IV SA/Po 648/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu T. S. na postanowienie referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 maja 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 648/16 w sprawie ze skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 stycznia 2015r. sygn. akt IV SA/Po 1052/14 oddalającego skargę T. S. na decyzję Inspektor Sanitarny z dnia [...] lipca 2014r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonego obowiązku postanawia zmienić zaskarżone postanowienie i zwolnić skarżącego od kosztów sądowych oraz ustanowić dla skarżącego radcę prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych w P. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia [...] lutego 2017r. odrzucił skargę T. S. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 stycznia 2015r. sygn. akt IV SA/Po 1052/14 oddalającego skargę T. S. z dnia [...] lipca 2014r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonego obowiązku. W terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej T. S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca wskazał, że nie posiada majątku, nie ma żadnego dochodu, a jego jedyne zasoby pieniężne stanowią oszczędności w kwocie [...]zł. Przedstawiając swą sytuację materialną wnioskodawca wskazał na zadłużenie w wysokości [...] zł. (umowa pożyczki złożona do akt sprawy) oraz ponoszenie wydatków na czynsz (950 zł.), opłaty za prąd (35 zł./2 m-ce) oraz gaz (20 zł.). Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca poinformował, że jest bezrobotnym (zaświadczenie z PUP złożone do akt sprawy). Skarżący poinformował także, że utrzymuje się ze sprzedaży majątku w tym książek i sprzętu elektronicznego, który posiada. Wnioskodawca oświadczył również, że korzysta również z pomocy rodziny i znajomych u których jada posiłki i którzy pomagają mu opłacić czynsz. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawcy, pismem z dnia [...] kwietnia 2017r. (odebranym w dniu [...] kwietnia 2017r.) wezwano go do przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych oraz dokumentów dotyczących lokat, kont i kart kredytowych, kopii zeznania podatkowego za 2016r., wykazania za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energię elektr., wodę, telefon; itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego wraz z dowodami uiszczania tychże opłat, określenia tytułu prawnego do nieruchomości wskazanej jako adres zamieszkania, przedłożenia zaświadczenia o zawieszeniu działalności gospodarczej (ewentualnie o wykreśleniu z ewidencji). Wezwano również wnioskodawcę do wskazania źródła utrzymania w tym m.in. przez kogo i w jakim zakresie skarżący jest utrzymywany, tj. kto zapewnia mu żywność, odzież i.t.p. lub też kto udziela mu wsparcia finansowego i w jakiej kwocie. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca pismem z dnia [...] kwietnia 2017r. wyjaśnił, że posiada jedne rachunek bankowy (z którego wyciąg załączono), na którym znajdują się środki ze stażu z urzędu miasta, które w związku z otrzymywaniem mniejszej pomocy od rodziny zostaną pobrane najpóźniej do końca miesiąca. Dalej wnioskodawca wyjaśnił, że mieszkanie które zajmuje jest wynajmowane. Koszty jego utrzymania pokrywane przez wnioskodawcę opłaca bezpośrednio właściciel mieszkania w związku z czym, on dysponuje rachunkami. Dale wnioskodawca wyjaśnił, że pomoc finansową w opłacaniu mieszkania i zakupie jedzenia udziela mu najbliższa rodzina i znajomi w kwocie ok. [...] zł. Kwota ta zmniejsza się, w związku z czym będzie musiał poszukać pracy. Skarżący oświadczył, że pozostała cześć wydatków opłacana jest ze sprzedaży należących do niego przedmiotów, w tym książek i drobnego sprzętu elektronicznego. Wnioskodawca wyjaśnił, że dla obniżenia kosztów utrzymania wyjeżdża na dłuższe okresy do rodziców. W załączeniu przesłano kopię zeznania podatkowego za 2016r., zaświadczenie o zawieszeniu działalności gospodarczej i wyciąg z konta bankowego. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 maja 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 648/16 odmówiono skarżącemu przyznania wnioskowanej pomocy. Sprzeciw na powyższe postanowienie wniósł T. S. wskazując, że ma długi, problemy ze znalezieniem pracy. Podniósł, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie z nikim. Jeździ do rodziców raz na jakiś czas, co nie może być oceniane jako wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej Ppsa), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 Ppsa). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 Ppsa). Wniesienie sprzeciwu nie ma charakteru anulacyjnego, ale powoduje kontrolę postanowienia referendarza co do jego zgodności z prawem. Procedując w zgodzie z powyższymi zasadami sąd kontroluje prawidłowość rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Należy zauważyć, że na podstawie art. 245 § 1 i 3 Ppsa prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym, znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem (p. postanowienie NSA z 26 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 201/14, opubl.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy winno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów: rozmiaru kosztów postępowania, jakie musi ponieść strona wnioskująca o prawo pomocy oraz jej aktualnych możliwości płatniczych. Brzmienie art. 246 § 1 pkt 1 Ppsa nie pozostawia wątpliwości co do tego, że przesłanką przyznania pomocy prawnej jest wykazanie braku środków pieniężnych na sfinansowanie jakichkolwiek kosztów postępowania. Według przywołanej regulacji to na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, a użyte określenie "gdy wykaże" oznacza, że to obowiązkiem strony jest przekonanie Sądu, iż znajduje się w sytuacji opisanej w dyspozycji przywołanego przepisu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć kosztów postępowania. Mając na uwadze przedstawioną przez skarżącego sytuację Sąd uznał, że w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie. Dokonując analizy sytuacji majątkowej skarżącego Sąd miał na uwadze, iż skarżący jest osobą bezrobotną, dochód osiągnięty w 2016 r. wyniósł niecałe 6 tyś zł oraz że skarżący korzysta z pomocy rodziny. Ponadto Sąd miał na uwadze, iż posiadane przez skarżącego oszczędności mogą okazać się niewystarczające do pokrycia kosztów uzyskania pomocy prawnej u profesjonalnego pełnomocnika. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 § 1 Ppsa Sąd orzekł jak w sentencji