IV SA/Po 670/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Sędzia WSA Maciej Busz po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. S.A. w upadłości układowej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy w P. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia postanawia odmówić prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych W. S.A. w upadłości układowej z siedzibą w P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy w P. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia składając jednocześnie wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wraz ze skargą złożono wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w którym skarżąca wskazała, że w chwili obecnej jej stan majątkowy nie pozwala na uiszczenie kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku powołano się na poważne problemy finansowe wynikające z zaangażowania w roboty drogowe oraz zaległości z płatnościami za media, regulowaniem podatków a także wypłat wynagrodzeń. Zgodnie z informacjami zawartymi we wniosku rok 2011 W. SA zakończyła ze stratą [...] mln zł. Od początku 2012 r prowadzona jest głęboka restrukturyzacja, która ma przywrócić rentowność, stabilność operacyjną i płynność finansową. W 2012 r Spółka nadal generowała straty (-[...] zł na koniec 2012r) więc nie mogła na bieżąco regulować wszystkich swoich kosztów oraz nie mogła płacić zaległych zobowiązań wobec pracowników. Jednak dzięki działaniom restrukturyzacyjnym Spółka w terminie płaci bieżące zobowiązania z tytułu wynagrodzeń i stopniowo spłaca zaległe zobowiązania wobec pracowników. Z zaległych wynagrodzeń objętych decyzją PIP spłacono łącznie: marzec [...] zł, kwiecień [...] zł., maj [...] zł. W sytuacji, kiedy każde pieniądze w firmie są niezbędne do utrzymania ciągłości produkcji i zachowania miejsc pracy. Nałożenie przez PIP kary powoduje, że możliwości Spółki do uregulowania zobowiązań pracowniczych stają się jeszcze mniejsze a wszczęcie egzekucji nałożonej kary może doprowadzić do upadłości likwidacyjnej i całkowitego wstrzymania spłaty zaległych wynagrodzeń do czasu sprzedaży majątku przez syndyka, a przy tym zwolnienia wszystkich obecnie zatrudnionych pracowników i likwidacji firmy. We wniosku ujawniono również kapitał zakładowy w kwocie [...] zł., wartość środków trwałych [...] zł., oraz stan 3 kont bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego zgłoszenie wniosku wynoszący odpowiednio [...] zł., [...] euro i [...] zł. We wniosku o przyznanie prawa pomocy ujawniono również dane finansowe na koniec 2012r. w tym rzeczowe aktywa trwałe wynoszące [...] mln zł., inwestycje długoterminowe [...] mln zł. należności krótkoterminowe [...] mln zł., inwestycje krótkoterminowe [...] mln. Zł., zobowiązania [...] mln zł. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2013 r. odmówiono stronie skarżącej przyznania prawa pomocy. W. S.A. w upadłości układowej kwestionując powyższe postanowienie wniosła sprzeciw wskazując, że nie poparte jakimkolwiek materiałem dowodowym i bezpodstawne jest twierdzenie referendarza sądowego, iż z przedłożonych dokumentów wynika jakoby skarżąca powinna i mogła zarezerwować środki finansowe na pokrycie kosztów sądowych. Spółka prowadząc postępowanie restrukturyzacyjne rozpoczęte jeszcze przez datą ogłoszenia upadłości podejmuje różnego rodzaju działania mające na celu zaspokojenie roszczeń wierzycieli. Nadto charakterystyka przedsiębiorstwa uniemożliwia dysponowanie w pełni jej mieniem, gdyż mogło by doprowadzić to do uniemożliwienia prowadzenia działalności gospodarczej. Skarżąca wskazała, że przychody osiągane w okresie od ogłoszenia jej upadłości są wykorzystywane praktycznie na bieżąco, aby zachować możliwości produkcyjne. Skarżąca podniosła nie ma możliwości wygenerowania niezbędnej do pokrycie kosztów postępowania kwoty ponieważ zgodnie ze zobowiązaniami Sędziego Komisarza oraz Nadzorcy Sądowego jest zobowiązana do uiszczania w pierwszej kolejności należności wynikających z wynagrodzeń pracowników. Działanie takie ma nie tylko na celu zachowanie ciągłości funkcjonowania przedsiębiorstwa spółki, ale również uchronić ją od kolejnych grzywien administracyjnych jakie to mogą zostać nałożone na skarżącą przez Państwową Inspekcję w sytuacji nierealizowania obowiązków pracowniczych. Spółka podniosła, że podejmuje działania mające na celu rozplanowanie wydatków z uwzględnieniem kosztów prowadzenia postępowań jednakże nie ma ona w chwili obecnej oraz czasie najbliższym jakiejkolwiek faktycznej możliwości wygenerowania wymaganej kwoty. Spółka podniosła, że faktyczna niemożliwość uiszczenia opłaty sądowej nie wynika ze złej woli czy też braku należytej staranności, ale wyłącznie z jej sytuacji finansowej powódki Ponadto strona wskazała, że ogłoszenie upadłości układowej następuje wówczas gdy istnieją możliwości wyższego zaspokojenia wierzycieli podmiotu upadłego niż przy ogłoszeniu upadłości likwidacyjnej, jednakże regulacja ta w żaden sposób nie odnosi się do możliwości uiszczenia opłaty sądowej. Strona podkreśliła, że z samego faktu ogłoszenia upadłości układowej nie można wywodzić wniosku, iż przedsiębiorstwo takie jest bardziej wypłacalne, niż ten postawiony w stan upadłości likwidacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył więc, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej P.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Sprawa przyznania skarżącej spółce prawa pomocy rozpatrywana jest od początku w świetle przesłanek, o których mowa w art. 246 § pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z w/w przepisem osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej jego przyznanie. Powyższe oznacza, że na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania. Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać przy tym nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2006, s. 504). W przedmiotowej sprawie skarżąca nie wykazała, że podjęła jakiekolwiek czynności zmierzające do zabezpieczenia środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Co prawda w sprzeciwie Spółka podniosła, że nie ma możliwości wygenerowania niezbędnej do pokrycie kosztów postępowania kwoty ponieważ zgodnie ze zobowiązaniami Sędziego Komisarza oraz Nadzorcy Sądowego jest zobowiązana do uiszczania w pierwszej kolejności należności wynikających z wynagrodzeń pracowników. Powyższego twierdzenia nie poparto jednak żadnymi szczegółowymi wyliczeniami, dokumentami finansowymi, które pozwoliłyby na uznanie, że skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, które na obecnym etapie ograniczają się do uiszczenia wpisu sądowego wynoszącego zgodnie z § 2 ust.1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2003 r., Nr 221, poz. 2193 ze zm.) wynosi 100 zł. Już tylko stan 3 kont bankowych wynoszący na dzień złożenia wniosku łącznie [...] zł. i [...] euro, pozwala na opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Przedstawiona przez stronę sytuacja majątkowa i finansowa spółki, nie daje również podstaw do uznania, że zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. uprawniające do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Wielkość posiadanego majątku, rozmiar prowadzonej działalności, jak również wysokość przychodów skarżącej spółki, nie pozwala przyjąć, aby spółka była pozbawiona środków finansowych. Aczkolwiek działalność gospodarcza przynosiła spółce w ostatnich latach straty, to brak jest podstaw do stwierdzenia, że strona nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania - w tej sprawie wpisu sądowego od skargi. Strata finansowa jako ujemny wynik bilansu przychodu i kosztów nie jest okolicznością tożsamą z brakiem środków finansowych. Strata z działalności gospodarczej jest bowiem pojęciem wytworzonym na potrzeby rozliczeń podatkowych i skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (por. postanowienie NSA z 22 marca 2011 r. II GZ 112/11 Lex nr 783893). Dlatego też nie można tylko na tej podstawie oceniać realnych korzyści ekonomicznych z prowadzenia działalności gospodarczej. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.ps.a., orzekł jak w postanowieniu.