IV SA/Po 646/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: starszy referendarz sądowy Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] czerwca 2016r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej postanawia 1. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata Sygn. akt IV SA/Po [...] UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 8 grudnia 2016r. oddalił skargę A. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] czerwca 2016r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej. Po wydaniu powyższego wyroku skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w którym wskazała, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem, a źródłem ich utrzymania jest renta męża wynosząca [...] zł. W oświadczeniu o stanie majątkowym wnioskodawczyni podała, że jedynym majątkiem jest działka budowlana z niedokończoną budową domu na działce o pow. [...] m2. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca przedstawiła również zestawienie wydatków, w którym ujęła alimenty na rzecz A. S. i K. S. w wysokości [...] zł. i alimenty na rzecz byłego, niepracującego męża w kwocie [...]zł. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, iż od 4 września 2015r. jest bez środków do życia, gdyż pozbawiono ją statusu osoby bezrobotnej i tym samym zasiłku. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że jest żoną B. S. i obecnie żyje z jego renty. Zgodnie z oświadczeniem skarżącej jest obecnie zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawczyni, pismem z dnia 10 stycznia 2017r. (odebranym w dniu 12 stycznia 2017r.) wezwano ją do przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych oraz dokumentów dotyczących lokat, kont i kart kredytowych należących do skarżącej i jej męża, kopii zeznania podatkowego za 2016 (własnego i męża) – w przypadku nie złożenia zeznania za 2016r. należało przedłożyć zeznania za 2015r., określenia tytułu prawnego do lokalu wskazanego jako adres zamieszkania, przedłożenia kopi wyroku Sądu zasądzającego alimenty na rzecz dzieci i byłego męża, wskazanie źródła finansowania budowy domu na działce budowlanej ujawnionej we wniosku przyznanie prawa pomocy oraz udokumentowanie tych źródeł poprzez przedłożenie kopii zawartych umów kredytowych i.t.p. (w przypadku gdyby budowa była finansowana pożyczkami u znajomych i rodziny należy podać kwoty w jakich je otrzymano, a ponadto, w jaki sposób zwracane są te pożyczki). W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawczyni pismem z dnia 13 stycznia 2017r. wyjaśniła, że działka, na której budowany jest dom jest darowizną na rzecz jej obecnego męża od jego brata. Nieruchomość ta była zadłużona, w związku z czym spłacono zadłużenie w łącznej kwocie [...]zł. w dwóch ratach (w czerwcu [...] zł. i w lipcu [...] zł.). Zgodnie z oświadczeniem wnioskodawczyni środki pochodziły ze sprzedaży mieszkania należącego do skarżącej i jej byłego męża. Dalej wyjaśniono, że dom, w którym skarżąca jest zameldowana, jest budowany metodą gospodarczą i wykończono obecnie jednie pokój z kuchnią i łazienką. Zgodnie z oświadczeniem wnioskodawczyni każda złotówka jest wkładana w dom. Wyjaśniono także, że alimenty na rzecz dzieci jej obecnego męża są potrącane z renty. Do powyższego pisma załączono potwierdzenia wpłat alimentów na rzecz byłego męża, wyciąg bankowy za okres 1.07.2016 – 31.12.2016r., zaświadczenie o zameldowaniu, kopię aktu notarialnego darowizny nieruchomości, zaświadczenia o spłaceniu zadłużenia, kopię aktu małżeństwa, odpis decyzji o wysokości renty męża, kopię zajęci komorniczego i zeznania roczne za 2015 i 2016r. Na wstępie należy stwierdzić, że zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t: Dz. U. z 2016r. poz. 718 – dalej P.p.s.a.) strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Powyższe oznacza, że wnioskodawczyni jest w rozpatrywanej sprawie ustawowo zwolniona od ponoszenia kosztów sądowych, a zatem nie ma obowiązku ich uiszczania. Zasadnym jest zatem umorzenie postępowania w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, o czym działając na podstawie art. 249a P.p.s.a. orzeczono jak w pkt 1 sentencji postanowienia. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż na podstawie art. 245 § 1 i 3 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy także podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Nie można pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że treść oświadczeń złożonych przez skarżącą nie jest wystarczająca do rozpoznania jej wniosku i nie przekonuje o jego zasadności. Skarżąca nie przedstawiła bowiem informacji i dokumentów potwierdzających w sposób niewątpliwy, czy i w jakim zakresie poniesienie przez nią kosztów pełnomocnika z wyboru przekracza jej możliwości finansowe, mimo, iż to właśnie na niej spoczywał ciężar dowodu w tej kwestii. W oparciu o przedłożone dokumenty i udzielone informacje nie można również jednoznacznie stwierdzić, że jest ona osobą, która zasługiwałaby na przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Uniemożliwiają one bowiem wszechstronne i obiektywne zbadanie jej sytuacji materialnej, oraz są niespójne i wzajemnie sprzeczne. Z jednej strony skarżąca przestawia bowiem, iż nie ma dochodu pozwalającego na opłacenie pełnomocnika z wyboru, a z drugiej wskazuje na faktyczne ponoszenie wydatków na alimenty na rzecz dzieci obecnego męża i byłego męża skarżącej w kwocie odpowiadającej wysokości deklarowanego dochodu. Powyższe ma o tyle istotne znaczenie, iż kalkulacja kosztów utrzymania przedstawiona przez wnioskodawczynię nie uwzględnia kosztów bieżącego utrzymania i wydatków związanych z budową domu, która jak wynika z oświadczenia skarżącej finansowana jest z bieżących wpływów. Nie bez znaczenia jest również fakt, iż skarżąca zadeklarowała sprzedaż w 2016r. mieszkania, którego współwłaścicielem był jej były mąż. Wnioskodawczyni nie ujawniła jednak wysokości uzyskanego dochodu wskazując wyłącznie, że [...] zł. przeznaczono na spłatę kredytu obciążającego nieruchomość należącą do jej męża. Powyższe powoduje, iż korzystając z przedstawionych przez skarżącą dokumentów nie jest możliwe ustalenie rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącej. Przedłożone przez skarżącą wyciągi bankowe za okres od 01.07.2016 – 31.12.2016 nie pozwalają bowiem na ustalenie wysokości rzeczywiście posiadanych środków finansowych. Po dokonaniu rozliczenia zadłużenia dokonanego w lipcu 2016r. przy deklarowanym braku dochodu skarżącej i uzyskiwaniu przez jej męża dochodu wyłącznie z renty, na koncie z którego wyciąg przedłożono odnotować można liczne wpłaty własne we wpłatomacie (zobacz wpłaty z dnia 22.12.2016, 07.12.2016, 02.12.2016r., 28.11.2016, 28.10.2016r., 24.10.2016, 13.10.2016r. i 31.08.2016r.), w tym opiewające na znaczne kwoty. Zdaniem orzekającego świadczyć to może o posiadani środków poza kontem bankowym, z którego wyciąg przedłożono i traktowaniu tego konta wyłącznie jako rozliczeniowego. Nie można więc przyjąć salda z tego konta na dzień 31.12.2016r. jako odzwierciedlającego faktyczną sytuację materialną wnioskodawczyni. Wobec powyższego uznając, że wnioskodawczyni nie uzasadniła spełnienia przesłanek do przyznania wnioskowanego prawa pomocy, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a., postanowiono jak w pkt 2 sentencji postanowienia.