IV SA/Po 66/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu G. S. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 marca 2018 r. sygn. akt IV SA/Po 66/18 odmawiającego przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi G. S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2017r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy G. S. wniósł skargę na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2017r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Skarżący złożył również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, nie ma żadnego majątku a źródłem jego utrzymania są emerytura wnioskodawcy ([...] zł.) i renta żony [...] zł.), z których opłaca jedzenie ([...] zł.), prąd ([...] zł.), gaz ([...] zł.), wodę i ścieki ([...] zł.), telefon i Internet ([...] zł.) oraz koszty leczenia, leki i rehabilitację ([...] zł.). Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca wskazał, że znajduje się obecnie w bardzo złej sytuacji finansowej, co jest spowodowane złą sytuacją finansową przedsiębiorstwa, które prowadzi i opóźnieniem dokonywaniu spłat należności wynikających z wcześniej zaciągniętych zobowiązań. Wnioskodawca podniósł także, że w chwili obecnej jego firma notuje obecnie niskie dochody, które nie pozwalają na poczynienie oszczędności. Zła kondycja finansowa firmy związana jest z sytuacją na rynku. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawcy, pismem z dnia [...] lutego 2018r. wezwano go do przedłożenia szeregu wymienionych w zarządzeniu referendarza sądowego z dnia [...] lutego 2016 r. dokumentów. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Skarżący przesłał niektóre z nich, tj. kopie PIT 36L za 2016r. wraz z Urzędowym Poświadczeniem Odbioru, Rachunek Zysków i Strat przedsiębiorstwa Rolno – Spożywczego G. S. za okres [...].01.2017 – [...].07.2017r. i za grudzień 2015r., wyciąg z konta bankowego w Banku Spółdzielczym w K. z operacji w dniu [...].01.2016r., zeznanie podatkowe żony na druku PIT 37 za 2015r., Postanowieniem z dnia [...] marca 2018 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu odmówił G. S. przyznania prawa pomocy. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie referendarz wskazał, że pomimo wezwania skarżący nie odpowiedział w pełnym zakresie na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wyjaśniono, że przedłożone przez wnioskodawcę dokumenty nie pozwalają na ustalenie jego rzeczywistej sytuacji finansowej. Podkreślono, że obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania, a tym samym przedstawienia i wykazania wszelkich okoliczności potwierdzających ten fakt obciąża stronę wnioskującą o przyznanie prawa pomocy. Przedłożone przez Skarżącego dokumenty uniemożliwiały natomiast dokonanie pełnej i rzetelnej oceny, czy Skarżący będąc osobą prowadzącą działalność gospodarczą jest w stanie ponieść wpis sądowy od skargi czy to całości, czy w części. Skarżący w przewidzianym terminie wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego podnosząc, że brak przedłożenia dowodów uwiarygodniających niemożność ponoszenia kosztów sądowych nie może skutkować oddaleniem wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący podkreślił, że okoliczność braku posiadania przez niego dostatecznych środków na uiszczenie opłat sądowych znajduje potwierdzenie w faktach powszechnie znanych, jak zła kondycja finansowa związana z kryzysem w branży, który powoduje przestój na rynku. W sprzeciwie wyjaśniono, że zwłoka dłużników w zapłatach należności powoduje, że nie jest możliwe tworzenie oszczędności w wydatkach własnych na poczet przewidywanych kosztów związanych ze sprawami sądowymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Objęte sprzeciwem postanowienie referendarza podlega utrzymaniu w mocy. Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017, poz,. 1369 – dalej jako: ppsa) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 ppsa). Sąd wskazuje, że na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017r. poz. 1369 ze zm. - dalej ppsa) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 ppsa, zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. K. jest więc ocena złożonego przez R. S. wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz zaskarżonego orzeczenia referendarza, w świetle opisanej wyżej przesłanki przyznania prawa pomocy. Sąd podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że użyte w treści art. 246 ppsa słowo "wykazać" oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienia NSA z 24 listopada 2011 r., I OZ 881/11; z 20 stycznia 2012 r., II FZ 863/11). Ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych spoczywa zatem na stronie, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Z akt sprawy wynika, że Skarżącego wezwano go do przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych oraz dokumentów dotyczących lokat, kont i kart kredytowych należących do skarżącego i jego żony; kopii zeznania podatkowego skarżącego i jego żony za 2016r. wraz z potwierdzeniem złożenia w urzędzie skarbowym (w przypadku dokonania rozliczenia za 2017R. należało przedłożyć zeznanie za ten rok podatkowy); ewidencji podatkowej w zakresie PIT i VAT prowadzonej działalności gospodarczej za okres ostatnich 6 miesięcy – w przypadku posiadania udziałów w spółkach należało przedłożyć dokumentację obrazującą bieżącą sytuację tych podmiotów oraz kopii dowodów rejestracyjnych pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym. Wnioskodawcę wezwano także do wykazania za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energię elektr., wodę, telefon; itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, określenia formy prawnej prowadzonej działalności gospodarczej (należało to wykonać poprzez przedłożenie wyciągu z ewidencji działalności gospodarczej oraz wyciągów z KRS podmiotów, w których skarżący lub domownicy posiada udziały) i określenia tytułu prawnego do nieruchomości wskazanej jako adres zamieszkania. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący przesłał jednak tylko niektóre ze wskazanych w wezwaniu dokumentów i informacji. Mając zatem na uwadze, że w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, nie ma żadnego majątku a źródłem jego utrzymania są emerytura wnioskodawcy ([...] zł.) i renta żony [...] zł.), z których opłaca jedzenie ([...] zł.), prąd ([...] zł.), gaz ([...] zł.), wodę i ścieki ([...] zł.), telefon i Internet ([...] zł.) oraz koszty leczenia, leki i rehabilitację ([...] zł.), a także fakt, że w sprzeciwie Skarżący nie uzupełnił brakującej dokumentacji, a jedynie zakwestionował zasadność odmowy przyznania prawa pomocy z uwagi na brak dokumentów uwiarygodniających złożony wniosek, wniesiony sprzeciw uznać należało za niezasadny. Zgodzić trzeba się, bowiem z referendarzem sądowym, że przedłożony wybiórczo materiał dowodowy nie pozwala na ustalanie rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy. Natomiast podnoszona okoliczność powszechnej wiedzy na temat "kryzysu w branży i przestoju na rynku" pośrednio może wpływać na sytuację finansową i majątkową Skarżącego, ale nie stanowi dowodu potwierdzającego zaistnienie przesłanek w oparciu o które Sąd ocenia zaistnienie podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym Mając powyższe na uwadze referendarz sądowy trafnie w zaskarżonym postanowieniu odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tego też powodu Sąd orzekł o utrzymaniu tego postanowienia w mocy na podstawie art. 260 § 1 ppsa. Postanowienie wydano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 260 § 3 ppsa.