IV SA/Po 620/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Tomasz Grossmann Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski (spr.) Protokolant sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 października 2024 r. sprawy ze skargi R. R. na decyzję Starosty P. z dnia 16 maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia statusu osoby poszukującej pracy postanawia odrzucić skargę. R. R., pismem z dnia 13 lipca 2024 roku, wystąpił bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, ze skargą na "decyzję Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy z dnia 10 czerwca 2024 roku, znak sprawy: [...] w przedmiocie pozbawienia statusu osoby poszukującej pracy". Skarżący, na podstawie art. 135 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. zażądał uchylenia "decyzji Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy z dnia 19 czerwca 2024 roku, znak sprawy: [...]" z powodu naruszenia art. 7, art. 75 oraz art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie skarżącego decyzja został wydana z naruszeniem zasad postępowania w zakresie otwartego systemu środków dowodowych, prawdy obiektywnej, wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, a także prawidłowego uzasadnienia rozstrzygnięcia. Skarżący wyjaśnił, że wobec jego osoby wszczęte zostało postępowanie w sprawie cofnięcia statusu osoby poszukującej pracy, gdyż nie stawił się w Powiatowym Urzędzie Pracy na umówione spotkanie w dniu 17 kwietnia 2024 roku i nie poinformował w terminie 7 dni o przyczynie nieobecności. Organ nie uwzględnił wyjaśnień skarżącego oraz przedstawionych dowodów (zrzut ekranu z aplikacji żłobka oraz link do strony internetowej [...]) na okoliczność, że skarżący sprawował opiekę nad chorym dzieckiem oraz przygotowywał się do wygłoszenia seminarium w [...]. Skarżący zaznaczył, że skutecznie złożył odwołanie. W odpowiedzi uzyskał informacje, iż nie wykazał, aby przyczyna niestawiennictwa była uzasadniona. Starosta P., działający przez Dyrektora Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy, zażądał odrzucenia skargi, ewentualnie oddalenia skargi w przypadku jej merytorycznego rozpoznania. W ocenie organu, jeżeli skarga została złożona na decyzję z dnia 16 maja 2024 roku o utracie statusu osoby poszukującej pracy, to nie zostały wyczerpane środki zaskarżenia i skarga powinna zostać odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Starosta zaznaczył przy tym, że strona nie działała zgodnie z art. 129 § 1 K.p.a., gdyż za pośrednictwem e-mail złożyła do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wyłącznie zażalenie na funkcjonowanie powiatowych urzędów pracy. Pismo miało charakter skargi i tak też zostało zakwalifikowane przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Jeśli natomiast przedmiotem skargi do sądu jest pismo z dnia 10 czerwca 2024 roku zawierające wyjaśnienia organu w odpowiedzi na skargę z art. 227 K.p.a., to nie jest ono aktem lub czynnością, o których stanowi art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., w takiej sytuacji skarga również powinna zostać odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. Z treści skargi płynie wniosek, że przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego jest rozstrzygniecie organu administracji publicznej o pozbawieniu skarżącego statusu osoby poszukującej pracy. Wskazać zatem należy, że zgodnie z art. 33 ust. 4a pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. 2024, poz. 475) starosta pozbawia osobę zarejestrowaną statusu poszukującego pracy, jeśli poszukujący pracy nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie, który został ustalony między poszukującym pracy a tym urzędem, i nie powiadomił w terminie 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa. Pozbawienie statusu osoby poszukującej pracy następuje w formie decyzji administracyjnej. Decyzja starosty o pozbawieniu statusu osoby poszukującej pracy nie należy do decyzji uznaniowych. W przypadku ziszczenia się przesłanek przewidzianych w przepisie art. 33 ust. 4a pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy starosta ma obowiązek wydać decyzję o pozbawieniu statusu osoby poszukującej pracy (wyrok WSA w Szczecinie z 8.06.2017 r., II SA/Sz 1057/16, Legalis nr 1653416). Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej w skrócie "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Jednak skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (art. 52 § 1 P.p.s.a.). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 127 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej w skrócie "K.p.a.") od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję (art. 129 § 1 K.p.a.). Analiza przekazanych Sądowi akt administracyjnych, wbrew sugestiom skargi, w sposób jednoznaczny ujawnia, że w sprawie dotyczącej pozbawienia skarżącego statusu osoby poszukującej pracy nie została wydana decyzja odwoławcza. W dniu 05 stycznia 2024 roku skarżący został zarejestrowany jako osoba poszukująca pracy (numer poszukującego pracy w rejestrze powiatowego urzędu pracy: [...]). Dyrektor Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy, pismem z dnia 6 maja 2024 roku (znak: [...]), zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie pozbawienia statusu osoby poszukującej pracy w związku z niestawieniem się w Powiatowym Urzędzie Pracy w dniu 17 kwietnia 2024 roku oraz niepowiadomieniem w terminie 7 dni o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa. Skarżący, w odpowiedzi na powyższe zawiadomienie, pocztą e-mail przekazał do Powiatowego Urzędu Pracy wyjaśnienia, w których stwierdził, że zapomniał o umówionej wizycie, co spowodowane było chorobą dziecka, spotkaniami związanymi z poszukiwaniem pracy oraz wygłaszanym referatem na seminarium. Do pisma załączone zostały: dokument porozumienia o wykonywaniu świadczeń w ramach wolontariatu oraz zrzut ekranu dziennika nieobecności dziecka w żłobku. Starosta P., działający przez Dyrektora Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy, decyzją z dnia 16 maja 2024 roku (znak: [...]; nr decyzji: [...]), orzekł o utracie przez R. R. statusu osoby poszukującej pracy z dniem 17 kwietnia 2024 roku, na okres 120 dni. W decyzji zawarte zostało pouczenie, że stronie służy prawo wniesienia odwołania do Wojewody W. za pośrednictwem Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji. Skarżący, w odpowiedzi na decyzję doręczoną mu w dniu 23 maja 2024 roku, w tym samym dniu o godzinie 21:29, przesłał na adres e-mail Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej "Zażalenie na funkcjonowanie powiatowych urzędów pracy". Z kolei w piśmie z dnia 27 maja 2024 roku skarżący wyjaśnił, że "Zażalenie dotyczy Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy. Wskazane powyżej zażalenie rozpoznane zostało jako skarga na działanie Urzędu, którą zarejestrowano pod numerem [...], a następnie 5 czerwca 2024 roku przekazano do Dyrektora Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy celem dokonania ponownej analizy sprawy oraz poinformowania Departamentu Rynku Pracy w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej o poczynionych działaniach. Dyrektor Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy, w piśmie z dnia 10 czerwca 2024 roku (numer [...]), przedstawił wyjaśnienia w sprawie skargi na funkcjonowanie Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy. Skarżący trafnie zauważa, że odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. Wystarczy, jeżeli z odwołania wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji (art. 128 K.p.a.). Jeżeli organ, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, to powinien niezwłocznie przekazać je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie (art. 65 § 1 K.p.a.). Podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu (art. 65 § 2 K.p.a.). Dostrzegać jednak należy, że podanie określone jako "Zażalenie na funkcjonowanie Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy skarżący skierował do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, gdzie zostało ono zakwalifikowane oraz rozpoznane, jako skarga w rozumieniu art. 227 K.p.a. Jeśli nawet za skarżącym przyjąć założenie, że jego "odwołanie zostało wniesione skutecznie", to ponad wszelką wątpliwość brak jest podstaw do tego, aby przyjmować, że w kontrolowanej sprawie została wydana decyzja odwoławcza przez Wojewodę W.. Wyjaśnić tutaj należy, że środkiem ochrony sądowej dla sytuacji niepodejmowania przez organ administracji publicznej działań o charakterze rozpoznania skutecznie wniesionego odwołania jest skarga na bezczynność organu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a.). Skoro w sprawie o pozbawienie skarżącego statusu osoby poszukującej pracy na żadnym etapie postępowania, żadne z pism skarżącego, nie zostało rozpoznane jako odwołanie, w konsekwencji nie została wydana decyzja odwoławcza, to nie została otwarta możność skorzystania z prawa skargi do sądu administracyjnego na rozstrzygnięcie o pozbawieniu skarżącego statusu osoby poszukującej pracy. Z przepisu art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. wynika, że dopóki stronie przysługuje prawo wniesienia jakiegokolwiek środka zaskarżenia, dopóty wniesienie skargi na ten akt do sądu administracyjnego jako przedwczesne jest niedopuszczalne. Dla wypełnienia warunku wyczerpania środków zaskarżenia bezwzględnie konieczne jest uprzednie rozpoznanie wniesionego środka zaskarżenia przez organ administracji publicznej II instancji (postanowienie WSA w Warszawie z 19.10.2020 r., II SA/Wa 383/20, LEX nr 3090246). W konsekwencji uznać należało, że skarga na "decyzję Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy w przedmiocie pozbawienia statusu osoby poszukującej pracy" została wniesiona bez wyczerpania środków zaskarżenia. Przyjmuje się, że określony w art. 52 § 1 P.p.s.a. warunek dopuszczalności skargi ma charakter bezwzględny. Oznacza to, że niewykorzystanie przez stronę dostępnych środków zaskarżenia powoduje, że złożona do sądu administracyjnego skarga musi zostać oceniona jako niedopuszczalna, co z kolei skutkować musi jej odrzuceniem (postanowienie WSA w Krakowie z 2.10.2018 r., III SA/Kr 976/18, LEX nr 2552776). Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.