IV SA/Po 65/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2018r. wniosku G. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2017r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia odmówić prawa pomocy G. S. wniósł skargę na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2017r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Skarżący złożył również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, nie ma żadnego majątku a źródłem jego utrzymania są emerytura wnioskodawcy ([...] zł.) i renta żony ([...] zł.), z których opłaca jedzenie ([...] zł.), prąd ([...] zł.), gaz ([...] zł.), wodę i ścieki ([...] zł.), telefon i Internet ([...] zł.) oraz koszty leczenia, leki i rehabilitację ([...] zł.). Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca wskazał, że znajduje się obecnie w bardzo złej sytuacji finansowej, co jest spowodowane złą sytuacją finansową przedsiębiorstwa, które prowadzi i opóźnieniem dokonywaniu spłat należności wynikających z wcześniej zaciągniętych zobowiązań. Wnioskodawca podniósł także, że w chwili obecnej jego firma notuje obecnie niskie dochody, które nie pozwalają na poczynienie oszczędności. Zła kondycja finansowa firmy związana jest z sytuacją na rynku. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawcy, pismem z dnia 22 lutego 2018r. wezwano go do przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych oraz dokumentów dotyczących lokat, kont i kart kredytowych należących do skarżącego i jego żony; kopii zeznania podatkowego skarżącego i jego żony za 2016r. wraz z potwierdzeniem złożenia w urzędzie skarbowym (w przypadku dokonania rozliczenia za 2017R. należało przedłożyć zeznanie za ten rok podatkowy); ewidencji podatkowej w zakresie PIT i VAT prowadzonej działalności gospodarczej za okres ostatnich 6 miesięcy – w przypadku posiadania udziałów w spółkach należało przedłożyć dokumentację obrazującą bieżącą sytuację tych podmiotów oraz kopii dowodów rejestracyjnych pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym. Wnioskodawcę wezwano także do wykazania za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energię elektr., wodę, telefon; itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, określenia formy prawnej prowadzonej działalności gospodarczej (należało to wykonać poprzez przedłożenie wyciągu z ewidencji działalności gospodarczej oraz wyciągów z KRS podmiotów, w których skarżący lub domownicy posiada udziały) i określenia tytułu prawnego do nieruchomości wskazanej jako adres zamieszkania, W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący przesłał kopie PIT 36L za 2016r. wraz z Urzędowym Poświadczeniem Odbioru, Rachunek Zysków i Strat przedsiębiorstwa R. – S. G. S. za okres 01.01.2017 – 31.07.2017r. i za grudzień 2015r., wyciąg z konta bankowego w Banku Spółdzielczym w K. z operacji w dniu 19.01.2016r., zeznanie podatkowe żony na druku PIT 37 za 2015r., Mając powyższe na uwadze należy wskazać, iż na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017r. poz. 1369 ze zm. - dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte w treści art. 246 P.p.s.a. słowo "wykazać" oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienia NSA z 24 listopada 2011 r., I OZ 881/11; z 20 stycznia 2012 r., II FZ 863/11). Ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych spoczywa zatem na stronie, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a referendarz sądowy na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe. Zatem, to strona powinna poczynić wszelkie kroki mające na celu wykazanie tych okoliczności. W przeciwnym razie musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami braku wykazania przesłanek z art. 246 § 1 P.p.s.a. Niedostarczenie żądanych danych powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji referendarz sądowy uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony (postanowienia NSA z 17 grudnia 2015 r., II GZ 895/15; z 14 października 2014 r., II GZ 646/14; z 14 stycznia 2011 r., II OZ 1361/10; z 18 sierpnia 2015 r., II GZ 377/15 publ. na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie miała miejsce taka właśnie sytuacja, ponieważ pomimo wezwania skarżący nie odpowiedział w pełnym zakresie na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zwrócić należy bowiem uwagę na fakt, iż przestawione przez wnioskodawcę dokumenty nie pozwalają na ustalenie jego rzeczywistej sytuacji finansowej. Zwrócić należy bowiem uwagę na fakt, iż wnioskodawca poza zeznaniami rocznymi przedłożył wyłącznie rachunek Zysków i Strat Przedsiębiorstwa R. – S. G. S. za okres 01.01.2017 – 31.07.2017r. i za grudzień 2015r. oraz wyciąg z konta bankowego w Banku Spółdzielczym w K. z operacji w dniu 19.01.2016r. Mimo wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych, rachunków kart kredytowych, lokat bankowych (własnych i firmowych), nie podał tytułu prawnego do nieruchomości wskazanej jako adres zamieszkania i nie przedłożył kopii dowodów rejestracyjnych pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym. Skarżący mimo wezwania nie podał w jakiej wysokości z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w okresie ostatnich 6 miesięcy uzyskał przychody, w jakiej wysokości poniósł koszty uzyskania przychodów, w jakiej wysokości uzyskał dochód, nie złożył odpisów deklaracji [...] za ostatnie sześć miesięcy, nie przedłożył wyciągów z firmowych rachunków bankowych. Za wystarczające nie może być bowiem uznane przedłożenie wyciągu z operacji bankowych przeprowadzonych na koncie w Banku Spółdzielczym w K. w dniu 19 stycznia 2016r. Jak wskazano wyżej obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, a tym samym przedstawienia i wykazania wszelkich okoliczności potwierdzających ten fakt obciąża stronę wnioskującą o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy to w całości, czy w części, jest przeszkodą wyłączającą możliwość przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 418/05, postanowienie NSA z dnia 27 lutego 2012 r. sygn. akt II FZ 128/12, dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Uniemożliwia to dokonanie pełnej i rzetelnej oceny, czy skarżący będąc osobą prowadzącą działalność gospodarczą jest w stanie ponieść wpis sadowy od skargi czy to całości, czy w części. W.w informacje należy uznać za nieodzowne przy ustalaniu rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy. Z tych względów, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji postanowienia.