IV SA/Po 621/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka (spr.) Sędziowie WSA Maciej Busz WSA Józef Maleszewski Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę w całości Prezydent Miasta K. decyzją z dnia 18 kwietnia 2016r. nr [...], działając na podstawie art. 104 i art. 151 §1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2016, poz. 23 – dalej k.p.a.), w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2015r., poz. 163 ze zm. – dalej u.p.s.) oraz własnego postanowienia o wznowieniu postępowania z dnia [...] lutego 2016r. nr [...], orzekł o uchyleniu w całości decyzji z dnia 16 października 2014r. nr [...] przyznającej M. S. zasiłek celowy w kwocie [...]zł. i odmówił przyznania zasiłku celowego. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że po wydaniu decyzji z dnia [...] października 2014r. wyszły na jaw nowe istotne dla sprawy okoliczności. Z informacji zawartej w piśmie ZUS-u z dnia 31 grudnia 2015r. (wpływ do organu w dniu 4 stycznia 2016r.) wynika bowiem, że w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. sierpniu 2014r., M. S. otrzymywał zasiłek chorobowy w wysokości [...] zł. (brutto [...] – podatek [...] zł.). Dochód strony przekroczył zatem kwotę [...]zł stanowiącą kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej. Ustalając wysokość dochodu organ wyjaśnił, że mając na uwadze zawarte w piśmie ZUS informacje o dokonywanych potrąceniach komorniczych, zwrócił się do [...] Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. o podanie informacji z jakiego tytułu dokonywano potrąceń. Komornik Sądowy postanowieniem z dnia 17 marca 2016r. powyższy wniosek oddalił. Stosownych wyjaśnień nie udzielił również M. S., mimo wezwania doręczonego mu w dniu 31 marca 2016r. Brak określenia z jakiego tytułu dokonywano potrąceń komorniczych nie pozwolił na odliczenie ich od dochodu zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. Odmawiając przyznania świadczenia organ rozważył również przyznanie stronie specjalnego zasiłku celowego. Może on być przyznany w szczególnie uzasadnionych przypadkach rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe w wysokości nieprzekraczającej kryterium dochodowego rodziny, który nie podlega zwrotowi (art.41 pkt 1 u.p.s.). W ocenie organu sytuacja bytowo-materialna wnioskodawcy nie należy do szczególnie uzasadnionych. Wnioskodawca od kilku lat zaliczany jest do osób niepełnoprawnych, lecz jego stan zdrowia nie uległ w ostatnim czasie pogorszeniu, by można uznać jego sytuację za szczególna, niecodzienną i wymagającą udzielania pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego. W przypadku M. S., który miał źródło dochodu organ stwierdził, że nie było przeszkód, aby przy racjonalnym wykorzystaniu środków pieniężnych zabezpieczył on swe potrzeby zgłaszane podczas wywiadu środowiskowego. M. S. wniósł odwołanie, w którym nie zgodził się z wydanym rozstrzygnięciem i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu odwołania wskazano na okoliczność, że zasiłek chorobowy przysługiwał mu do 23 września 2014r. co oznacza, że organ powinien przyjąć go jako dochód utracony i do rozliczenia przyjąć dochód za miesiąc wrzesień 2014r. Dodatkowo skarżący wyjaśnił, że dokonywane z zasiłku chorobowego potrącenia dotyczyły alimentów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu powyższego odwołania, decyzją z dnia [...] czerwca 2016r. nr [...], utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania a wyjaśniając przesłanki wznowienia postępowania przywołał brzmienie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Kierując się treścią w/w przepisu organ II instancji wskazał, że bezsprzeczne jest, że informacja z ZUS powzięta z pisma z dnia 31 grudnia 2015r. stanowiła przesłankę do wznowienia postępowania. Informacja ta ujawniła bowiem okoliczności faktyczne istotne dla sprawy, istniejące w dniu wydania ostatecznej decyzji przyznającej świadczenie, a które nie były znane organowi wydającemu decyzję. Odnosząc się do argumentacji, że zasiłek chorobowy przysługiwał mu do 23 września 2014r., a zatem organ pierwszej instancji winien go potraktować jako dochód utracony i tym samym przy ustalaniu dochodu strony uwzględnić dochód uzyskany przez stronę w miesiącu wrześniu 2014r., tj. w miesiącu złożenia wniosku o pomoc społeczną, Kolegium podniosło, że za miesiąc wrzesień 2014r. M. S. otrzymał zasiłek chorobowy w wysokości [...] zł. Z kwestionariusza wywiadu środowiskowego wynika, że w okresie tym strona otrzymywała także zasiłek stały w kwocie [...]zł, a zatem łączny dochód strony wyniósł [...] zł i przekroczył kryterium dochodowe. W konsekwencji uznać należy, iż błąd organu pierwszej instancji w postaci uwzględnienia dochodów strony za miesiąc poprzedzający złożenie wniosku o pomoc społeczną nie miał znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Dalej organ odwoławczy podtrzymał stanowisko organu I instancji o braku podstaw do przyznania specjalnego zasiłku celowego. W ocenie organu sytuacja bytowo-materialna wnioskodawcy nie należy do szczególnie trudnych. Wnioskodawca posiada bowiem dom oraz działkę, dochody przekraczające kryterium dochodowe w sposób znaczący. W związku z tym potrzeby egzystencjalne wnioskodawcy nie były w żaden sposób zagrożone. M. S. kwestionując powyższą decyzję wnosił skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu podnosząc te same argumenty co w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016r. poz. 718 – dalej P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), kontrola dokonywana przez sądy administracyjne sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Ewentualne stwierdzenie uchybień w działaniu administracji publicznej obliguje sąd do uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności, bądź też stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 P.p.s.a.). Sąd administracyjny, kontrolując działalność administracji publicznej, pozostaje zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. związany granicami sprawy, a nie granicami skargi. Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia oceny prawidłowości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta K., wydanych po wznowieniu z urzędu postępowania administracyjnego i w następstwie ustalenia, iż zaistniała przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. do wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. Warunkiem wznowienia postępowania na podstawie art. 145 §1 pkt 5 k.p.a. jest to, aby nowa okoliczność, czy dowód miały istotne znaczenie dla sprawy i istniały w dniu wydania decyzji oraz nie były znane organowi, który wydał decyzję. O istotności nowych okoliczności faktycznych i nowych dowodów można mówić tylko wtedy, jeżeli dotyczą one przedmiotu sprawy i mają wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych, co oznacza, że w sprawie mogłaby zapaść decyzja co do istoty odmienna od dotychczasowej (por. wyroki WSA: w Warszawie z dnia 8 maja 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 2313/13, w Gliwicach z dnia 23 października 2014 r., sygn. akt III SA/Gl 437/14 – dostępne na stronie Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl dalej CBOSA). Z ustaleń poczynionych w ramach niniejszej sprawy wynika, iż po wydaniu decyzji ostatecznej z dnia [...] października 2014r. ujawnione zostały, nie znane organowi, nowe okoliczności faktyczne. W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości ustalenie, które wynika z akt sprawy (pisma z ZUS k. 6 i 10 akt adm.), że skarżący otrzymał zasiłek chorobowy za okres 1.09.2014 – 23.09.2014 w kwocie brutto [...] zł. Przy uwzględnieniu daty złożenia wniosku o przyznanie przedmiotowego świadczenia (30.09.2014r.) i utracie w miesiącu wrześniu 2014r. prawa do zasiłku chorobowego, podzielić należy pogląd Samorządowego Kolegium Odwoławczego zawarty w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zgodny ze stanowiskiem strony skarżącej, iż w świetle treści art.8 ust.3 u.p.s. wniosek skarżącego o przyznanie mu zasiłku celowego winien być oceniany w oparciu o jego dochód z miesiąca września 2014r., a nie z sierpnia 2014r. jak to uczynił organ I instancji. Skarżący utracił bowiem część swojego dochodu, a więc znajduje tu zastosowanie wyjątek od zasady, zgodnie z którym w przypadku utraty dochodu za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca w którym wniosek został złożony. W świetle podnoszonej w skardze argumentacji o utracie części dochodu, przy uwzględnieniu argumentacji skarżącego z odwołania związanej z potraceniem komorniczym dokonywanym w związku z należnościami alimentacyjnymi, należy stwierdzić, że skarżący w miesiącu wrześniu otrzymał zasiłek chorobowy w kwocie netto [...] zł. oraz uzyskał zasiłek stały w wysokości [...] zł. przyznany mu do 28.02.2016r. Zatem w miesiącu złożenia wniosku skarżący posiadał dochód w wysokości [...] zł. Już tylko powyższa kwota (przy braku faktycznego rozliczenia przez organy orzekające w sprawie świadczenia rehabilitacyjnego przyznanego za okres 24.09.2014 – 30.09.2014r. w kwocie brutto [...] zł.), przekracza kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynoszące [...] zł. Z tych wszystkich względów nie budzi wątpliwości Sądu prawidłowość zaskarżonych decyzji. Jak bowiem stanowi przepis art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Podkreślić trzeba, iż istotą wznowionego postępowania i uchylenia dotychczasowej decyzji ostatecznej jest powrót sprawy do odpowiedniego stadium zwykłego postępowania instancyjnego. Nową decyzję – rozstrzygającą zatem o istocie sprawy – wydaje się, jak gdyby sprawa nie była w danej instancji rozstrzygana. W świetle poczynionych dla potrzeb niniejszej spraw ustaleń faktycznych i prawnych organ administracji publicznej zasadnie zatem rozstrzygnął o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pieniężnego – zasiłku celowego wobec ustalenia, iż przekroczone zostało kryterium ustawowe wynikające z art. 8 ust. 1 u.p.s. Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., zasiłek celowy może zostać przyznany na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, ale jego przyznanie na podstawie tego przepisu uzależnione jest od spełnienia obligatoryjnej przesłanki, jaką jest uzyskanie dochodu niższego od kryterium dochodowego, wynikającego z art. 8 ust. 1 u.p.s Oznacza to, że niezależnie od zaistniałych trudności życiowych, organ przyznający świadczenia z pomocy społecznej obowiązany jest odmówić przyznania zasiłku celowego osobie samotnie gospodarującej, bądź rodzinie, jeśli jej dochód przekroczy ustawowe kryterium dochodowe (wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 sierpnia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 875/12 – zob. CBOSA). W ocenie Sądu, w zaistniałym stanie faktycznym i prawnym sprawy stwierdzić należy, iż wykładnia zastosowanych przepisów nie uchybia prawu w zakresie, w jakim mogłaby wpłynąć na wynik sprawy, powodując jednocześnie, że zaskarżoną decyzję należy ocenić jako prawidłową. Odmawiając przyznania świadczenia organy obu instancji rozważyły również przyznanie stronie specjalnego zasiłku celowego, który może zostać być przyznany w szczególnie uzasadnionych przypadkach rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe w wysokości nieprzekraczającej kryterium dochodowego rodziny, który nie podlega zwrotowi (art. 41 pkt 1 u.p.s.). W ocenie Sądu słusznie wskazał organ, iż sytuacja bytowo-materialna skarżącego nie należy do szczególnie uzasadnionych. Skarżący posiada dom i działkę oraz prowadzi jednoosobowe gospodarstwo (nie ma nikogo na utrzymaniu). Ponadto jak wskazał organ I instancji, z akt sprawy nie wynika aby stan zdrowia skarżącego nie uległ w ostatnim czasie pogorszeniu, by można uznać jego sytuację za szczególna, niecodzienną i wymagającą udzielania pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego. W związku z tym jego potrzeby egzystencjalne nie były w żaden sposób zagrożone. W tej sytuacji Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.