IV SA/Po 661/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie: sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) as. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant: sekretarz sądowy Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2006 r. sprawy ze skarg J. K. na decyzje Wojewody z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego [...] maja 2004 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje Starosty P. z dnia [...] marca 2004 r. a) nr [...] o odmowie przyznania świadczenia przedemerytalnego, b) nr [...] o wznowieniu wypłaty zasiłku przedemerytalnego /-/I. Kucznerowicz /-/D. Rzyminiak-Owczarczak /-/P. Miładowski MZ IV SA/Po 661/04 U Z A S A D N I E N I E J. K. zarejestrował się jako bezrobotny w Powiatowym Urzędzie Pracy w P. [...] lutego 2001 r. Decyzją z [...] lutego 2001 r. Starosta P.przyznał stronie prawo do zasiłku przedemerytalnego od [...] lutego 2001 r., a następnie decyzją z [...]lutego 2002 r. zawiesił stronie wypłatę świadczenia z powodu podjęcia przez J.K. zatrudnienia. Kolejny raz J. K. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy [...] marca 2004 r. składając wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego. Organ I instancji decyzją z [...] marca 2004 r. nr [...] orzekł o odmowie przyznania stronie prawa do świadczenia przedemerytalnego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano na treść art. 37 I ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Skoro rejestracja nastąpiła [...] lutego 2001 r., a strona spełniała warunki do przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego, to świadczenie takie już uzyskał. W ocenie organu aktualne przepisy nie przewidują możliwości przejścia z zasiłku emerytalnego na świadczenie przedemerytalne. Jednocześnie Starosta P. decyzją z tego samego dnia ([...] marca 2004 r.) nr [...] wskazując jako podstawę art. 37n oraz art. 6 ppkt 6 lit. b ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. nr 58 poz. 514 z 2003 r) orzekł o wznowieniu wypłat z zasiłku przedemerytalnego od [...] marca 2004 r. W ocenie Starosty skoro wcześniej strona uzyskała prawo do zasiłku przedemerytalnego, które następnie zawieszono, to wobec zakończenia zatrudnienia następuje wznowienie wypłat zasiłku przedemerytalnego od dnia ponownej rejestracji tj. od [...]marca 2004 r. Odwołania od tych decyzji wniósł J. K., który podnosił, iż spełnia warunki z art. 37k ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, a [...] marca 2003 r. nie występował o wznowienie wypłaty zasiłku przedemerytalnego, lecz wyraźnie domagał się przyznania świadczenia przedemerytalnego. Rozpoznając odwołania Wojewoda decyzjami z [...] maja 2004 r. nr [...] i nr [...] orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonych rozstrzygnięć organu I instancji. Organ II instancji argumentował, że w dniu rejestracji tj. [...] lutego 2001 r. strona nie spełniała warunków uprawniających do świadczenia przedemerytalnego. Wówczas J. K. mógł zyskać jedynie prawo do zasiłku przedemerytalnego i świadczenie do uzyskał. Prawo do zasiłku zostało zawieszone z uwagi na podjęcie zatrudnienia. Ponowna rejestracja po zakończeniu pracy jest kontynuacją rejestracji od [...] lutego 2001 r. Stąd prawidłowo organ odmówił przyznania świadczenia przedemerytalnego i niewadliwie też orzekł o wznowieniu wcześniej zawieszonych wypłat zasiłku przedemerytalnego i to od dnia powtórnej rejestracji Obydwa rozstrzygnięcia Wojewody zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. K. Skarżący podkreślał, że z wnioskiem o wznowienie wypłaty zasiłku przedemerytalnego od dnia [...] marca 2004 r. nie występował. Tego dnia wystąpił o zarejestrowanie jako osoby bezrobotnej i przyznanie świadczenia przedemerytalnego. W ocenie strony organ dokonał nie uprawnionej nadinterpretacji jego żądań. Zawieszenie wypłaty świadczenia ma na celu zabezpieczenie pracownika w razie utraty pracy. Nie może być traktowane jako zamknięcie drogi do uzyskania korzystniejszego świadczenia, do którego uprawnienia w Związku z nowym zatrudnieniem uzyskał. Skarżący wskazywał, ze w czasie trwania stosunku pracy u nowego pracodawcy (H-N sp. z o.o. w P. uzyskał ogólny staż pracy ponad 35-letni, przekroczył też wiek 55 lat i został zwolniony z przyczyn ekonomicznych. Nabył zatem uprawnienia z chwilą ponownej rejestracji do korzystniejszego dla strony świadczenia – świadczenia przedemerytalnego. W odpowiedzi na skargi Wojewoda wniósł o ich oddalenie przytaczając naprowadzoną już wcześniej argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje: Skargi mają uzasadnione podstawy. Wykładnia przepisów ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu z dnia 14 grudnia 1994 r. dokonana przez organ orzekający jest niewłaściwa i nie zasługuje na aprobatę składu orzekającego w tej sprawie. Takiemu rozumowaniu przywołanych w kwestionowanych rozstrzygnięciach przepisów sprzeciwia się nie tylko wykładnia gramatyczna, ale także celowościowa i systemowa. Otóż zgodnie z art. 37k ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym, w dacie powtórnej rejestracji świadczenie przedemerytalne przysługuje z zastrzeżeniem ust. 9 (które nie ma zastosowania w tej sprawie, bo dotyczy pracownika byłego państwowego przedsiębiorstwa gospodarki rolnej) osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli m. in. do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym była zatrudnione przez okres nie dłuższy niż 6 miesięcy, ukończyła co najmniej 50 i 55 lat mężczyzna oraz osiągnęła okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn. Z kolei zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2, który zawiera legalną definicję osoby bezrobotnej jest nią m. in. osoba nie zatrudniona i nie wykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Żaden z przepisów ustawy nie wyłącza prawa do nabycia przedmiotowego świadczenia przedemerytalnego z powodu uzyskania innych świadczeń z ustawy. Z zestawienia wymienionych norm nie można skutecznie wyprowadzić tezy, że osobie rejestrującej się ponownie, odpowiadającej definicji osoby bezrobotnej i spełniającej jednocześnie wymogi z art. 37 k ust. 1 pkt 2 można odmówić przyznania świadczenia tylko dlatego, że gdy wcześniej się rejestrowała, to wówczas mogła nabyć także inne świadczenie z ustawy. Generalnie przywołane przepisy ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu nie zawierają sformułowania wykluczającego nabycie bardziej korzystnego niż dotąd otrzymywanego świadczenia. W szczególności brak jest wyraźnego zakazu nabycia po ponownym przepracowaniu 365 dni i uzupełnieniu stażu pracowniczego, w miejsce zasiłku przedemerytalnego - świadczenia przedemerytalnego. Zakazu tego nie formułuje także przywołany przez organy orzekające art. 37 l ustawy. W myśl postanowień jego § 1 i 2 prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie, która spełniała warunki do jego nabycia w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy. Prawo do świadczenia przedemerytalnego ustala się na wniosek tej osoby. Świadczenia przedemerytalne przysługują od następnego dnia po dniu zarejestrowania się uprawnionej osoby .... albo od dnia następnego po dniu złożenia wniosku i dokumentów niezbędnych do ustalenia tych uprawnień, z zastrzeżeniem art. 27 ust. 1 pkt 3-6 i ust. 2 pkt 2-4. Omawiany przepis nie ogranicza prawa do świadczenia jedynie do pierwszej rejestracji. Mowa w nim o rejestracji jako osoby bezrobotnej, a więc obejmuje swą hipotezą także osoby powtórnie rejestrujące się, w tym bardziej osoby po uprzednim przepracowaniu co najmniej 365 dni. Oczywiście uprawnienie to przysługuje jedynie wtedy gdy nie nastąpią okoliczności objęte zastrzeżeniem z ust. 2. Z akt administracyjnych ani z ustaleń organów nie wynika by okoliczności objęte art. 27 ust. 1 pkt 3-6 i ust. 2 pkt 2-4 w stosunku do skarżącego nastąpiły. Prawo do zasiłku dla bezrobotnych regulował art. 23. W myśl jego postanowień prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy po upływie 7 dni od zarejestrowania się we właściwym rejonowym urzędzie pracy, z zastrzeżeniem art. 27 m. in. jeżeli: 1) nie ma dla niego propozycji odpowiedniego zatrudnienia.... 2) w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres co najmniej 365 dni: a) był zatrudniony i osiągał wynagrodzenie w kwocie co najmniej najniższego wynagrodzenia, od którego istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy .... b) wykonywał pracę na podstawie umowy o pracę nakładczą, jeżeli osiągał z tego tytułu dochód w wysokości co najmniej najniższego wynagrodzenia, c) wykonywał pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo współpracował przy wykonywaniu tych umów, jeżeli podstawą wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej najniższego wynagrodzenia, d) podlegał ubezpieczeniu społecznemu lub zaopatrzeniu emerytalnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności lub współpracy, jeżeli podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub zaopatrzenie emerytalne i Fundusz Pracy stanowiła kwota wynosząca co najmniej najniższe wynagrodzenie, e) wykonywał pracę w okresie tymczasowego aresztowania lub odbywania kary pozbawienia wolności, jeżeli podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej połowy minimalnego wynagrodzenia, f) wykonywał pracę w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub spółdzielni kółek rolniczych (usług rolniczych), będąc członkiem tej spółdzielni, jeżeli podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej połowę najniższego wynagrodzenia, g) (uchylona) h) był zatrudniony za granicą i przybył do Rzeczypospolitej Polskiej jako repatriant, i) był zatrudniony lub wykonywał inną pracę zarobkową i osiągał wynagrodzenie lub dochód, od którego istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy. Według zaś ust. 5 omawianego przepisu w razie równoczesnego spełnienie kilku warunków uprawniających do zasiłku bezrobotnemu przysługuje wybór podstawy jego przyznania. Ma rację skarżący, że instytucja zawieszenia świadczeń z ustawy miała w zamierzeniu prawodawcy zabezpieczać środki egzystencji dla tych, którzy podjęli zatrudnienie na okres lub w warunkach nie pozwalających na zachowanie lub ponowne nabycie prawa do świadczenia w oparciu o okoliczności, które istniały w czasie dotychczas zgłoszonej rejestracji (pierwszej). Generalnie należy przyjąć, że ponowne przepracowanie co najmniej 365 dni daje podstawę do nowego ustalenia warunków i nie może być argumentem uzasadniającym zawężanie uprawnień takich osób do uprawnień osób, które skorzystały jedynie z dobrodziejstwa zachowania prawa do zasiłku. Nawet jeśli strona mogła się powoływać na instytucję zawieszenia wypłaty zasiłku brak jest podstaw prawnych by nie mogła powoływać się jednocześnie na ogólne uprawnienia wynikające dla strony z ustawy normującej kwestie zatrudnienia i bezrobocia, gdy te ostatnie są dla niej bardziej korzystne. W przypadku gdy strona "dopracowała" okres brakujący wcześniej do uzyskania korzystniejszego dla niej uprawnienia, to może później po przepracowaniu 365 dni domagać się korzystnej dla niej weryfikacji uprawnień. Odmienna wykładnia zaprezentowana przez organ orzekający jest sprzeczna z normami zawartymi w omawianych regulacjach i nie znajduje aprobaty tego składu Sądu. Podobne rozumowanie można wywnioskować z uzasadnienia wyroku NSA z 18 lutego 2002 r. w sprawie II SA 3792/01 oraz poglądu Tadeusza Olejarza zawartego w art. zamieszczonym w Prawo Pracy 2001/2/19 (nr pub. 29214). Wszczęcie postępowania i nadanie biegu wnioskowi strony niezgodne z jego dosłowną treścią, a następnie wydanie rozstrzygnięcia w kwestii nie objętej treścią wniosku o wszczęcie postępowania narusza także normy zawarte w art. 144 i 107 § 3 kpa. Taki stan rzeczy prowadzi w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) do wyeliminowania obu zaskarżonych decyzji oraz ich poprzedzających z obrotu prawnego i orzeczenia jak w sentencji. /-/I. Kucznerowicz /-/D. Rzyminiak-Owczarczak /-/P. Miładowski KB/MZ