IV SA/Po 655/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka Sędziowie WSA Anna Jarosz WSA Tomasz Grossmann (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi J. P. na orzeczenie Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie kary dyscyplinarnej 1. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie dyscyplinarne Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. (nr sprawy: [...]) 2. określa, że zaskarżone orzeczenie nie może być wykonane Postanowieniem z dnia [...] października 2010 r. (nr sprawy: [...]), Naczelnik Urzędu Celnego w [...] (dalej "Naczelnik UC" lub "organ I instancji") wszczął postępowanie dyscyplinarne wobec funkcjonariusza celnego [...] (dalej: "obwiniony" lub "skarżący"), pełniącego służbę na stanowisku specjalisty Służby Celnej w Urzędzie Celnym w [...]. Skarżący został obwiniony o popełnienie przewinienia dyscyplinarnego określonego w art. 166 pkt 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 z późn. zm.; dalej: "ustawa o Służbie Celnej", w skrócie "u.S.C."), polegającego na tym, że w dniu 22 lipca 2010 r. podczas obsługi zgłoszeń celnych o numerach [...] i [...] w [...] dokonał naniesienia uwag do zastrzeżeń w Systemie Wspomagania Obsługi Zgłoszeń Celnych CELINA (dalej: "System CELINA") – o następującej treści [cyt. dosłowny]: "Zgloszono czesci. Dyr. winna mieć sens!" oraz "Zastosowano jedna ze wskazanych pozycji (byc moze do dyrektywy nalezaloby zastosowac zasady logiki)" – nie odnoszących się do treści dyrektywy, w formie sprzecznej z przepisami prawa wewnętrznego, określonego w: § 4 pkt 3 Decyzji Nr 14/SC [powinno być: "Nr 14/OC"] Ministra Finansów z dnia 19 maja 2006 r. w sprawie zastrzeżeń do Systemu CELINA, w punkcie 2.3.2. ppkt c i f załącznika do Decyzji Nr [...] Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. w sprawie wprowadzenia instrukcji określającej zasady wykonywania kontroli celnej przeprowadzanej w oddziałach celnych (dalej: "Decyzja Nr [...]") oraz w § 9 pkt 1 i § 10 pkt 2 Decyzji nr [...] Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] lutego 2007 r. w sprawie zastrzeżeń w Systemie CELINA (dalej: "Decyzja Nr [...]"). Orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia[...] stycznia 2011 r. (nr sprawy: [...]), Naczelnik UC – działając na podstawie § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 lutego 2010 r. w sprawie postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego w stosunku do funkcjonariuszy celnych (Dz. U. Nr 31, poz. 159) w zw. z art. 178 ust. 3 u.S.C. – uznał skarżącego winnym popełnienia zarzucanego jemu przewinienia dyscyplinarnego i wymierzył karę dyscyplinarną nagany. W uzasadnieniu organ zreferował przebieg postępowania oraz stwierdził, że w świetle ujawnionych okoliczności sprawy postępowanie obwinionego było nieprawidłowe, a sformułowany wobec niego zarzut zasadny. Obwiniony był świadom obowiązywania stosownych regulacji prawa wewnętrznego dotyczących Systemu CELINA i znał ich treść, w szczególności w części dotyczącej zgłaszania uwag związanych z funkcjonowaniem zastrzeżeń w tym systemie, a mimo to postąpił niezgodnie z nimi. Zdaniem organu ani okoliczności popełnienia przewinienia, ani zachowanie obwinionego nie spełniały kryteriów zasługujących na zaostrzenie bądź złagodzenie wymiaru kary. Naczelnik UC stwierdził, iż kierując się zasadą, by wymierzona kara była współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia, a w szczególności, aby uwzględniała okoliczności popełnienia tego przewinienia, jego skutki, w tym następstwa dla służby, rodzaj i stopień naruszenia obowiązków ciążach na obwinionym, jak również pobudki jego działania, uznał, że kara upomnienia – zawnioskowana przez rzecznika dyscyplinarnego – nie spełni swojej roli o charakterze wychowawczym i prewencyjnym. Obwiniony złożył odwołanie od opisanego orzeczenia dyscyplinarnego, wnosząc o jego uchylenie w całości. W treści odwołania krytycznie odniósł się do zasad funkcjonowania Systemu CELINA, a zwłaszcza czasochłonności jego obsługi wywołanej błędnym sformułowaniem niektórych dyrektyw. Podkreślił, iż System ten jest wewnętrznym i wspomagającym systemem elektronicznym, który nie jest dostępny osobom spoza Służby Celnej (dalej także jako "Służba"), dlatego uwagi w nim zawarte nie mogą Służbie zaszkodzić. Skarżący wskazał, iż jego działania były motywowane troską o jakość i skuteczność funkcjonowania Służby. Jego zdaniem, przez wzgląd na powagę podejmowanych w ramach Służby działań, do niniejszego postępowania dyscyplinarnego nie powinno dojść. Skarżący zwrócił ponadto uwagę na nadmierne, w jego ocenie, obciążenie obowiązkami służbowymi, uniemożliwiające prawidłowe wykonywanie powierzonych czynności. Orzeczeniem z dnia [...] maja 2011 r. (nr: [...]) Dyrektor Izby Celnej w [...] (dalej: "Dyrektor IC" lub "organ II instancji") utrzymał w mocy orzeczenie dyscyplinarne Naczelnika UC, uznając wymierzoną karę za adekwatną do okoliczności popełnionego czynu oraz stopnia zawinienia i świadomości obwinionego podjęcia działań niezgodnych z obowiązującymi uregulowaniami. Organ podkreślił, iż kara nagany jest tym bardziej zasadna, że w toku postępowania obwiniony nie wykazał skruchy i nie uznał swojego zachowania za niewłaściwe lub naganne, a jedynie stwierdził, że było ono niepotrzebne. Ponadto Dyrektor IC wskazał, że miał także na względzie wychowawcze i prewencyjne działanie tej kary, gdyż nie może być przyzwolenia na zachowania funkcjonariusza celnego, które naruszają normy nakładające na niego określone obowiązki i nakazujące określone zachowania. W skardze z dnia 07 czerwca 2011 r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisane wyżej orzeczenie Dyrektora IC, obwiniony uznał za niezgodne z prawdą i zebranym materiałem dowodowym twierdzenie, że swym działaniem naruszył obowiązujące normy prawne nieprawidłowo wykonując powierzone jemu czynności służbowe. Ponadto zakwestionował tezę o wyrządzeniu jakichkolwiek szkód Służbie Celnej oraz wskazał, iż orzeczenie wobec niego kary nagany pozbawione jest wychowawczego i prewencyjnego oddziaływania. W odpowiedzi na skargę (z dnia [...] lipca 2011 r.) Dyrektor IC wniósł o jej oddalenie w całości. Uzasadniając stwierdził, że nie może zgodzić się z twierdzeniem skarżącego dotyczącym prawidłowego wykonania powierzonych mu czynności służbowych. Wskazał, że zgodnie z obowiązującym skarżącego Regulaminem Służby pracownicy zobowiązani są do fachowego, rzetelnego, zgodnego z prawem i bezstronnego wykonywania powierzonych im zadań w sposób zapewniający ochronę interesów Państwa i Obywatela, a w szczególności do wykonywania poleceń pracodawcy zawartych w decyzjach, poleceniach oraz wytycznych. Organ II instancji podkreślił, że w przypadku stwierdzenia przez skarżącego podnoszonych utrudnień w obsłudze Systemu CELINA winien on skorzystać z określonej w Decyzji Nr [...] procedury postępowania w przypadku wszelkich utrudnień powstałych w wyniku realizacji dyrektyw, a nie nanosić w Systemie tego rodzaju uwag do zastrzeżeń, jakich dokonał przy obsłudze przedmiotowych zgłoszeń. Dyrektor IC zwrócił ponadto uwagę, iż skarżący, jako funkcjonariusz z niemal 20-letnim stażem w administracji celnej powinien stanowić autorytet dla wielu młodszych stażem kolegów. Stąd też negatywne skutki dla wizerunku Służby Celnej, spowodowane postępowaniem skarżącego, należy rozumieć szeroko, tj. nie tylko poza Służbą, ale także w jej szeregach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innych przyczyn niż w niej wskazane. Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; dalej w skrócie "p.p.s.a.") sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądowa kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Jedną z takich ustaw szczególnych jest ustawa o Służbie Cywilnej, której art. 181 stanowi, że od orzeczeń dyscyplinarnych wydanych w postępowaniu odwoławczym lub postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przysługuje prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na zasadach określonych w odrębnych przepisach. Z kolei zgodnie z art. 187 u.S.C. w sprawach nieuregulowanych w rozdziale 11 u.S.C., dotyczącym odpowiedzialności dyscyplinarnej funkcjonariuszy, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 06 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 z późn. zm.; dalej w skrócie "k.p.k."). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Badając pod tym kątem zaskarżone orzeczenie Dyrektora IC oraz poprzedzające je orzeczenie dyscyplinarne Naczelnika UC, Sąd doszedł do przekonania, iż fakt dopuszczenia się przez skarżącego zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego nie budzi wątpliwości. Ustalenia organów obu instancji w tym zakresie są wyczerpujące i należycie udokumentowane, a wyprowadzone wnioski prawidłowe i logicznie uzasadnione. W szczególności organy obu instancji trafnie przyjęły, że znamiona stypizowanego w art. 166 pkt 4 u.S.C. przewinienia dyscyplinarnego – w postaci nieprawidłowego wykonywania czynności służbowych – wyczerpuje m.in. działanie polegające na wykonywaniu takich czynności w sposób niezgodny z obowiązującymi regulacjami wewnętrznych aktów normatywnych. Zasadnie przy tym organy wskazały zwłaszcza na przepisy pkt 2.3.2. Załącznika do Decyzji Nr [...] regulującego obsługę dyrektyw w systemach informatycznych, z których jasno wynika zakaz umieszczania w polu "Komentarz po realizacji" treści (uwag) nie odnoszących się merytorycznie do nadanej dyrektywy (lit. c) oraz umieszczania w tym polu nieczytelnych skrótów lub lakonicznych sformułowań (lit. f). Nawiązując do zarzutu skargi należy w tym miejscu uzupełniająco wyjaśnić, że nieprawidłowe wykonywanie czynności służbowej w rozumieniu art. 166 pkt 4 u.S.C. może wyrażać się nie tylko w wadliwości samej czynności jako takiej (tu: w wadliwej realizacji dyrektywy), ale także w podejmowaniu "przy okazji" wykonywania określonej czynności służbowej lub w czasie przeznaczonym na jej wykonanie, innych, zbędnych ("niepotrzebnych") działań (tu: w zamieszczaniu w Systemie CELINA uwag nie odnoszących się do treści dyrektywy) – które to działania skarżący "samokrytycznie" określił w skardze jako "przekroczenie uprawnień". Dla oceny zaistnienia zarzucanego przewinienia nie mają przy tym znaczenia podnoszone przez skarżącego okoliczności związane z ewentualnie wadliwym funkcjonowaniem Systemu CELINA – kwestie te mogą mieć wpływ jedynie na wymiar kary, jako jeden z elementów okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego podlegających uwzględnieniu na podstawie art. 167 ust. 4 u.S.C. O ile zatem nie można mieć istotnych zastrzeżeń do działania organów w zakresie wymogu konkretnego i jednoznacznego ustalenia faktu naruszenia przez obwinionego ciążących na nim obowiązków służbowych, o tyle, w ocenie Sądu, istotnymi uchybieniami dotknięta jest ta część postępowania dyscyplinarnego, która zmierzała do określenia wymiaru kary za to przewinienie. W tym miejscu należy podkreślić, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem, sąd administracyjny nie ma prawnych możliwości oceny wagi naruszenia obowiązku służbowego ani doboru adekwatnej do niego kary; kwestie te pozostawione zostały uznaniu organów dyscyplinarnych (por. m.in. wyrok NSA z dnia 04.06.2002 r., II SA 1465/01, LEX nr 121912). Sąd administracyjny jest jednak obowiązany do oceny, czy organ rozstrzygający wyczerpująco zbadał sprawę, także w zakresie ustawowych dyrektyw wymiaru kary, jak również czy zebrał i rozważył cały materiał dowodowy w danej sprawie (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 18.12.2009 r., II SA/Bk 706/09; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 12.07.2011 r., IV SA/GL 673/10 – orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustawowe dyrektywy wymiaru kary zawiera art. 167 ust. 4 u.S.C., w myśl którego wymierzona kara powinna być współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia, w szczególności powinna uwzględniać okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa dla służby, rodzaj i stopień naruszenia obowiązków ciążących na funkcjonariuszu, pobudki jego działania, zachowanie funkcjonariusza przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu oraz dotychczasowy przebieg służby. Z zasad ogólnych procedury karnej, znajdujących odpowiednie zastosowanie w postępowaniu dyscyplinarnym (art. 187 u.S.C.), wynika zaś, że podstawę wszelkich rozstrzygnięć powinny stanowić prawdziwe ustalenia faktyczne (zasada prawdy materialnej – art. 2 § 2 k.p.k.), a organy prowadzące postępowanie są obowiązane badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego (zasada obiektywizmu – art. 4 k.p.k.). W świetle przywołanych przepisów obowiązkiem organów prowadzących postępowanie dyscyplinarne jest m.in.: ustalenie, ujawnienie w aktach (udokumentowanie) oraz wnikliwe rozważanie wszystkich okoliczności, które w myśl ustawowych dyrektyw z art. 167 ust. 4 u.S.C. mają wpływ na wymiar kary. Wyniki tych ustaleń i rozważań powinny znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu orzeczenia dyscyplinarnego (art. 178 ust. 3 pkt 6 u.S.C.), które, zgodnie z art. 424 § 2 in principio k.p.k. w zw. z art. 187 u.S.C., powinno obejmować m.in. przytoczenie okoliczności uwzględnionych przy wymiarze kary – przez co należy rozumieć odniesienie się przez organ do ustawowych dyrektyw i przesłanek wymiaru kary na tle okoliczności konkretnej sprawy (por. P. Hofmański (red.), Kodeks postępowania karnego. Komentarz, t. II, Warszawa 2007, s. 581-582), a nie tylko w sposób abstrakcyjny, w szczególności wyłącznie poprzez przytoczenie odnośnych przepisów. Tymczasem w aktach administracyjnych sprawy brak jakichkolwiek informacji odnośnie zachowania skarżącego przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego (z wyjątkiem ogólnikowych stwierdzeń w zeznaniach świadków o "niekonwencjonalnych metodach działania" obwinionego) oraz dotychczasowego przebiegu jego służby. Na te luki w materiale dowodowym zwrócił już uwagę rzecznik dyscyplinarny, który w sporządzonym przez siebie w dniu [...] grudnia 2010 r. sprawozdaniu z postępowania dyscyplinarnego wytknął, iż "w aktach sprawy brak informacji o dotychczasowej karalności (bądź nie) obwinionego za popełnione (bądź nie) przewinienia dyscyplinarne, a także kserokopii ocen okresowych funkcjonariusza, dokonywanych przez dotychczasowych przełożonych" (k. 68 akt adm. I inst.). Co do tych ocen, to Sąd zauważa, iż w aktach administracyjnych przekazanych do Sądu znajduje się jeden "Arkusz oceny funkcjonariusza celnego" za okres od dnia 01 stycznia do dnia 31 grudnia 2008 r. (z ogólną oceną "pozytywną"; k. 6–7 akt adm. I inst.). Jednakże wobec kategorycznego stwierdzenia w ww. sprawozdaniu, iż w aktach sprawy brak jest kserokopii ocen okresowych, nie jest jasne, czy ww. arkusz oceny nie został dołączony do akt dopiero na późniejszym etapie postępowania, tj. już po sporządzeniu ww. sprawozdania, a niewykluczone, że już po wydaniu orzeczenia przez organ I bądź nawet II instancji (bo także w tych orzeczeniach brak wzmianki o wspomnianej ocenie). Z kolei dopiero w odpowiedzi na skargę znalazła się wzmianka odnośnie stażu służbowego skarżącego (blisko [...]-letniego), i to wyłącznie jako okoliczność obciążająca (tj. przemawiająca na jego niekorzyść), bo potęgująca negatywne, zdaniem organu, skutki działań obwinionego dla "wewnętrznego" wizerunku Służby. Fakt nierozpatrzenia przez organy dyscyplinarne wszystkich okoliczności, które w świetle art. 167 ust. 4 u.S.C. powinny zostać wzięte pod uwagę, potwierdza treść uzasadnień orzeczeń zapadłych w niniejszej sprawie, a zwłaszcza orzeczenia dyscyplinarnego Naczelnika UC. Organ I instancji uzasadniając wymierzenie kary ostrzejszej (nagana) od zawnioskowanej przez rzecznika dyscyplinarnego (upomnienie) ograniczył się bowiem do przytoczenia treści art. 167 ust. 4 u.S.C., i to w niepełnym zakresie, bo – co w tym kontekście szczególnie znamienne – z pominięciem takich okoliczności, jak: zachowanie funkcjonariusza przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu oraz dotychczasowy przebieg służby. Ponadto, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 424 § 2 in principio k.p.k. w zw. z art. 187 u.S.C., organ nie odniósł się do ustawowych dyrektyw i przesłanek wymiaru kary przez pryzmat konkretnych okoliczności niniejszej sprawy, a jedynie uczynił to w sposób abstrakcyjny. W szczególności Naczelnik UC podkreślając, iż wziął pod uwagę pobudki działania obwinionego, zarazem nie wskazał, jakie pobudki ustalił – czy dał wiarę wyjaśnieniom skarżącego, iż ten w swych działaniach miał na względzie dobro Służby, czy może doszedł do odmiennych wniosków. Uzasadnienie orzeczenia dyscyplinarnego organu I instancji w kwestii wymiaru kary razi nadmierną lakonicznością i ogólnikowością. Podjęta przez organ II instancji, w uzasadnieniu jego orzeczenia, próba szerszego objaśnienia motywów rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego, nie doprowadziła do usunięcia wszystkich istotnych uchybień zaistniałych na etapie postępowania przed Naczelnikiem UC. Godzi się w tym miejscu podkreślić, że wymóg prawidłowego, wnikliwego i adekwatnego do stanu faktycznego i prawnego sprawy uzasadnienia orzeczenia dyscyplinarnego zyskuje szczególną doniosłość zwłaszcza w takim przypadku, gdy – tak jak w niniejszej sprawie – istnieje ryzyko, że wszczęcie postępowania dyscyplinarnego i wymierzenie określonej kary dyscyplinarnej może zostać poczytane przez samego obwinionego lub innych pracowników (funkcjonariuszy) jako retorsja za krytyczne uwagi obwinionego odnośnie dostrzeżonych wad w organizacji lub funkcjonowaniu Służby i jako próba stłumienia takiej krytyki. Tymczasem nie może być wątpliwości co do tego, iż pracownik ma prawo otwarcie, krytycznie i we właściwej formie wypowiadać się w sprawach dotyczących organizacji pracy (por. wyrok SN z dnia 07.09.2000 r., I PKN 11/00, OSNP 2002/6/139). Prawa tego nie jest pozbawiony także funkcjonariusz celny, z tym, że w jego przypadku szczególnego znaczenia nabiera sygnalizowany wyżej wymóg dochowania właściwej formy krytyki, powiązany zasadniczo także z koniecznością przestrzegania tzw. drogi służbowej. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że ani forma krytyki, ani kanał jej komunikacji nie były właściwe. Inna sprawa, czy forma reakcji ze strony organów dyscyplinarnych była właściwa i proporcjonalna. Ocena tych kwestii wymyka się jednak kognicji Sądu. Mając na względzie wszystkie wskazane wyżej uchybienia Sąd stwierdził, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów normujących postępowanie dyscyplinarne, a to zwłaszcza w zakresie ciążącego na organach dyscyplinarnych obowiązku ustalenia, zbadania i uwzględnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych w sprawie – przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego – w kontekście ustawowych dyrektyw wymiaru kary dyscyplinarnej (art. 2 i art. 4 k.p.k. w zw. z art. 187 u.S.C. oraz w zw. z art. 167 ust. 4 u.S.C.). Naruszenia te mogły mieć niewątpliwie istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż już z treści art. 167 ust. 4 u.S.C. wynika, że pominięte przez organ okoliczności powinny zostać uwzględnione co najmniej przy wymiarze kary. Z tego względu Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 wyroku. W punkcie 2 wyroku Sąd, na podstawie art. 152 p.p.s.a., określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, co oznacza, że nie wywołuje ona skutków prawnych, które wynikają z jej rozstrzygnięcia, od chwili wydania wyroku, mimo że wyrok uchylający tę decyzję nie jest jeszcze prawomocny (tak trafnie wyrok NSA z dnia 29.07.2004 r., OSK 591/04, ONSAiWSA 2004/2/32). Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni powyższe uwagi, a w szczególności uzupełni postępowanie dowodowe w zakresie wymaganym w świetle art. 167 ust. 4 u.S.C., a następnie podejmie stosowne rozstrzygnięcie, należycie je uzasadniając, jak tego wymaga odpowiednio stosowany art. 424 § 2 k.p.k. (w zw. z art. 187 u.S.C.). Pod rozwagę organu należy przy tym poddać możliwość i zasadność zakończenia przedmiotowego postępowania dyscyplinarnego w inny przewidziany prawem sposób (zob. art. 177 ust. 3 pkt 3 u.S.C.), niż poprzez ukaranie obwinionego.