IV SA/Po 623/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak WSA Bożena Popowska (spr.) Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 14 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. nr [...] z dnia [...] r., 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana /-/B. Popowska /-/P. Miładowski /-/D. Rzyminiak-Owczarczak MZ Decyzją z dnia [...] r. orzeczono o uznaniu K. M. za osobę bezrobotną i przyznano jej prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Na mocy decyzji z dnia [...] r., K. M. utraciła prawo do dalszego pobierania zasiłku i status osoby bezrobotnej. Decyzją z dnia [...] r., znak:/ [...], nr [...], na podstawie art. 76 ust. 1 i 2 oraz art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. c ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2004 r., nr 99, poz. 1001 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej jako: kpa), Prezydent Miasta K. orzekł o obowiązku zwrotu przez K. M. nienależnie pobranego świadczenia w kwocie [...]zł w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji. W uzasadnieniu, organ wskazał, iż świadczenie wypłacone Stronie za okres od dnia [...]lipca 2002 r. do dnia [...] września 2002 r., było świadczeniem nienależnym, ponieważ, rejestrując się w dniu [...]lipca 2002 r., K. M. pozostawała w stosunku pracy. Odwołując się od powyższej decyzji, K. M. zwróciła się z prośbą o "cofnięcie zapłaty za okres od dnia [...] lipca 2002 r. do dnia [...] września 2002 r., kwoty [...]zł", wskazując, iż wówczas zakład pracy nie zaliczył tego okresu jako składkowego i Strona nie miała w tamtym okresie żadnych innych dochodów. Decyzją z dnia [...] r., [...], Wojewoda, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 76 ust. 1 i 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu, organ wskazał, iż z akt sprawy wynika, że Odwołująca się była zatrudniona w okresie od dnia [...] lipca 2002 r. do dnia [...] września 2002 r., a więc w tym samym okresie nie mogła pobierać zasiłku dla bezrobotnych, a co za tym idzie, zasiłek pobrany za ten okres stał się świadczeniem nienależnym w myśl postanowień art. 76 ust. 1 i 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W skardze kierowanej do Sądu, K. M. wniosła o ponowne rozpatrzenie jej odwołania, powtarzając zawarte w nim argumenty. W odpowiedzi na skargę, organ II instancji wniósł o oddalenie skargi, przywołując argumentację przedstawioną w swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej jako: ppsa) sprowadza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta ogranicza się więc do zbadania czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny dokonał tej kontroli według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydawania zaskarżonego aktu. Rozstrzygając skargę w powyższym zakresie, Sąd uznał, że organy orzekające w niniejszej sprawie naruszyły zarówno przepisy prawa materialnego jak i procesowego. W niniejszej sprawie, organy administracji dopuściły się licznych błędów, czego skutkiem było wydanie obarczonych wadami rozstrzygnięć. W pierwszej kolejności należy wskazać, iż z powoływanego przez organy obu instancji przepisu art. 76 ust. 1 i 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy wynika, iż osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Jednakże, z ust. 2 pkt 1 ww. przepisu wynika, iż za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach. Kluczowy w niniejszej sprawie jest element pouczenia. Zdaniem Sądu, choć organ odwoławczy opierał swoją argumentację na istnieniu wymaganego przez przepisy pouczenia o okolicznościach powodujących ustanie prawa do pobierania zasiłku, to jednak takie pouczenie nie miało miejsca w sprawie. Nie została zatem spełniona przesłanka istnienia nienależnie pobranego świadczenia. Tym samym, nie można twierdzić, iż Skarżąca była zobowiązana do zwrotu pobranych pieniędzy. Sąd opiera swoje stanowisko na następujących argumentach. Pouczeniem, o jakim mowa w art. art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, nie mogło być "Wyjaśnienie" Skarżącej, zawarte w dokumencie na karcie 12 akt administracyjnych, na który powołuje się organ II instancji w odpowiedzi na skargę. Powodem jest treść tego dokumentu. Zawiera on oświadczenie Skarżącej, a przecież "pouczać" ma organ. Nie bez znaczenia na ocenę tego dokumentu w niniejszej sprawie ma też to, że oświadczenie w nim ujęte zostało złożone post fatum. Okoliczność ta dyskwalifikuje "Wyjaśnienie" jako pouczenie. Jeśli zaś Skarżąca nie została zgodnie z treścią art. 76 ust. 2 pkt 1 pouczona o okolicznościach powodujących ustanie prawa do pobierania zasiłku, to jeszcze raz należy podkreślić, iż nie może być mowy o nienależnie pobranym świadczeniu, a więc Skarżąca nie ma też czego zwracać. W niniejszej sprawie doszło też do popełnienia kolejnych błędów proceduralnych. Mianowicie, opierając się na aktach administracyjnych sprawy należy stwierdzić, wbrew stanowisku Wojewody, że w niniejszej sprawie nie doszło do uchylenia decyzji "w sprawie uprawnień zasiłkowych". Co prawda, organ I instancji wskazał, iż należało uchylić (wcześniejsze) decyzje, ale stwierdzenie to zawarł w uzasadnieniu swojej decyzji z dnia [...] r., a nie w jej sentencji, a co za tym idzie, takie stwierdzenie nie mogło wywrzeć żadnego skutku. Z powyższego wynika, iż nie została uchylona decyzja z dnia [...] r. o uznaniu Skarżącej za bezrobotną i przyznaniu jej prawa do zasiłku. Skoro wciąż funkcjonuje w obrocie prawnym decyzja przyznająca ten zasiłek, to również z tego względu nie można uznać przyznanego Skarżącej zasiłku za nienależnie pobrany. Dodatkowo, należy wskazać, iż organ II instancji nie zwrócił uwagi na to, że istnieje duże prawdopodobieństwo, iż odwołanie K. M. zostało wniesione po terminie. Organ jednak nawet nie sprawdził tej możliwości, lecz dalej prowadził postępowanie, narażając się na możliwość stwierdzenia jego nieważności. Wobec wykazanych powyżej uchybień proceduralno-prawnych, należało uchylić zaskarżoną decyzję Wojewody jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Ponownie rozpoznając sprawę, należy uwzględnić powyższe uwagi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, dotyczące uchybień organów w toku postępowania administracyjnego i wskazujące na prawidłowe stosowanie przepisów kpa jak i prawa materialnego. W zakresie rozstrzygnięć merytorycznych właściwy organ winien mieć przede wszystkim na uwadze treść art. 76 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, wraz z definicją "nienależnego świadczenia" zawartą w ust. 2 pkt 1. Warto też dodać, że w doktrynie i orzecznictwie wyraźnie wskazuje się, iż art. 76 ust. 2 powołanej ustawy nie należy interpretować rozszerzająco. Przykładem może być jedna z tez publikacji W. Maciejko zamieszczonej w Służbie Pracowniczej 2006/7/17 ( nr publikacji 53420): "Jeżeli osoba zwolniona dokonując rejestracji w urzędzie pracy i nabywając status bezrobotnego działała w zaufaniu do dotychczasowego świadectwa pracy (...), to nie można wobec takiego bezrobotnego stosować sankcji administracyjnej polegającej na pozbawieniu nabytych już uprawnień. Dla sprawy statusu bezrobotnego istotne jest to, czy bezrobotny w dniu rejestracji wiedział o tym, że nie przysługuje mu status bezrobotnego." Skoro zaskarżone decyzje naruszały prawo i mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przeto na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa w związku z art. 135 ppsa, orzeczono jak w sentencji wyroku. O wykonalności postanowienia orzeczono na podstawie art. 152 ppsa. /-/D. Rzyminiak-Owczarczak /-/P. Miładowski /-/B. Popowska MZ