IV SA/Po 64/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Józef Maleszewski po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu G. S. na postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 27 marca 2018 r. sygn. akt IV SA/Po 64/18 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi G. S. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2017 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania p o s t a n a w i a odrzucić sprzeciw Pismem z 3 stycznia 2018 r. G. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, za pośrednictwem organu administracji, skargę między innymi na postanowienie opisane w rubrum. Pismem z 2 lutego 2018 r. Skarżący wniósł o zwolnienie od ponoszenia kosztów opłaty od skargi. We wniosku złożonym na urzędowym formularzu Skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (k. 20-23). Napisał, że [...]. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca wskazał, że nie posiada dostatecznych środków na uiszczenie kosztów sądowych. Obecnie znajduje się w bardzo złej sytuacji finansowej, co jest spowodowane złą sytuacją finansową przedsiębiorstwa, które prowadzi i opóźnieniem w dokonywaniu spłat należności wynikających z wcześniej zaciągniętych zobowiązań. Wnioskodawca podniósł także, że w chwili obecnej przedsiębiorstwo notuje niskie dochody, które nie pozwalają na poczynienie oszczędności. Zła kondycja finansowa firmy związana jest z sytuacją na rynku. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawcy, pismem z dnia 22 lutego 2018 r. wezwano go do przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych oraz dokumentów dotyczących lokat, kont i kart kredytowych należących do skarżącego i jego żony; kopii zeznania podatkowego skarżącego i jego żony za 2016 r. wraz z potwierdzeniem złożenia w urzędzie skarbowym (w przypadku dokonania rozliczenia za 2017 r. należało przedłożyć zeznanie za ten rok podatkowy); ewidencji podatkowej w zakresie PIT i VAT prowadzonej działalności gospodarczej za okres ostatnich 6 miesięcy – w przypadku posiadania udziałów w spółkach należało przedłożyć dokumentację obrazującą bieżącą sytuację tych podmiotów oraz kopii dowodów rejestracyjnych pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym. Wnioskodawcę wezwano także do wykazania za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energię elektr., wodę, telefon; itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, określenia formy prawnej prowadzonej działalności gospodarczej (należało to wykonać poprzez przedłożenie wyciągu z ewidencji działalności gospodarczej oraz wyciągów z KRS podmiotów, w których skarżący lub domownicy posiada udziały) i określenia tytułu prawnego do nieruchomości wskazanej jako adres zamieszkania, W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący przesłał kopie PIT 36L za 2016 r. wraz z Urzędowym Poświadczeniem Odbioru, Rachunek Zysków i Strat przedsiębiorstwa [...] za okres [...] stycznia 2017 – [...] lipiec 2017r. oraz za grudzień 2015 r., wyciąg z konta bankowego w [...] z operacji w dniu [...] stycznia 2016 r., zeznanie podatkowe żony na druku PIT 37 za 2015 r. Postanowieniem z 27 marca 2018 r. sygn. akt IV SA/Po 64/18 starszy referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. Uzasadniając napisał, że na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm. – dalej jako P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte w treści art. 246 P.p.s.a. słowo "wykazać" oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienia NSA z 24 listopada 2011 r., I OZ 881/11; z 20 stycznia 2012 r., II FZ 863/11). Ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych spoczywa zatem na stronie, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a referendarz sądowy na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe. Zatem, to strona powinna poczynić wszelkie kroki mające na celu wykazanie tych okoliczności. W przeciwnym razie musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami braku wykazania przesłanek z art. 246 § 1 P.p.s.a. Niedostarczenie żądanych danych powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji referendarz sądowy uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony (postanowienia NSA z 17 grudnia 2015 r., II GZ 895/15; z 14 października 2014 r., II GZ 646/14; z 14 stycznia 2011 r., II OZ 1361/10; z 18 sierpnia 2015 r., II GZ 377/15 publ. na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Starszy referendarz sądowy ocenił, że taka właśnie sytuacja miała miejsce w sprawie, ponieważ Skarżący nie odpowiedział w pełnym zakresie na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Dalej ocenił, że przestawione przez wnioskodawcę dokumenty nie pozwalają na ustalenie jego rzeczywistej sytuacji finansowej. Zwrócił uwagę na fakt, że mimo wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżący nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych, rachunków kart kredytowych, lokat bankowych (własnych i firmowych), nie podał tytułu prawnego do nieruchomości wskazanej jako adres zamieszkania i nie przedłożył kopii dowodów rejestracyjnych pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym. Skarżący mimo wezwania nie podał w jakiej wysokości z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w okresie ostatnich 6 miesięcy uzyskał przychody, w jakiej wysokości poniósł koszty uzyskania przychodów, w jakiej wysokości uzyskał dochód, nie złożył odpisów deklaracji VAT-7 za ostatnie sześć miesięcy, nie przedłożył wyciągów z firmowych rachunków bankowych. Starszy referendarz sądowy wskazał, że obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, a tym samym przedstawienia i wykazania wszelkich okoliczności potwierdzających ten fakt, obciąża stronę wnioskującą o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy to w całości, czy w części, jest przeszkodą wyłączającą możliwość przyznania prawa pomocy. Uniemożliwia to dokonanie pełnej i rzetelnej oceny, czy Skarżący będąc osobą prowadzącą działalność gospodarczą jest w stanie ponieść wpis sądowy od skargi czy to całości, czy w części. Ww. informacje uznał za nieodzowne przy ustalaniu rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy. Postanowienie, opatrzone stosownym pouczeniem w tym o prawie do wniesienia sprzeciwu, terminie i sposobie, zostało doręczone w dniu 03 kwietnia 2018 r. (k. 54). Sprzeciw został wniesiony w dniu 11 kwietnia 2018 r. (data stempla pocztowego, k. 58). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 258 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 poz. 1369 z późn. zm., dalej jako P.p.s.a.) referendarze sądowi są uprawnieni do wydawania na posiedzeniu niejawnym postanowień, co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy. Natomiast jak stanowi art. 259 § 1 P.p.s.a. między innymi od postanowień, o których mowa w art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a., strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. Sprzeciw wniesiony po terminie sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym (art. 259 § 2 P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie odpis postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy został skutecznie doręczony Skarżącemu w dniu 3 kwietnia 2018 r., a zatem termin siedmiu dni na złożenie sprzeciwu upłynął z dniem 10 kwietnia 2018 r. Skarżący nadał sprzeciw w urzędzie pocztowym dopiero w dniu 11 kwietnia 2018 r. (k. 58), a zatem z uchybieniem terminu określonego w art. 259 § 1 P.p.s.a. Marginalnie Sąd wskazuje, że także data nagłówkowa pisma ("11.04.2018") wskazuje, że pismo zostało złożone później niż 10 kwietnia 2018 r. (k. 56). Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne, Sąd działając na podstawie art. 259 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.