IV SA/Po 655/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie NSA Ewa Makosz - Frymus WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska Protokolant sekr. sąd. Joanna Andrzejak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi M.Ś. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie doprowadzenia do wymaganego stanu sanitarno-higienicznego ściany i sufitu 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. określa, że zaskarżona decyzja może być wykonana /-/ E. Kręcichwost – Durchowska /-/ M. Dybowski /-/ E. Makosz - Frymus Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2008 r. M. Ś. wystąpił do "Wojewódzkiej Stacji Epidemiologiczno-Sanitarnej w [...]" o przeprowadzenie kontroli w Zakładzie Karnym w [...] (dalej ZK), w szczególności celi nr [...], w której obecnie przebywa oraz sporządzenie i przesłanie Wnioskodawcy szczegółowego raportu co do warunków sanitarnych. W szczególności wskazał na brak odgrodzonego kąta sanitarnego, ciepłej wody (prysznic w łaźni raz w tygodniu), dostatecznej odległości między miejscem spożywania posiłków a miejscem załatwiania potrzeb fizjologicznych, osłon na lampach jarzeniowych, warunków do utrzymania higieny osobistej, prania i suszenia osobistych rzeczy a także wskazał na zużyte i powyrywane gniazdka i wyłączniki prądowe, grzyb na ścianach i suficie, robactwo, wilgoć i odpadający tynk, zarywająca się podłoga oraz w okresie zimowym na niedostateczną temperaturę w celi mieszkalnej (k. 1 akt administracyjnych). Decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] lutego 2009 r.) Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] (dalej Powiatowy Inspektor) na podstawie art. 12 ust. 1 i 27 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (j.t. Dz. U. 122/06/851 ze zm., dalej upis bądź ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej), art. 155 kpa i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 05 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. 234/08/1570, dalej ustawa o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi) nakazał doprowadzić do stanu sanitarno-higienicznego ściany i sufit w celi nr [...] w terminie do dnia [...] marca 2009 r. W uzasadnieniu wskazano, że w związku pisemną interwencją M. Ś. z dnia [...] grudnia 2008 r., przeprowadzono dnia [...] stycznia 2009 r. kontrolę sanitarną w zakresie stanu sanitarno-higienicznego celi nr [...]. W wyniku kontroli stwierdzono, że owa cela ma zniszczone malowanie ścian i sufitu, co wpływa na stan sanitarno-higieniczny pomieszczenia. Wymienione uchybienie stanowi naruszenie art. 22 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (k. 11 akt administracyjnych) W odwołaniu od decyzji M. Ś. wniósł o uchylenie decyzji z [...] lutego 2009 r., względnie jej zmianę poprzez dodatkowe nakazanie ZK udostępnienia osadzonym odrębnego pomieszczenia do prania i suszenia odzieży; ustalenia zawarte w protokole kontroli dotyczące kącika sanitarnego są nieścisłe i mają na celu ukrycie rzeczywistego stanu faktycznego, ponieważ ściany odgradzające kącik sanitarny są wysokie na około 80-100 cm, a zatem nie odgradzają w sposób wystarczający kącika od reszty celi, udostępnienia osadzonym pomieszczenia do prania i suszenia odzieży osobistej i roboczej; doprowadzenia do wszystkich cel, w tym do celi nr [...] odpowiednich otworów wentylacyjnych ewentualnie dokonania przeróbek okien w celach poprzez ich obniżenie i powiększenie w taki sposób aby zapewnić zgodny z normami dopływ światła oraz umożliwić osadzonym bezpiecznie otwieranie i zamykanie okien celem wietrzenia cel; zapewnienia we wszystkich celach w tym, w celi nr [...] odgrodzenia kącika sanitarnego od reszty celi płytą sięgającą sufitu. Odwołujący podniósł, że organ sanitarny działał w sposób selektywny, ponieważ nie zbadał warunków sanitarno-higienicznych w innych celach (k. 19 akt administracyjnych). Decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] czerwca 2009 r.) Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Poznaniu (dalej Wojewódzki Inspektor) na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa w związku z art. 37 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu wskazano, że suszenie bielizny w celach odnosi się jedynie do bielizny osobistej a pranie odzieży roboczej i skarbowej odbywa się w Centralnym Ośrodku Szkolenia Służb Więziennych w [...] (dalej COSSW) raz w tygodniu. Brak otworów wentylacyjnych zaopatrzonych w kratki wentylacyjne jest związany z konstrukcją budynku ZK (budynek zabytkowy). Kącik sanitarny w celi nr [...] jest oddzielony przegrodą o wymiarach 1,15m (wysokość) i 0,7 m (długość); jest wyposażony w umywalkę zaopatrzoną w bieżącą zimną wodę, kosz na odpadki stałe, spłukiwane WC. Z uzyskanych informacji wynika, że brak możliwości całkowitego odgrodzenia kącika sanitarnego od pozostałej części celi spowodowany jest warunkami technicznymi oraz koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa osobom osadzonym. Z wyjaśnień Dyrektora ZK w [...] wynika, że zakład ten jest obiektem zabytkowym, oddanym do użytku w [...] r. W czasie [...] letniej eksploatacji pawilon penitencjarny nie był poddany remontowi kapitalnemu, za wyjątkiem konstrukcji dachu budynku i remontu podpiwniczenia budynku. Zgodnie z propozycją programową kompleksowej modernizacji ZK [...] budynek penitencjarny miał zostać poddany kapitalnemu remontowi. Projekt obejmuje wszystkie pomieszczenia mieszkalne dla osadzonych. Docelowo mają być wyposażone w ciągi wentylacyjne, zabudowane kąciki sanitarne wyposażone w miskę klozetową, umywalkę i kabinę prysznicową. Remont obejmie również wymianę okien. Obecnie oświetlenie naturalne jest uzupełnione oświetleniem sztucznym w postaci podwójnej lampy jarzeniowej i lampy kinkietowej. Na prośbę osadzonego dyrektor jednostki wydaje indywidualne zgody na dodatkowe oświetlenie. Z uwagi na brak środków finansowych, wstrzymano prace remontowe. Służby kwatermistrzowskie w ramach własnych środków finansowych podjęły prace mające na celu poprawienie warunków bytowych osadzonych. Wymieniono m.in. stare żeliwne umywalki i miski klozetowe na porcelanowe; częściowo przerobiono instalację wodno-kanalizacyjną w celach mieszkalnych. Wykonanie ciągów wentylacyjnych przekracza możliwości finansowe jednostki w ramach jednorocznego planu finansowego. Osadzeni mogą w miarę potrzeby otwierać okna. ZK nie posiada własnej pralni. Osadzeni w zależności od statusu prawnego, używają odzieży cywilnej lub skarbowej. Jednostka wyposaża osadzonych w bieliznę i pościel. Osadzony ma prawo i obowiązek wymienić brudne składniki odzieży skarbowej w magazynie mundurowym, które następnie są prane w pralni COSSW (k. 24 akt administracyjnych). W skardze na decyzję z [...] czerwca 2009 r. M. Ś. wniósł o stwierdzenie jej nieważności na zasadzie art. 157 § 1 i 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 i 2 kpa, i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania względnie zmianę zaskarżonej decyzji w taki sposób, by nakazać Zakładowi Karnemu w [...] wykonanie dodatkowych obowiązków. W uzasadnieniu poszerzył i pogłębił argumenty podnoszone w odwołaniu (k. 3-8 akt sądowych). W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji (k. 10-12 akt administracyjnych). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innych względów, niż w niej podniesione. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 153/02/1269, zm. 169/05/1417) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153/02/1270 ze zm., dalej ppsa) - sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Kontrola sądów administracyjnych sprowadza się do zbadania, czy organy administracji publicznej w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Jak wynika z art. 2 upis wykonywanie zadań z zakresu zdrowia publicznego, m. in. poprzez sprawowanie nadzoru nad warunkami higieny środowiska, higieny w zakładach pracy - w celu ochrony zdrowia ludzkiego przed niekorzystnym wpływem szkodliwości i uciążliwości środowiskowych, zapobiegania powstawaniu chorób, w tym chorób zakaźnych i zawodowych polega na sprawowaniu zapobiegawczego i bieżącego nadzoru sanitarnego oraz prowadzeniu działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych i innych chorób powodowanych warunkami środowiska, a także na prowadzeniu działalności oświatowo-zdrowotnej. Sprawowanie nadzoru bieżącego i zapobiegawczego jest zadaniem z zakresu administracji publicznej, a więc czynności wykonywane w ramach nadzoru bieżącego i zapobiegawczego mają charakter publicznoprawny. Zakres działań, jakie mogą podejmować organy Inspekcji Sanitarnej w ramach nadzoru zapobiegawczego określa art. 3 upis, a art. 4 ustawy wymienia działania Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie nadzoru bieżącego, stanowiąc, że należy do nich kontrola przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne, m. in.: dotyczących higieny środowiska, utrzymania należytego stanu higienicznego nieruchomości, zakładów pracy, instytucji, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej (pkt 1 i 2 art. 4 upis). Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] był organem właściwym miejscowo i rzeczowo dla rozpatrzenia wniosku M. Ś. z dnia [...] grudnia 2008 r. (art. 12 ust. 1 w zw. z art. 1 pkt 1, art. 2, art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 21 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej i § 1 ust. 1 pkt 1 i § 2 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 21 września 1999 r. w sprawie zasad wykonywania zadań przez inspektorów sanitarnych w odniesieniu do zakładów karnych, aresztów śledczych oraz schronisk dla nieletnich i zakładów poprawczych podległych Ministrowi Sprawiedliwości - Dz.U. 82/99/927). Mimo omyłkowego powołania w decyzji z [...] lutego 2009 r. art. 155 kpa, decyzja ta nie jest nieważną, skoro Powiatowy Inspektor prawidłowo powołał art. 27 ust. 1 upis, a w systemie prawnym obowiązuje art. 104 § 1 i 2 kpa, będący w istocie podstawą prawną decyzji I instancji. M. Ś. prawidłowo i w terminie wniósł odwołanie od decyzji z [...] lutego 2009 r. (k. 19, 12, 11b akt administracyjnych; k. 76-78, 83, 89 akt sądowych), zatem Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Poznaniu był właściwym organem odwoławczym w sprawie (art. 12 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 37 ust. 1 upis). W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności zaskarżonej decyzji – w szczególności z art. 157 § 1 i 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 i 2 kpa (k. 3-8 akt sądowych). W rozpatrywanej sprawie Wojewódzki Inspektor, będący organem II instancji, umorzył postępowanie odwoławcze, powołując jako podstawę decyzji art. 138 § 1 pkt 3 kpa. Ponieważ omawiany przepis nie określa samodzielnie przesłanek umorzenia postępowania odwoławczego, przeto należy ich poszukiwać w treści art. 105 kpa. Postępowanie odwoławcze jest bowiem tylko wyodrębnioną instancyjne fazą "zwyczajnego" postępowania administracyjnego, toczącego się w określonej sprawie, przepisy zaś art. 104-113 kpa dotyczą decyzji wydawanych tak w toku instancji, jak i w trybach nadzwyczajnych (rozdział 12 i 13 kpa; wyrok NSA z 17.4.1985 r. SA/Wr 111/85, ONSA 1/85/21). W świetle przesłanek umorzenia określonych w art. 105 § 1 i 2 kpa postępowanie odwoławcze może być umorzone, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony, oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym (§ 2) albo wówczas, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe (§ 1). Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi § 1 art. 105 kpa oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygniecie jej co do istoty. Przesłanka umorzenia postępowania może istnieć jeszcze przed wszczęciem postępowania, co zostanie ujawnione dopiero w toczącym się postępowaniu, a może ona powstać także w czasie trwania postępowania, a więc w sprawie już zawisłej przed organem administracji (J. Borkowski w: B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz". Wydanie 10. C.H. Beck 2009 s. 391 nb 5). Skarżący nie cofnął odwołania, co byłoby równoznaczne z wystąpieniem o umorzenie postępowania odwoławczego (art. 137 kpa), brak było zatem podstaw do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego tylko z tego powodu, że strona wykonała decyzję nieostateczną (wyrok NSA z 23.4.1985 r., SA/Wr 111/85, ONSA 1/85/21, akceptowany przez B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" Wydanie 10 C.H. Beck Warszawa 2009 s. 495 nb 10). Mając na uwadze powyższe nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Inspektora, wyrażonym w zaskarżonej decyzji, że skoro decyzja Powiatowego Inspektora została wykonana, a podniesione w odwołaniu zarzuty są nietrafne, to należało umorzyć postępowanie odwoławcze (k. 24b akt administracyjnych). Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności wyrażoną w art. 15 kpa, organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji, a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. Istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji [...] (wyrok NSA z 22.3.1996 r., SA/Wr 1996/95, ONSA 1/97/35 akceptowany przez B. Adamiak – op. cit. s. 487 nb 1). Z naruszeniem zasady dwuinstacyjności (art. 15 kpa), organ II instancji uchylił się od wydania decyzji merytorycznej (art. 138 § 1 pkt 1 lub 2 kpa) bądź ewentualnie decyzji kasacyjnej (art. 138 § 2 kpa), błędnie umarzając postępowanie odwoławcze. Organy obu instancji winny merytorycznie rozpatrzyć sprawę. Wskazane uchybienia powodują uchylenie decyzji zaskarżonej, ponieważ miały istotny wpływ na wynik sprawy, uniemożliwiając odwoławcze rozstrzygnięcie merytoryczne o nałożonym decyzją z [...] lutego 2009 r. obowiązku oraz o innych zarzutach podniesionych w odwołaniu. We wniosku o przeprowadzenie kontroli sanitarnej w ZK w [...] Skarżący podniósł kilka kwestii, a mianowicie brak odgrodzonego kąta sanitarnego; brak ciepłej wody (prysznic w łaźni raz w tygodniu); brak kratki wentylacyjnej; brak dostatecznej odległości od miejsca spożywania posiłków do miejsca, w którym załatwiane są potrzeby fizjologiczne; brak osłon na lampach jarzeniowych; zużyte gniazdka i wyłączniki prądowe; brak dostępu do okna (wymiary okna nie spełniają żadnych wymogów); brak warunków do utrzymania higieny osobistej oraz warunków do prania i suszenia osobistych rzeczy; zużyte i powyrywane gniazdka oraz wyłączniki prądowe; grzyb na ścianach i suficie; wilgoć, robactwo, grzyb na ścianach i odpadający tynk, zarywająca się podłoga oraz w okresie zimowym niedostateczna temperatura w celi mieszkalnej. W protokole kontroli przeprowadzonej dnia [...] stycznia 2009 r. (k. 3 akt administracyjnych) odnosząc się do kwestii wskazanych w owym wniosku wskazano, że kącik sanitarny wyposażony jest w umywalkę, muszlę sedesową, odgrodzony jest od reszty celi płytą pomalowaną farbą łatwo zmywalną. W celi jest wyłącznie zimna woda, według oświadczenia kwatermistrza więźniowie korzystają raz w tygodniu z łaźni, gdzie mają zapewnioną ciepłą wodę; kratek wentylacyjnych nie ma we wszystkich celach; okna zlokalizowane są bardzo wysoko, jednakże z możliwością ich otwierania, każda cela wyposażona jest w stolik do spożywania posiłków. Nie stwierdzono zniszczonych gniazdek elektrycznych, zarywającej się podłogi oraz śladów szkodników. Natomiast stwierdzono zniszczenie malowania ścian i sufitów rzutujące na stan sanitarno-higieniczny. Zaznaczono również, że ostatnia deratyzacja w obiekcie została przeprowadzona w grudniu 2008 r. Wydano zalecenie dotyczące wymiany osłon na lampach jarzeniowych do 31 stycznia 2009 r. (k. 3 akt administracyjnych). W notatce służbowej z dnia 13 lutego 2009 r. poinformowano, że w godzinach między 12.00 a 13.00 dokonano pomiaru temperatury w celi nr 237 i nr 238 (19,8 °C i 20 °C). Nadto w celi nr [...] stwierdzono wykonanie zalecenia dotyczącego wymiany osłon na lampach jarzeniowych (k. 9 akt administracyjnych). W piśmie z dnia 16 lutego 2009 r. Powiatowy Inspektor wyjaśnił wszystkie kwestie stanowiące przedmiot kontroli przeprowadzonej dnia [...] stycznia 2009 r. (k. 10 akt administracyjnych). Wszystkie te ustalenia winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji merytorycznej, wskazując nadto, że w wyniku kontroli stwierdzono, że cela nr [...] ma zniszczone malowanie ścian i sufitu wpływające na stan sanitarno-higieniczny pomieszczenia i nakazano w terminie do dnia [...] marca 2009 r. doprowadzić do wymaganego stanu sanitarno-higienicznego ścian i sufitu w celi nr [...] (art. 107 § 1 i 3 kpa w zw. z art. 37 ust. 1 upis). Organ II instancji, rozpatrując ponownie sprawę winien rozważyć, czy ustalenia dokonane przez organ I instancji są trafne i wystarczające dla prawidłowego rozpatrzenia sprawy oraz czy powołana przez organ I instancji podstawa prawna (art. 155 kpa) w osnowie decyzji jest trafna. Obowiązkiem organu jest zgodnie z art. 7, 77 § 1 kpa, podjecie wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Wojewódzki Inspektor może uzupełnić postępowania dowodowe albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję (art. 136 kpa), sanując ewentualne uchybienia w zakresie ustaleń organu I instancji. W przypadku, w którym organ II instancji, by dokonać oceny prawidłowości ustalenia stanu faktycznego, musiałby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w znacznej części, może rozważyć ewentualne wydanie decyzji kasacyjnej (art. 138 § 2 kpa; B. Adamiak – op. cit. s. 492-493 nb 8). Wyrazem prawidłowo przeprowadzonego postępowania administracyjnego winna być decyzja zawierająca, zgodnie z art. 107 § 1 i 3 kpa, wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu którym innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Uzasadnienie faktyczne decyzji administracyjnej winno zmierzać do jednoznacznego wyjaśnienia wszelkich istotnych rozbieżności w materiale dowodowym. W szczególności, organ administracji winien dokładnie przeanalizować twierdzenia Strony, jak również znajdujące się w sprawie dokumenty, mogące być podstawą ustaleń. Organ odwoławczy winien odnieść się do wszystkich zarzutów, stawianych w odwołaniu. W tak uzasadnionej decyzji należy wyraźnie wskazać, w jakim zakresie zagadnienia podnoszone we wniosku, a następnie odwołaniu, nie znalazły odzwierciedlenia w należycie ustalonym stanie faktycznym, w jakim wymagały wydania decyzji (art. 27 ust. 1 upis), a w jakim jedynie doraźnych zaleceń, uwag i wniosków, wpisanych do książki kontroli sanitarnej (art. 31 ust. 1 upis), i kiedy zostały one wykonane (in casu- w zakresie wymiany osłon lamp jarzeniowych; k. 9 akt administracyjnych). Akt subsumcji winien także uwzględniać istotne uwarunkowania związane ze specyfiką zakładu karnego, gdzie konieczność zapewnienia osadzonym bezpieczeństwa – w tym w kąciku sanitarnym – różni się zasadniczo od wskazywanych w odwołaniu hotelu, restauracji i podobnych placówek, nawet prowadzonych w obiektach zabytkowych (k. 19c akt administracyjnych). Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa orzekł jak w sentencji. O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 ppsa. /-/E. Kręcichwost-Durchowska /-/M. Dybowski /-/ E. Makosz-Frymus