IV SA/Po 640/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie WSA Karol Pawlicki (spr.) WSA Donata Starosta Protokolant St.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2010r. sprawy ze skargi Miasta Poznań na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] czerwca 2010r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę IV SA/Po 640/10 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] października 2009r. Starosta P. orzekł o zwrocie na rzecz J.J. nieruchomości położonej w P. przy ul. G. narożnik Z., oznaczonej w ewidencji gruntów, obręb Ś., arkusz mapy [...], działki nr: [...] o powierzchni 0.0771 ha, nr [...] o pow. 0.3143 ha i nr [...] o pow. 0.0433 ha, zapisanej w księdze wieczystej jako własność miasta Poznania. Ponadto organ zobowiązał wyżej wymienioną do zwrotu na rzecz miasta Poznania kwoty [...] zł. Jako podstawę prawnomaterialną swojej decyzji organ wskazał art.136 ust.3, art.137 ust.1, art.138 ust.2, art.139, art.140 ust.1-4, art.142 w związku z art.216 ust.1, art.217 ust.2 i art.227 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (dz.U. z 2004r. Nr 261, poz.2603 ze zm.). W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że o zwrot przedmiotowej nieruchomości wystąpiła J.j., która nabyła spadek po W.Wj. Z przeprowadzonych w toku prowadzonego postępowania oględzin w/w działek dnia 1 sierpnia 2006r. wynika, iż w/w nieruchomość stanowi grunt niezagospodarowany. Działka nr [...] porośnięta zielenią niską i wysoką (drzewa samosiejki), z nie urządzonym parkingiem oraz fragmentem dojazdu do budynku nr [...] przy ul. G. z granicą biegnącą wzdłuż ogrodzenia posesji nr [...] i chodnika (części do budynku) przy ul. G. Działka nr [...] stanowi w części trawnik oraz fragment drogi dojazdowej do budynku nr [...]. Działka [...] to w części trawnik, z fragmentem chodnika przy drodze dojazdowej do posesji nr [...] i [...] przy ul. G, z usytuowaną reklama na części działki z zielenią wysoką (drzewo liściaste). Uzbrojenie zgodne z mapą zasadniczą. Ponadto z operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości będącej przedmiotem zwrotu, sporządzonego 22. czerwca 2009 r., w części dotyczącej wizji lokalnej wynika, iż działki nr [...], nr [...] oraz nr [...] pełnią obecnie funkcję zieleni ochronnej dla ciągów komunikacyjnych. Na przedmiotowych działkach urządzono dojazd do posesji nr [...] – droga asfaltowa z krawężnikami i miejscami parkingowymi utwardzanymi wylewką betonową oraz dojazd do posesji nr [...] – droga utwardzona kostką brukową z krawężnikami. Obie inwestycje zostały zrealizowane bez stosownych pozwoleń na budowę co wynika z akt sprawy. Zdaniem organu materiał dowodowy zgromadzony w sprawie i poczynione ustalenia nie budzą wątpliwości, ponadto zgromadzone zostały wszelkie dokumenty i przeprowadzone zostały wszystkie czynności niezbędne do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie. Zgodnie z art.136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: – pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo – pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Dla dopuszczalności zwrotu zbędnej na cel wywłaszczenia nieruchomości wystarczającym jest spełnienie jednego z ww. warunków. Zgodnie z art. 216 ust.1 ustawy, przepisy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości stosuje się również do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1961r.,Nr 18, poz. 94). Nieruchomość stanowiąca działki: nr 1/4 (wchodząca w skład nieruchomości zapisanej w dawnej księdze kw nr [...][...]) i nr [...] (powstała z podziału działek nr [...] i nr [...]) została zbyta na rzecz Państwowego Przedsiębiorstwa [...] "[...] ". Odpowiednio działka: nr [...] i nr [...] w trybie art.6 ustawy o zasadach i wywłaszczania nieruchomości z dnia 12 marca 1958r. Podstawę wywłaszczenia stanowiła decyzja o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia [...] listopada 1963r. wydana przez Wydział Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Rady Narodowej miasta Poznania, ustalająca lokalizację szczegółową na budowę bazy magazynowej na terenie położonym w Poznaniu przy ul. G, (działka nr [...] zgodnie z aktem notarialnym nr [...] z [...] sierpnia 1966r. z przeznaczeniem pod ulicę). Natomiast działka nr [...] przejęta została orzeczeniem o wywłaszczeniu nieruchomości i ustaleniu odszkodowania z dnia [...] października 1972 r. na podstawie decyzji nr [...] zatwierdzającej plan realizacyjny - ogólny plan zagospodarowania inwestycji przebudowy ulic: [...] w Poznaniu. Ponadto działki nr [...] i nr [...] (zapisane odpowiednio w księgach wieczystych kw nr [...] i kw nr [...] o łącznej powierzchni 1204 m2 ) przekazane zostały Zarządowi Dróg Mostów i Zieleni w Poznaniu po wcześniejszej decyzji o wygaśnięciu użytkowania nr [...] w celu realizacji inwestycji polegającej na przebudowie ulic [...]. Z uzasadnienia tej decyzji jednoznacznie wynika, iż Poznańskie Przedsiębiorstwa [...] "[...] ", poinformowane pismem z dnia [...] października 1973r. o konieczności wygaszenia prawa użytkowania terenu, nie wniosło żadnych zastrzeżeń, pomimo umniejszenia terenu znajdującego się w ich użytkowaniu (o w/w działki), co pozwala stwierdzić, iż pierwotny cel polegający na budowie bazy magazynowej nie został zrealizowany. Zmieniony cel wywłaszczenia ustalony na podstawie decyzji nr [...] zatwierdzającej plan realizacyjny - ogólny plan zagospodarowania inwestycji przebudowy ulic: [...] w Poznaniu w odniesieniu do działek nr [...] i nr [...] również nie został zrealizowany. Z materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania wynika jednoznacznie, iż inwestycja polegająca na przebudowie ww. ulic nigdy nie została zrealizowana (nie odnaleziono planu realizacyjnego ogólnego zagospodarowania terenu tej inwestycji), działki nr [...], nr [...] i nr [...] znajdują poza układem ulicy [...]. Ponadto z oględzin przedmiotowej nieruchomości wynika, iż jest to grunt niezagospodarowany, z zielenią spontaniczną (niską oraz wysoką) z parkingiem oraz dojazdem do posesji nr [...] i nr [...] (zrealizowanych bez stosownych pozwoleń). Biorąc powyższe pod uwagę organ stwierdził, że w stosunku do nieruchomości położonej w P., przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów, obręb Ś., arkusz mapy [...] działki nr [...], nr [...] oraz nr [...], spełnione zostały obie przesłanki zbędności określone w art.137 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bowiem w terminach przewidzianych w w/w przepisie nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia ani celu tego nie zrealizowano. W odwołaniu z 20 października 2009r. Miasto Poznań zarzuciło decyzji naruszenie art.136 ust.3, art.137 i art.140 ust.1 i 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art.7 i art.77 §1 kpa. Zdaniem skarżącego nie został prawidłowo ustalony przedmiot żądania zwrotu – należy ustalić, czy wniosek o zwrot dotyczy działki nr [...] czy też działki nr [...]. Ponadto niejasny jest opis wywłaszczenia działki nr [...]. Wyjaśnienia wymaga również kwestia zwaloryzowanego odszkodowania, a mianowicie czy kwoty ustalonego odszkodowania obejmowały tylko cenę gruntu, czy także nakłady poczynione przez właściciela nabywanych działek. Wątpliwości budzi też prawidłowość ustalonego wskaźnika waloryzacji. Decyzją z dnia [...] czerwca 2010r. Wojewoda Wielkopolski utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odniósł się do zarzutów odwołania. Organ wskazał, iż w stosunku do przedmiotowej nieruchomości spełnione zostały przesłanki zbędności określone w art.137 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, W skardze z 19 lipca 2010r. Miasto Poznań zarzuciło decyzji naruszenie art.136 ust.3 oraz art.137 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art.7,8 i art.77 §1 kpa oraz wniosło o uchylenie decyzji organu odwoławczego. Według skarżącego działania polegające na zwrocie działek o nr [...],[...] i [...] pozbawia użytkowników działek nr [...] i [...] dostępu do drogi publicznej. Ponadto – według skarżącego – uczestnik postępowania "[...]" sp. z o.o. w Poznaniu nie została zawiadomiona o rozprawie administracyjnej i o oględzinach nieruchomości. Nie wyjaśniono również sprawy wybudowanej na nieruchomości kanalizacji deszczowej, w tym czy jej wybudowanie miało służyć mającej powstać trasie, w skład której wchodziły ulice Z., G. i G. Odpowiadając na skargę organ ustosunkował się do jej zarzutów oraz wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga w niniejszej sprawie okazała się bezzasadna. Za nietrafione należy uznać zarzuty podniesione przez skarżącego w skardze. Odnośnie działek o nr [...],[...] i [...], które podlegają zwrotowi, a przez które przebiega dojazd do działek [...] i [...] organ odwoławczy wyjaśnił, że drogi te nie są drogami publicznymi, a przepisy właściwe do unormowania stanu prawnego przedmiotowych dróg znajdują się w kodeksie cywilnym (przepisy dot. drogi koniecznej). Z kolei spółka z o.o. "[...]", choć nie była zawiadomiona o oględzinach nieruchomości, to jednak została w trybie art.10 kpa zawiadomiona o możliwości wypowiedzenia się w sprawie. Również wybudowanie na przedmiotowych działkach kanalizacji deszczowej nie stanowi przeszkody do ich zwrotu. Prawidłowo w tej materii organ powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych, w którym wyrażono pogląd, iż budowa infrastruktury technicznej nie koliduje ze zwrotem nieruchomości na rzecz dawnych właścicieli (por. wyrok NSA I SA 1088/99). Jednocześnie w zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji wyraźnie wykazano, iż zgodnie z art.137 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie został zrealizowany cel, dla którego dokonano w przeszłości wywłaszczenia przedmiotowych działek. Wskazane działki znajdują się bowiem poza układem drogowym ulic: Z., G., G. w Poznaniu. Również oględziny działek potwierdziły, że jest to obecnie grunt niezagospodarowany, pełniący funkcję zieleni ochronnej dla ciągów komunikacyjnych (dowód: operat szacunkowy – opis stanu nieruchomości na dzień wizji lokalnej; protokół z wizji terenowej). Wobec powyższego Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.). LS