IV SA/Po 644/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: starszy referendarz sądowy Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 13 września 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z wniosku M. S. w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2016r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego postanawia 1. przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych w P., 2. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Sygn. akt IV SA/Po [...] UZASADNIENIE M. S. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2016r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżący złożył również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, w którym podali, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz żoną i dwoma niepełnosprawnymi siostrami, a źródłem ich utrzymania jest rekompensata z MOPR w kwocie [...]zł. i renta uzyskiwana przez siostry w kwocie po [...] zł. każda. Przedstawiając swój stan majątkowy wnioskodawca ujawnił fakt posiadania domu jednorodzinnego o pow. [...] m2 o wartości [...] zł. Wnioskodawca przedstawił również zestawienie miesięcznych wydatków na wodę ([...] zł.), gaz ([...] zł.), prąd ([...] zł.), leczenie niepełnosprawnych sióstr ([...] zł.), pampersy (ok. [...] zł.), wyżywienie (ok. [...] zł.), środki czystości i higienę osobistą ([...] zł.), rehabilitację i wizyty u lekarzy – koszty dojazdu ([...] zł.) i podatek ([...] zł./rok). W uzupełnieniu powyższego wniosku skarżący przesłał zestawienie faktur za gaz, kopie faktur za wodę i ścieki, prąd, zakup leków i środków higienicznych, telefon i internet, kopie zeznania podatkowego za 2015r., decyzję w podatku od nieruchomości za 2016r., faktury. Wnioskodawca przesłał również kopie faktur związanych z działalnością gospodarczą w tym za wynajem garażu, zakup energii oraz podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za okres 01.01. – 31.07.2016r. Zacząć należy od tego, że zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016r. poz. 718.– dalej P.p.s.a.), obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach m.in. z zakresu pomocy i opieki społecznej. Uwzględniając powyższe, mając na uwadze fakt, że przedmiotowa sprawa dotyczy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych uznać za bezprzedmiotowy, co oznacza, iż wydanie orzeczenia w tym zakresie jest zbędne. Na podstawie art. 249 a P.p.s.a. orzeczono więc jak pkt 2 sentencji postanowienia. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań skarżących, a mianowicie ustanowienia radcy prawnego. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine P.p.s.a.). Oczywiście pod warunkiem, uprzedniego złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 P.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 P.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Ponadto należy podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest także formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżący przy uwzględnieniu wysokości uzyskiwanych dochodów wynoszących [...] zł. stanowiących źródło utrzymania czteroosobowej rodziny, nie jest w stanie, bez ograniczeń w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, wygospodarować środków finansowych na wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru. Jak wynika bowiem z przedłożonych dokumentów wnioskodawca opiekuje się dwoma niepełnosprawnymi siostrami, co generuje koszty w kwocie [...]zł. związane z leczeniem, rehabilitacją i zakupem środków higienicznych. Dodatkowo wskazać należy, iż z przedstawionego podsumowania księgi przychodów i rozchodów za okres 01.01. – 31.07.2016 wynika, że działalność prowadzona przez żonę przyniosła w tym okresie stratę w wysokości [...] zł. Mając powyższe na uwadze, zasadnym jest przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 §1 pkt 2 oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w pkt 1 sentencji postanowienia.