IV SA/Po 666/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Tomasz Grossmann (spr.) Protokolant ref. staż. Agata Pawlicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 marca 2017 r. sprawy ze skargi I. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] w przedmiocie sprostowania omyłki pisarskiej 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza [...] z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania omyłki pisarskiej; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej I. W. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z [...] maja 2016 r. znak: [...] Burmistrz [...] (dalej też jako "organ I instancji" lub "Burmistrz") – wskazując w podstawie prawnej na art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 1 i art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23; w skrócie: "k.p.a.") – po rozpatrzeniu wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Burmistrza z [...] grudnia 2010 r. znak: [...] zatwierdzającą podział nieruchomości (zwaną też dalej "decyzją podziałową"), odmówił uchylenia tej decyzji. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że w jego ocenie w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły przyczyny z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. skutkujące uchyleniem ostatecznej decyzji podziałowej. Przeprowadzenie zaś postępowania w myśl art. 149 § 2 k.p.a. i stwierdzenie braku przyczyn wznowienia daje podstawy do odmowy uchylenia decyzji dotychczasowej w oparciu o przepis art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. W odwołaniu od opisanej decyzji Burmistrza, I. W. zażądała uchylenia zaskarżonej decyzji w całości, podnosząc, iż jej uzasadnienie nie koresponduje z sentencją. Wyjaśniła, że w komparycji swej decyzji organ I instancji przywołał przepis art. 151 § 2 k.p.a., zaś w jej uzasadnieniu – art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., co stanowi oczywistą sprzeczność. Ponadto w podstawie prawnej rozstrzygnięcia organ przywołał przepis art. 146 § 1 k.p.a., a w uzasadnieniu nie odniósł się do niego. Zdaniem Skarżącej, skoro Burmistrz zaskarżoną decyzję wydał na podstawie art. 151 § 2 k.p.a., to winien obligatoryjnie stwierdzić, że decyzja podziałowa została wydana z naruszeniem prawa i wskazać okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Postanowieniem z [...] maja 2016 r., znak: [...], Burmistrz [...], na podstawie art. 113 § 1 i 3 oraz art. 123 k.p.a., z urzędu sprostował omyłkę pisarską w podstawie prawnej własnej decyzji Nr [...] z [...] maja 2016 r. w ten sposób, że orzekł, iż zamiast: "Na podstawie art. 151 § 2 w związku z art. 146 § 1 i art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2016, poz. 23) (...)", powinno być: "Na podstawie art. 151 § 1 pkt 1, w związku z art. 145 § 1 pkt 3 i 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. 2016, poz. 23) (...)". W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że w podstawie prawnej ww. decyzji Burmistrza doszło do omyłki pisarskiej (błędu) we wskazaniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia, nadającej się do sprostowania w trybie art. 113 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu prawnym decyzji, wyjaśniając podstawę prawną rozstrzygnięcia wraz z przytoczeniem przepisów prawa, nie powołano się na art. 151 § 1 pkt 1, w związku z art. 145 § 1 pkt 3 i 5 k.p.a., lecz na art. 151 § 2 w związku z art. 146 § 1 i art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Dalej organ I instancji zauważył, że uzasadnienie prawne to inaczej wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji wraz z przytoczeniem przepisów prawa. Różni się ono od powołania podstawy prawnej tym, że w uzasadnieniu prawnym organ wyjaśnia, dlaczego zastosował dany przepis prawa. Z uzasadnienia prawnego decyzji wynika ponadto ocena stanu faktycznego w świetle przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w sprawie oraz wykazanie związku między tą oceną a osnową decyzji. Zatem wskazania zawarte w uzasadnieniu co do podstawy prawnej rozstrzygnięcia są wiążące i stanowią potwierdzenie, że w sentencji decyzji w zakresie wskazania podstawy prawnej doszło do omyłki (błędu). Sprostowanie tej omyłki (błędu) nie prowadzi do rozbieżności między rozstrzygnięciem a uzasadnieniem decyzji oraz do zmiany merytorycznej decyzji. W tej konkretnej sprawie należy przyjąć, że omyłka (błąd), którą sprostowano, nie była istotna, gdyż jej sprostowanie nie prowadzi do merytorycznej zmiany decyzji (wyrok NSA z 20.06.2012 r., I OSK 782/12). W zażaleniu na opisane postanowienie Burmistrza, I. W. (zwana też dalej "Skarżącą") wniosła o jego uchylenie, zarzucając naruszenie art. 113 § 1 k.p.a. przez niewłaściwe zastosowanie. W uzasadnieniu wskazała, że przepis ten nie odnosi się do pojęcia "omyłka pisarska" – taka kategoria w tym przepisie nie istnieje. Art. 113 § 1 k.p.a. wyraźnie wskazuje na błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki. A zatem Burmistrz winien wskazać, czy prostuje błąd pisarski (jeśli tak to jaki?), czy też inną oczywistą omyłkę (jeśli tak to jaką?). W ocenie Skarżącej wskazana wadliwość nie podpada ani pod błąd pisarski, ani też pod inną oczywistą omyłkę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej też jako "organ II instancji" lub "SKO"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., postanowieniem z [...] czerwca 2016 r., znak SKO–4213/216/16, utrzymało w mocy ww. postanowienie Burmistrza. W uzasadnieniu organ II instancji wyjaśnił, że elementy niezbędne decyzji określa art. 107 § 1 k.p.a. Jednym z nich jest podstawa prawna działania organu. Podstawa prawna nie wystarcza jednak do oceny prawidłowości decyzji administracyjnej. Niewątpliwie dla zgodności z prawem decyzji administracyjnej istotna jest treść rozstrzygnięcia, treść uzasadnienia oraz inne elementy, o których mowa w art. 107 § 1 k.p.a. Fakt powołania się przez organ administracyjny na przepisy niewłaściwe w sprawie, jakkolwiek wskazuje na wadliwość działania tego organu, nie stanowi jednak przesłanki do uznania, że nastąpiło naruszenie prawa w stopniu istotnym dla rozstrzygnięcia, jeżeli z okoliczności i akt sprawy wynika, że organ ten mógł wydać decyzję, mając do tego podstawę prawną w innym przepisie tej samej ustawy. Zdaniem SKO inaczej należy potraktować powołanie w decyzji przepisu prawa materialnego, który w danym stanie faktycznym i prawnym w ogóle nie miał zastosowania (chodzi o brak zastosowania całego aktu prawa materialnego), a inaczej przepis, który został błędnie zakwalifikowany do tej sprawy, w której zastosowanie miał inny przepis, ale tej samej ustawy. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy organ II instancji stwierdził, że istotnie Burmistrz w decyzji z [...] maja 2016 r. wskazał błędnie podstawę prawną, tj. art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 1 k.p.a., to jednak z samej sentencji decyzji, jak również z uzasadnienia jednoznacznie wynika, iż chodziło o art. 151 § 1 k.p.a. A zatem, zdaniem SKO, organ I instancji mógł zaskarżonym postanowieniem sprostować decyzję z [...] maja 2016 r., zmieniając fragment dotyczący podstawy prawnej. W skardze na opisane postanowienie SKO, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, I. W., reprezentowana przez r.pr. G. W., wniosła o: (1) uwzględnienie skargi w całości w trybie autokontroli na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. przez SKO; (2) uchylenie przez Sąd zaskarżonego postanowienia SKO i poprzedzającego je postanowienia Burmistrza z [...] maja 2016 r. w przypadku nieuwzględnienia skargi przez SKO w trybie autokontroli; (3) zasądzenie od SKO na rzecz Skarżącej [zwrotu] kosztów postępowania w kwocie [...]zł. W uzasadnieniu Skarżąca powtórzyła zarzuty odwołania, a ponadto podkreśliła, że w sprostowaniu wprowadzono m.in. zapis "w związku z art. 145 § 1 pkt 3", tj. "decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27", który to zapis nie ma jakiegokolwiek związku ze stanem faktycznym oraz z treścią uzasadnienia decyzji – brak odniesienia się w uzasadnieniu decyzji do tego przepisu prawa. W ocenie Skarżącej błędne przywołanie podstawy prawnej orzeczenia stanowi naruszenie prawa, a nie oczywistą omyłkę pisarską. Wobec tego, zdaniem autora skargi, niezasadnym było zastosowanie w niniejszej sprawie trybu sprostowania z art. 113 § 1 k.p.a., tym bardziej, że prowadzi to w istocie do zmiany rozstrzygnięcia wyraźnie wskazanego w sentencji postanowienia podlegającego sprostowaniu. Na marginesie Skarżąca zauważyła, że stwierdzenie Burmistrza zawarte w kwestionowanym postanowieniu: "W uzasadnieniu prawnym decyzji, wyjaśniając podstawę prawną rozstrzygnięcia wraz z przytoczeniem przepisów prawa, nie powołano się na art. 151 § 1 pkt 1, w związku z art. 145 § 1 pkt 3 i 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2016, poz. 23), lecz na art. 151 § 2 w związku z art. 146 § 1 i art. 145 § 1 pkt 5 powołanej ustawy" jest całkowicie niezrozumiałe, gdyż sytuacja jest dokładnie odwrotna. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie jako nieuzasadnionej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.; w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie (a do takich aktów należy niewątpliwie zaskarżone postanowienie, co wynika wprost z art. 113 § 3 k.p.a.). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonego postanowienia SKO oraz, na mocy art. 135 p.p.s.a., poprzedzającego je postanowienia Burmistrza, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie zarzuty w niej podniesione okazały się zasadne. Przede wszystkim – wbrew zarzutom Skarżącej – organy obu instancji zasadnie przyjęły, że niewłaściwe przytoczenie podstawy prawnej w decyzji Burmistrza z [...] maja 2016 r. znak: [...] miało charakter omyłki, podlegającej sprostowaniu na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. W myśl tego przepisu: "Organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach." W ślad za wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 września 2012 r., sygn. akt II OSK 940/11 (dostępnym w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej w skrócie: "CBOSA") należy wyjaśnić, że "błąd pisarski" to widoczne, wbrew zamierzeniu organu administracji publicznej, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia, widoczne, niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów. Natomiast "inne oczywiste omyłki", to omyłki stojące na równi z błędami pisarskimi, polegające na tym, że w decyzji wyrażono coś, co widocznie jest niezgodne z myślą wyrażoną niedwuznacznie przez organ, a zostało wypowiedziane przez przeoczenie, niewłaściwy dobór słowa. Oczywistość błędu powinna wynikać bądź z natury samego błędu, bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z treścią wniosku. Sprostowanie nie może prowadzić do zmiany merytorycznej orzeczenia. W ocenie Sądu z tak rozumianą "oczywistą omyłką" mieliśmy do czynienia w rozpoznawanej sprawie, jeśli idzie o wskazanie w decyzji Burmistrza z [...] maja 2016 r. – w jej elemencie zwanym "powołaniem podstawy prawnej" (zob. art. 107 § 1 k.p.a.) – przepisów: art. 151 § 2 (który stanowi, że: "W przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.") w związku z art. 146 § 1 k.p.a. (zgodnie z którym: "Uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art.145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a i art. 145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat."). Już bowiem proste zestawienie ww. elementu analizowanej decyzji z jej dalszymi elementami, tj.: - z rozstrzygnięciem – w którym orzeczono o odmowie uchylenia decyzji podziałowej, a nie o stwierdzeniu jej wydania z naruszeniem prawa; - z uzasadnieniem – w którym wyjaśniono, że: "W ocenie organu należy wskazać na brak wystąpienia w niniejszej sprawie przyczyn skutkujących uchyleniem ostatecznej decyzji. Dlatego też przeprowadzenie postępowania w myśl art. 149 § 2 kpa i stwierdzenie braku przyczyn wznowienia daje podstawy do odmowy uchylenia decyzji dotychczasowej w oparciu o przepis art. 151 § 1 pkt 1 kpa"; prowadzi niechybnie do wniosku, że rzeczywistą podstawę prawną tej decyzji stanowił przepis art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. (w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.). Natomiast powołanie w części wstępnej decyzji Burmistrza z [...] maja 2016 r., jako jej podstawy prawnej, przepisów art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 1 k.p.a. było wyłącznie następstwem omyłki o charakterze oczywistym (o jaką notabene nietrudno w dobie komputerowej edycji tekstu i nagminnego korzystania z wersji elektronicznych wcześniej opracowanych dokumentów lub projektów). Wbrew twierdzeniom skargi, omyłka ta nie prowadzi do zmiany rozstrzygnięcia ww. decyzji, gdyż jego treść pozostaje niezmiennie jasna i niewątpliwa: "odmówić uchylenia decyzji’ (podziałowej). Mimo to kwestionowane postanowienia organów obu instancji nie mogły się ostać w obrocie prawnym. Jak bowiem trafnie podniesiono w skardze, Burmistrz w sprostowanej swym postanowieniem z [...] maja 2016 r. podstawie prawnej decyzji z [...] maja 2016 r. błędnie powołał m.in. przepis art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. – zgodnie z którym: "W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli (...) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27" – którego zastosowanie w rozpoznawanej sprawie nie zostało w żaden sposób przez organ I instancji umotywowane: ani w uzasadnieniu decyzji z [...] maja 2016 r., ani w uzasadnieniu postanowienia "prostującego" z [...] maja 2016 r. SKO utrzymując w mocy to ostatnie postanowienie Burmistrza, w istocie powieliło błędy organu I instancji. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił postanowienia organów obu instancji (pkt 1 sentencji wyroku). O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez Skarżącą koszt wpisu (100 zł), wynagrodzenie należne jej pełnomocnikowi (480 zł), ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804), oraz opłatę skarbową od złożonego pełnomocnictwa (17 zł). Sąd odstąpił od sformułowania odrębnych wskazań co do dalszego postępowania, mając w szczególności na względzie, że w przypadku uprawomocnienia się, zapadłego w tym samym dniu (tj. 23 lutego 2017 r.) wyroku tut. Sądu o sygn. akt IV SA/Po 665/16 – mocą którego uchylono m.in. ww. "prostowaną" decyzję Burmistrza z [...] maja 2016 r. – zbędne będzie ponowne rozpoznawanie i rozstrzyganie sprawy sprostowania tej decyzji.