykonawczego lub innych dokumentów poświadczających okoliczności, o których mowa w art. 8 ust. 2 pkt 1 -5 ustawy, w wyznaczonym terminie, świadczenie wychowawcze przysługuje od miesiąca złożenia wniosku, jeżeli spełnione są pozostałe warunki uprawniające do świadczenia. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia. Natomiast według art. 19 ust. 6 ustawy w przypadku, o którym mowa w ust. 5, świadczenie wychowawcze przysługuje od miesiąca złożenia wniosku, nie wcześniej niż od miesiąca, od którego rodzic został zobowiązany do zapłaty alimentów, jeżeli spełnione są pozostałe warunki uprawniające do świadczenia - w przypadku dostarczenia tytułu wykonawczego. Kolegium podkreśliło, że w przedmiotowej sprawie jest bezsporne, że na dzień złożenia wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego, tj. na dzień [...] grudnia 2018 r. S. S., będąc osobą samotnie wychowującą syna, nie dysponowała wymaganym tytułem wykonawczym ustalającym świadczenie alimentacyjne na syna. W odniesieniu do pierwszego dziecka S. S., gdyż w tym przypadku obowiązuje kryterium dochodowe, które w przypadku osób samotnie wychowujących dzieci słusznie uzupełnione zostało o zobowiązanie drugiego rodzica do łożenia alimentów. Biorąc zaś pod uwagę to, że w dniu [...] lutego 2019 r. do organu I instancji wpłynęła ugoda zawarta przed Sądem Rejonowym w [...] III Wydział Rodzinny i Nieletnich Sygn. akt [...], na mocy której ojciec dziecka zobowiązał się płacić alimenty na syna S. od dnia [...] marca 2019 r., Kolegium stwierdziło, że prawidłowo organ odmówił przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, czyli S. B. za okres od dnia [...] grudnia 2018 r. do dnia [...] lutego 2019 r. i przyznał wnioskowane świadczenie od dnia [...] marca 2019 r. do końca okresu zasiłkowego tj. do dnia [...] września 2019 r. Skargę na powyższą decyzję wywiodła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu S. S. wnosząc o : 1. zmianę zaskarżonej decyzji w części poprzez przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na syna S. B., w zaskarżonym zakresie, 2. zasądzenie wypłaty należnego świadczenia wychowawczego za okres od [...].12.2018 r. do [...].02.2019 roku w kwocie po [...] zł za każdy miesiąc, 3. zasądzenie wypłaty ustawowych odsetek od zaległości począwszy od dnia wniesienia skargi do dnia zapłaty, 4. zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego, ewentualnie 5. uchylenie decyzji obu organów administracji w zaskarżonym zakresie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła : 1. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię tj. art. 19 ust. 4 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, a tym samym uniemożliwienie jej nabycia prawa do świadczenia wychowawczego na syna, S. B. w okresie od dnia [...].12.2018 roku do dnia [...].02.2019 roku; 2. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy: a) polegające na błędnym uznaniu, iż w niniejszej sprawie zastosowanie znalazł art. 19 ust. 6 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, b) polegające na rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez ten organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., w szczególności poprzez niedokładne wyjaśnienie sprawy i błędną ocenę dokumentów znajdujących się w aktach sprawy skutkującą błędem w określeniu daty początkowej okresu, na jaki ustalone zostało świadczenie wychowawcze na dziecko, c) art. 6 oraz art. 9 k.p.a. w zw. z art. 28 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, poprzez działanie poza granicami prawa w postaci nieprzyznania skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego, pomimo faktu, że posiadała one wszelkie wymagane prawem dokumenty w celu ustalenia, że przysługuje jej prawo do świadczenia wychowawczego oraz niedostateczne poinformowanie strony o okolicznościach mających istotny wpływ na jej prawa lub obowiązki, w sytuacji, gdy organ wzywając skarżącą do dostarczenia tytułu wykonawczego nie zwrócił uwagi na okoliczność, że jego zdaniem późniejsza data ustalenia alimentów będzie miała wpływ na wypłatę świadczeń bez wyrównania. Skarżąca podniosła, że na dzień złożenia wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego, będąc osobą samotnie wychowującą dziecko, nie dysponowała wymaganym tytułem wykonawczym ustalającym świadczenie alimentacyjne. W konsekwencji zastosowanie powinien znaleźć przepis z art. 19 ust. 4 ustawy, umożliwiający skarżącej uzyskanie takiego tytułu i przedłożenie go właściwym organom, celem uzyskania świadczenia z uwzględnieniem miesiąca złożenia wniosku. Zdaniem skarżącej przepis art. 19 ust. 4 ustawy, w przywołanym wyżej zakresie, nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Ustawodawca w sposób jednoznaczny określił początek okresu na jaki ustalane jest świadczenie wychowawcze, w przypadku dostarczenia wymaganych dokumentów w wyznaczonym terminie. Skarżąca powołała się na interpretację Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej określającą sposób postępowania gmin, w sytuacji, gdy osoba deklarująca samotną opiekę nad dzieckiem nie miała w momencie składania wniosku o 500 plus ustalonych alimentów. Ministerstwo wyjaśniło, że w przypadku gdy alimenty zostały zasądzone lub ustalone w miesiącu późniejszym niż w tym, w którym wpłynął wniosek, to świadczenia i tak należą się od miesiąca jego złożenia. Pod warunkiem, że zachowany został trzymiesięczny termin na dostarczenie dokumentów oraz spełnione są inne przesłanki dotyczące uzyskania wsparcia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując swą wcześniejszą argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2108 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 dalej jako p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2019 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Gminy i Miasta [...] z [...] lutego 2019 r. w części odmawiającej przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego wnioskowanego na pierwsze dziecko - S. B. na okres od [...].12.2018 do [...].02.2019r. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (obowiązujące w dacie wydania kontrolowanego rozstrzygnięcia). Zgodnie z art. 19 ust. 4 ustawy, w przypadku gdy osoba samotnie wychowująca dziecko, której prawo do świadczenia wychowawczego w stosunku do danego dziecka uzależnione jest od ustalenia na rzecz tego dziecka od jego rodzica świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego i nie dołączy do wniosku tego tytułu wykonawczego, podmiot realizujący świadczenie wychowawcze przyjmuje wniosek i, w zakresie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego w stosunku do tego dziecka, wyznacza termin 3 miesięcy na dostarczenie tytułu wykonawczego. W przypadku dostarczenia tytułu wykonawczego lub innych dokumentów poświadczających okoliczności, o których mowa w art. 8 ust. 2 pkt 1-5 ustawy, w wyznaczonym terminie, świadczenie wychowawcze przysługuje od miesiąca złożenia wniosku, jeżeli spełnione są pozostałe warunki uprawniające do świadczenia. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia. W sprawie jest bezsporne, że na dzień złożenia wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego, tj. na dzień [...] grudnia 2018 r., skarżąca, będąc osobą samotnie wychowującą dzieci, nie dysponowała wymaganym tytułem wykonawczym ustalającym świadczenie alimentacyjne. Jednocześnie wobec stwierdzenia, iż nie zachodzą sytuacje opisane w art. 8 ust. 2 pkt 1-5 ustawy, prawidłowo organ wezwał stronę do przedstawienia dokumentów potwierdzających ustalenie alimentów od drugiego rodzica na rzecz dziecka. W odpowiedzi w dniu [...] lutego 2019r. skarżąca dostarczyła do organu tytuł wykonawczy - ugodę zawartą przed Sądem Rejonowym w [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] lutego 2019 r. sygn. akt [...], na mocy której A. B. zobowiązał się do łożenia na rzecz małoletniego powoda S. B. ur. [...] grudnia 2018 r. alimentów w kwocie po [...] zł miesięcznie, poczynając od dnia [...] marca 2019 r. do rąk matki powoda S. S.. Wobec powyższego nie ma wątpliwości, iż opisane czynności podjęte przez organ miały umocowanie w zapisie art. 19 ust. 4 ustawy. W konsekwencji stwierdzić należy, że strona skarżąca usunęła braki formalne swego wniosku, jak przewiduje art. 19 ust. 4 ustawy, w wyznaczonym terminie 3 miesięcy. A skoro tak, to w ust. 4 art. 19 ustawy ustawodawca zastrzegł, iż "w przypadku dostarczenia tytułu wykonawczego lub innych dokumentów poświadczających okoliczności, o których mowa w art. 8 ust. 2 pkt 1-5, w wyznaczonym terminie, świadczenie wychowawcze przysługuje od miesiąca złożenia wniosku, jeżeli spełnione są pozostałe warunki uprawniające do świadczenia.". W ocenie Sądu treść art. 19 ust. 4 ustawy, w przywołanym wyżej zakresie, nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Ustawodawca w sposób jednoznaczny określił początek okresu na jaki ustalane jest świadczenie wychowawcze, w przypadku dostarczenia wymaganych dokumentów w wyznaczonym terminie. Zdaniem Sądu, gdyby ustawodawca chciał odmiennie uregulować początek okresu od jakiego przysługuje świadczenie w takich sytuacjach, to posiłkowałby się zapisem bardziej precyzyjnym. Chociażby w przepisie art. 19 ust. 6 ustawy czytamy, iż " (...) świadczenie wychowawcze przysługuje: 1) od miesiąca złożenia wniosku, nie wcześniej niż od miesiąca, od którego rodzic został zobowiązany do zapłaty alimentów, jeżeli spełnione są pozostałe warunki uprawniające do świadczenia - w przypadku dostarczenia tytułu wykonawczego; (...)". Gdy wnioskodawca, uwzględniwszy wezwanie organu, w zakreślonym mu terminie przedłoży tytuł wykonawczy lub inny dokument poświadczający okoliczności, o których mowa w art. 8 ust. 2 pkt 1–5 ustawy, świadczenie wychowawcze podlega wypłacie (wstecz) od miesiąca złożenia wniosku, (patrz Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Komentarz LEX/el. 2019, stan prawny: 26 lutego 2019 r.). Podsumowując, jeżeli z obowiązującego przepisu prawa, a takim niewątpliwie jest art. 19 ust. 4 ustawy, nie wynikają dodatkowe ograniczenia co do sposobu określenia początku okresu na jaki ustalone ma być prawo do świadczenia wychowawczego, to organ administracji publicznej nie jest uprawniony do wprowadzania własnych ograniczeń. W niniejszej sprawie organ administracji dokonał wadliwej wykładni omawianej normy prawnej i rozstrzygnął o ustaleniu prawa do świadczenia wychowawczego dopiero od dnia [...] marca 2019 r. do [...] września 2019 r. Nie znajduje umocowania w obowiązujących przepisach argumentacja organu, iż świadczenie wychowawcze na rzecz syna skarżącej przysługuje od miesiąca, od którego rodzic został zobowiązany do zapłaty alimentów. Należy jeszcze raz wskazać, że w dacie złożenia wniosku skarżąca nie spełniała przesłanek opisanych w art. 8 ust. 2 ustawy, ale na potrzeby takich właśnie sytuacji ustawodawca ustanowił zapis art. 19 ust. 4 ustawy. I bezsprzecznie skoro w wyznaczonym terminie strona usunęła wszystkie braki, co za tym idzie wypełniła przesłanki z art. 8 ust. 2 ustawy, to organ powinien był zastosować przepis art. 19 ust. 4 ustawy w sposób wyżej opisany. W świetle przedstawionych rozważań kwestionowane rozstrzygnięcie uznać należy za nieprawidłowe. Istota przedmiotowej sprawy z punktu widzenia słuszności podjętych decyzji omówiona została powyżej. Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią rozważania Sądu w zakresie prawidłowego rozumienia i stosowania omawianych przepisów prawa. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.