IV SA/Po 631/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maciej Dybowski Sędzia WSA Bożena Popowska Protokolant referent – stażysta Paweł Grzęda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2006 r. sprawy ze skargi P. K. o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny z tytułu niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 maja 2004 r. o sygn. akt 4/II SAB/Po 103/03 w przedmiocie eksmisji z lokalu mieszkalnego I. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 3000 (trzy tysiące) złotych, II. w pozostałej części oddala skargę, III. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. /-/B. Popwska /-/P. Miładowski /-/M. Dybowski MB Wyrokiem z [...] r. w sprawie [...] Sąd Rejonowy w [...] nakazał Z. G. aby wraz z rzeczami i domownikami opuścił, opróżnił i wydał P. K. lokal mieszkalny [...]. Wyrok opatrzony został klauzulą wykonalności 31 sierpnia 1992 r. W styczniu 1993 r. P. K. wniósł o realizację wyroku eksmisyjnego, po czym w czerwcu złożył wniosek zmierzający do uszczuplenia zajmowanej przez Z. G. powierzchni mieszkalnej w ramach postępowania egzekucyjnego. Ostatecznie w [...] r. doszło do częściowego wykonania tytułu wykonawczego poprzez opróżnienie i opuszczenie 3 pokoi, 1 kuchni i łazienki. We władaniu Z. G. pozostał pokój o powierzchni 17,9 m2 i kuchnia o powierzchni 5,07 m2. P. K. domagał się wykonania tytułu wykonawczego w pozostałej części. W międzyczasie w 1997 r. zmarł Z. G., a w zajmowanym dotąd lokalu pozostała żona S. oraz syn M. P. K. domagał się wykonania wyroku eksmisyjnego, a wobec bezczynności organu wniósł skargę na bezczynność Prezydenta [...] jako organu egzekucyjnego w sprawie eksmisji z przedmiotowego lokalu. Rozpatrując skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 18 maja 2004 r. o sygn. akt 4/II SA/Po 103/03 zobowiązał Prezydenta [...] do wydania aktu lub dokonania czynności w terminie dwóch miesięcy od dnia uprawomocnienia się wyroku oraz rozstrzygnął o kosztach postępowania. W uzasadnieniu Sąd podkreślał, że po częściowym wykonaniu tytułu wykonawczego organ egzekucyjny nie dokonywał już żadnych czynności związanych z wykonaniem tytułu w pozostałej części. Nie odniósł się do zmian w stanie faktycznym-śmierci osoby imiennie wymienianej w tytule jako zobowiązanej do opróżnienia i wydania lokalu oraz braku orzeczenia o uprawnieniu do lokalu socjalnego po stronie osób, które po śmierci Z. G. zajmują lokal. Sąd wskazywał, że reakcją na te okoliczności winno być podjęcie przez organy egzekucyjne odpowiednich aktów lub czynności. Organy egzekucyjne winny po pierwsze rozważyć skutki śmierci zobowiązanego zgodnie z art. 56, 57 i 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a decydując się na ewentualne zawieszenie postępowania egzekucyjnego wziąć pod uwagę i ustalić spadkobierców zobowiązanego. W razie kontynuowania egzekucji wobec domowników zobowiązanego pozostałych w lokalu po jego śmierci organ winien wziąć pod uwagę to, że w tytule wykonawczym wymieniono także domowników zobowiązanego. Sąd przypomniał, że w orzecznictwie dotyczącym egzekucji sądowej prezentowano pogląd według którego wykonując tytuł nakazujący byłym najemcom opuszczenie lokalu mieszkalnego i opróżnienie go z osób i rzeczy reprezentujących ich prawa organ egzekucyjny obowiązany jest usunąć także członków rodziny i domowników, dłużników oraz należące do nich rzeczy i wydać lokal wierzycielowi. Podobny wniosek płynie z hipotezy art. 141 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Sąd wobec przedstawionej alternatywy nie zajął stanowiska wiążącego organ, ale wyraźnie możliwe alternatywy postępowania organu wyjawił. Sąd zwrócił uwagę, iż jeśli organ egzekucyjny dojdzie do przekonania, że egzekucje należy prowadzić przeciwko osobom obecnie zajmującym lokal i tym samym nie umorzy postępowania, to winien mieć na względzie także i to, że osoby te należą do kręgu wymienionych w art. 14 ust. 4 ustawy o ochronie praw lokatorów. Oznacza to, iż po doręczeniu tytułu wykonawczego tym osobom, należy je zawiadomić o możliwości wystąpienia z powództwem o ustalenie uprawnienia do lokalu socjalnego oraz zawiesić postępowanie egzekucyjne, a także zawiadomić Prokuratora i dalsze czynności prowadzić zgodnie z treścią art. 35 ustawy o ochronie praw lokatorów. Żadna ze stron nie zaskarżyła omawianego wyroku i wyrok ten uprawomocnił się z dniem 9 lipca 2004 r. P. K. pismem z [...] r. wniósł skargę na bezczynność Prezydenta [...] w zakresie wykonania wymienionego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wnosząc w punkcie 1) o nałożenie na Prezydenta [...] grzywny na podstawie art. 154 § 1 i 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w punkcie 2) wnosząc o powiadomienie S. G. o warunkowym istnieniu uprawnienia do wniesienia przed sądem powszechnym powództwa o uprawnienie do lokalu socjalnego oraz o zawieszenie postępowania egzekucyjnego i zawiadomienia Prokuratora. Skarżący argumentował, że dotąd organ egzekucyjny nie przeprowadził postępowania w szczególności nie wykonał nałożonego wyrokiem WSA w Poznaniu z 18 maja 2004 r. obowiązku . W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. W ocenie organu zobowiązanie wynikające z treści omawianego wyroku WSA zostało wykonane. Organ bowiem wezwał skarżącego o wypełnienie i przesłanie tytułu wykonawczego na formularzu TYT.-3 stanowiącego załącznik nr 24 do rozporządzenia Ministra Finansów z 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W ocenie organu art. 28 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i art. 778 kpc wymaga złożenia wyroku z klauzulą wykonalności przeciwko zajmującej lokal S. G. Skarżący takiego wyroku nie przedłożył. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga po części zasługuje na uwzględnienie. W rzeczy samej z samych twierdzeń organu administracji publicznej wynika, iż nie wykonał w sposób należyty wyroku tut. Sądu z dnia 18 maja 2005 r. o sygnaturze akt 4/II SA/Po 103/03. W wyroku tym Sąd Administracyjny bacząc by nie przekroczyć kognicji sądów z jednej strony, to z drugiej strony pomagając organowi w uporządkowaniu postępowania, pomagając przezwyciężyć niekonsekwencje i brak dotychczasowej koncepcji w procedowaniu jasno przedstawił dopuszczalne prawem alternatywy postępowań organu. Jedna z owych alternatyw powodowałaby wobec śmierci osoby wskazanej w tytule wykonawczym umorzenia postępowania. Druga nakazywała organowi prowadzenie w oparciu o ten sam tytuł postępowania eksmisyjnego wobec osób, które po zmarłym Z. G. pozostały w lokalu. Tymczasem organ wykoncypował trzecie rozwiązanie. Nie umarzając postępowania domagał się przedłożenia oddzielnego tytułu wykonawczego co do osób pozostałych w przedmiotowym lokalu po zmarłym Z. G.i to w kwalifikowanej w odpowiednim formularzu formie. Tym sposobem eksmisja z części lokalu położonego w [...] obejmującej pokój o powierzchni 17,99 m2 i kuchni o powierzchni 5,07m2 nadal nie jest realizowana od kwietnia 1996 r. Akty podjęte przez organ egzekucyjny w tych warunkach są aktami w istocie pozorującymi dokonywanie czynności w postępowaniu egzekucyjnym i nie mogą zyskać aprobaty także tego składu Sądu. Organ bowiem ani nie umorzył, ani nie zawiesił postępowania, ani stanowczo nie określił kręgu spadkobierców zobowiązanego Z. G. , ani w istocie w sposób nie budzący wątpliwości nie ustalił też, która z tych osób pozostała w lokalu po jego śmierci. W ocenie Sądu, w sytuacji zbędności wykonywania tytułu wobec imiennie wymienionego dłużnika organ egzekucyjny ma obowiązek usunąć także członków rodziny i domowników dłużnika oraz rzeczy należące do tych osób i wydać lokal wierzycielowi zgodnie z dyrektywą płynącą z uchwały Sądu Najwyższego z 24 października1996 r. w sprawie III CZP 109/96. Na takie rozwiązanie wskazuje również treść art. 141 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji . Implikuje to w konsekwencji podjęcie czynności, o których mowa w art. 35 w związku z art. 14 ustawy o ochronie lokatorów. Takich jednak działań, mimo pisemnego wezwania strony, organy prowadzące to postępowania nie podjęły. W tych okolicznościach co do zasady żądanie skarżącego o nałożenie grzywny znajduje materialno-prawną podstawę w art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z § 6 omawianego przepisu proceduralnego sąd administracyjny grzywnę wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Zgodnie z obwieszczeniem Prezesa GUS z dnia 15 lutego 2005 w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2004 r. i w drugim półroczu 2004 r. (Monitor Polski z 18 lutego 2005 r. nr 11 poz. 229) przeciętne wynagrodzenie miesięczne wynosiło 1903,03 zł. Górną granicą grzywny wymierzonej na podstawie art. 154 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi była w tej sprawie kwota 19030,30 zł. Możliwość wymierzenia grzywny w określonym wyżej przedziale pozwala Sądowi na miarkowanie jej wysokości w szczególności w zależności od stopnia winy organu w niewykonaniu wyroku albo nie wydaniu aktu lub nie dokonaniu czynności. Ta zaś po części zależy także od skomplikowania nie tylko stanu faktycznego ale i także prawnego sprawy. Sprawa do łatwych nie należała chociaż uzasadnienie wyroku WSA w sposób precyzyjny wskazywało na alternatywy postępowania w tej sprawie. Generalnie uzasadniałoby to nałożenie grzywny przynajmniej w połowie możliwego jej wymiaru. Z drugiej zaś strony organ podjął działania, jakkolwiek w kierunku nie aprobowanym przez ten skład Sądu, to taka postawa organu w ocenie Sądu uzasadnia nałożenie kary w dolnych jej granicach to jest 3000,00 zł. Generalnie konstrukcja art. 154 § 1 omawianej procedury sądowo-administracyjnej (ppsa) nakłada na Sąd obowiązek wymierzenia organowi grzywny w razie ziszczenia się warunku w nim przewidzianego. W przeciwieństwie do tej zasady regulacja z art. 154 § 2 ma charakter fakultatywny tzn. Sąd może orzec o istnieniu lub nie istnieniu uprawnienia lub obowiązku ale nie musi. Możliwość orzekania na podstawie art. 154 § 1 ppsa będzie przy tym istniała jeśli zostaną łącznie spełnione trzy warunki: 1) Sąd wymierzy organowi grzywnę; 2) pozwala na to charakter sprawy i 3) okoliczności faktyczne i prawne nie budzą wątpliwości. Stan sprawy i przedstawiony porządek prowadzi do wniosku, że nie wszystkie okoliczności istotne w tej sprawie zostały przez organ wyjaśnione. W tym stanie rzeczy brak w ocenie Sądu podstaw do uwzględnienia żądania strony ponad orzeczenie grzywny. W tej zatem części skargę P. K. należało oddalić orzekając jak w punkcie II wyroku. Skoro istniały podstawy do częściowego uwzględnienia skargi to taki stan rzeczy zgodnie z art. 200 i 206 ppsa prowadzi także do rozstrzygnięcia o kosztach jak w punkcie III wyroku. Wobec powyższego kierując się przywołaną wyżej argumentacją w oparciu o wymienione wyżej przepisy orzeczono jak w sentencji. /-/B. Popowska /-/P. Miładowski /-/M. Dybowski za nieobecnego /-/P. Miładowski MB