IV SA/Po 671/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Tomasz Grossmann Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Walocha po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2019 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] Prezydenta Miasta [...] decyzją z dnia z [...] maja 2019r., nr [...] działając na podstawie art. 17 ust. 1, ust. 1b, ust. 5 pkt 1 lit b, art. 20 ust. 3 ustawy z 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2018r., poz. 2220) odmówił Pani K. P. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na babcię, Panią H. S. na okres od [...] kwietnia 2019r. do bezterminowo. Organ pierwszej instancji argumentował, że przyczyną odmowy przyznania przedmiotowego świadczenia jest okoliczność pobierania przez Panią K. P. specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Od powyższej decyzji Pani K. P. złożyła odwołanie powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014r. i wskazując, że jest opiekunem osoby niepełnosprawnej i zrezygnowała z pracy, zatem nabywa prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w kwocie [...]zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] czerwca 2019r. utrzymało zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. Organ odwoławczy argumentował, że zgodnie z przepisem art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit b ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Organ ustalił na podstawie orzeczenia ZUS w [...] z dnia [...] marca 1995r., że Pani H. S. została zaliczona do pierwszej grupy inwalidów. W punkcie 6 orzeczenia podano, że inwalidztwo jest trwałe. W orzeczeniu nie wskazano od kiedy istnieje niepełnosprawność. Nadto Kolegium wskazało, że z akt sprawy wynika iż Pani K. P. nie podejmuje pracy zarobkowej. Sprawuje opiekę nad babcią, Panią H. S., która wymaga stałej opieki i pomocy. W związku z tym decyzją z dnia z [...] listopada 2018r., nr [...] Pani K. P. przyznano specjalny zasiłek opiekuńczy z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad babcią, Panią H. S., w kwocie [...]zł miesięcznie na okres od [...] listopada 2018r. do [...] października 2019r. Organ odwoławczy przyjął, że istotą niniejszego sporu jest ustalenie, czy odwołującej przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na H. S. nie tylko w sytuacji, gdy niepełnosprawność powstała później niż do ukończenia 25. roku życia, ale również w sytuacji, gdy Pani K. P. pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad babcią. Kolegium podzieliło w pełni argumentację o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w przypadku, także gdy niepełnosprawność osoby powstała po ukończeniu przez nią wieku określonego w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Kolegium zgodziło się również ze stanowiskiem zawartym w wyroku z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) Trybunału Konstytucyjnego, który stwierdził niezgodność unormowania zawartego w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Kolegium wskazało, że przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach pielęgnacyjnych nie może być interpretowany w oderwaniu od treści art. 27 ust. 5 ustawy, zgodnie z którym w przypadku zbiegu uprawnień m.in. do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługuje jedno z tych świadczeń, wybrane przez osobę uprawnioną. W sytuacji rezygnacji z zasiłku możliwe jest zatem skuteczne ubieganie się o zmianę zasiłku na świadczenie pielęgnacyjne przez opiekuna osoby, której niepełnosprawność powstała po 18. lub 25. roku życia. W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy istotne znaczenie ma fakt, że odwołująca składając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie złożyła oświadczenia, z którego jednoznacznie wynika, że w przypadku przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, zrezygnuje ze specjalnego zasiłku opiekuńczego. Prawo wyboru przez osobę wnioskującą świadczenia korzystniejszego uzależnione jest od wcześniejszej rezygnacji z dotychczas pobieranego. Pani K. P. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz na decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] maja 2019r. Skarżąca zarzuciła naruszenie: - przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220, z późn. zm.) poprzez jego błędne zastosowanie, - naruszenie przepisu art. 27 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220, z późn. zm.) poprzez jego niezastosowanie. Wskazując na powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji Prezydenta Miasta [...] i Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz rozstrzygnięcie o kosztach postępowania. Skarżąca podnosiła, że składając wniosek o przyznanie świadczenia złożyła oświadczenie o rezygnacji z pobieranego wcześniej specjalnego zasiłku opiekuńczego. Jest także oczywistym, że domagając się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca dokonała wyboru i domaga się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Przepis art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, skoro przewiduje prawo wyboru dla osoby uprawnionej do kilku różnych świadczeń (specjalny zasiłek opiekuńczy, świadczenie pielęgnacyjne) to oznacza, że organ administracji powinien ustalić, czy wnioskujący o świadczenia ma do niego prawo a dopiero po ustaleniu prawa do świadczenia umożliwić wnioskującemu dokonanie wyboru świadczenia. W innym wypadku mogłoby dojść do sytuacji, w której osoba uprawniona do jednego świadczenia rezygnuje z tego świadczenia, a prawo do innego świadczenie nie powstaje z powodu niespełnienia przesłanek do tego świadczenia. Gdyby istniały jakiekolwiek wątpliwości co do woli skarżącej to organy administracji, działając przy uwzględnieniu przepisów art. 7, art. 8, art. 9 K.p.a. winien wezwać skarżącą do jednoznacznego oświadczenia co do tego, jakiego świadczenia się domaga. Skarżąca oświadczyła, iż w przypadku przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje ze specjalnego zasiłku opiekuńczego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Na wstępie wskazać należy, że kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019r., poz. 2167 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), sprowadza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta ogranicza się więc do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, czy zgodnie z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. dokonano ustalenia stanu faktycznego, a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 k.p.a. Mając na uwadze powyższe wskazania i badając legalność zaskarżonych decyzji Sąd stwierdził naruszenie prawa w stopniu uzasadniającym uchylenie decyzji organu odwoławczego oraz decyzji ją poprzedzającej. Materialnoprawną podstawą orzekania organów stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2220, zwanej dalej "u.ś.r."). Zastosowanie w sprawie znajdują także przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018, poz. 2096 – dalej "k.p.a."). Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom (niż wskazane w pkt 1-3), na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W myśl art. 17 ust. 1b u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18. roku życia albo w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Wreszcie, przytoczyć należy także regulację zawartą w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., zgodnie z tym przepisem świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego (...). W tym miejscu nadmienić należy, że Sąd w pełni uwzględnia stanowisko wyrażone w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., K 38/13 (Dz. U. poz. 1443), który wszedł w życie w dniu ogłoszenia, to jest w dniu 23 października 2014r. i nie doprowadził wprawdzie do wyeliminowania niekonstytucyjnej normy z porządku prawnego, jednak jego treść wiąże wszystkich – w myśl art. 190 ust. 1 Konstytucji RP – i stanowi dla organów administracji oraz sądów administracyjnych istotną wskazówkę interpretacyjną. Stwierdzenie przez Trybunał niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim przepis ten różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, powoduje, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. od momentu wejścia w życie wyroku Trybunału, nie może być stosowany w jego dotychczasowym brzmieniu. Wyrok ma, zatem wpływ na sytuację prawną skarżącej i dlatego organy administracji rozstrzygające o prawie skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego miały obowiązek procedować w oparciu o przepisy u.ś.r. z wyłączeniem tej części art. 17 ust. 1b, która z dniem 23 października 2014 r. została uznana za niekonstytucyjną. Orzecznictwo sądów administracyjnych, aprobujące zaprezentowane stanowisko jest stosunkowo jednolite (zob.: wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 kwietnia 2017 r., IV SA/Gl 5/17, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 6 października 2016 r., II SA/Op 370/16, z dnia 24 kwietnia 2018 r., II SA/Op 34/18 i z dnia 10 maja 2018 r., II SA/Op 138/18 oraz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2016 r., I OSK 755/16, z dnia 14 grudnia 2016 r., I OSK 1614/16; orzeczenia.nsa.gov.pl). W przedmiotowej sprawie, w istocie, Kolegium także uwzględniało powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego i zgodziło się, że nie było podstaw do odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tego powodu, że nie został spełniony warunek z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Natomiast podstawę do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego Kolegium upatrywało w braku złożenia przez skarżącą wyraźnego oświadczenia o rezygnacji z przyznanego jej specjalnego zasiłku opiekuńczego. Wskazać bowiem należy, że właściwa wykładnia przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. wymaga uwzględnienia również treści art. 27 ust. 5 u.ś.r. Stąd też w orzecznictwie prezentowany jest pogląd – podzielany przez skład orzekający w niniejszej sprawie – zgodnie z którym, dla uniknięcia zbiegu omawianych świadczeń (dopuszczalny jest zbieg uprawnień, ale nie kumulatywne pobieranie świadczeń) możliwe jest wydanie decyzji ustalającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego pod warunkiem zrzeczenia się ustalonego już innego świadczenia (por. wyroki NSA z dnia: 21 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 2758/17; 13 kwietnia 2018 r. sygn. akt I OSK 82/18; 14 grudnia 2018 r. sygn. akt I OSK 1939/18 – dostępne jw.). Fakt uzyskiwania przez stronę specjalnego zasiłku opiekuńczego nie może być bowiem przeszkodą do przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego w stosunku do tej samej osoby podopiecznej. W sytuacji zbiegu po stronie tego samego podmiotu uprawnień do obydwu tych świadczeń znajduje bowiem zastosowanie przepis art. 27 ust. 5 u.ś.r. Wobec powyższego nie można zaakceptować prezentowanego przez Kolegium stanowiska, że w sytuacji, gdy osoba uprawniona otrzymuje jedno ze świadczeń opiekuńczych, niedopuszczalne jest ustalenie prawa do innego świadczenia. Takie rozumienie przepisu prowadziłoby do sytuacji, w której możliwość dokonania wyboru korzystniejszego świadczenia – w przypadku zbiegu uprawnień do świadczeń, który przewidziano w art. 27 ust. 5 tej ustawy – byłaby praktycznie niemożliwa do realizacji, a zatem prawo do wyboru świadczenia miałoby charakter iluzoryczny. Nie można zatem przyjąć, że zainteresowana musiałaby przed rozstrzygnięciem sprawy o świadczenie pielęgnacyjne zrezygnować z przyznanego jej wcześniej specjalnego zasiłku opiekuńczego. Sąd podziela stanowisko zaprezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 29 kwietnia 2019r. (sygn. akt I OSK 300/19, dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym nie zachodzi konieczność uprzedniej rezygnacji przez skarżącą z przyznanego już świadczenia, tj. jeszcze przed rozstrzygnięciem co do drugiego świadczenia objętego zbiegiem, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r. Kierować bowiem należy się zasadami zawartymi w przepisach art. 7-9 k.p.a.. Nakładają one na organ administracji publicznej obowiązek wyjaśnienia w pierwszej kolejności, czy skarżąca spełnia pozostałe przesłanki do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego, a następnie poinformować stronę, że wyłączną przeszkodą do jego przyznania pozostaje jedynie pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego i dokonanie wyboru jednego z nich. Skoro bowiem przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie, powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać (por. wyroki NSA z dnia 13 lipca 2018 r. sygn. akt I OSK 235/18 i 14 grudnia 2018 r. sygn. akt I OSK 1939/18, dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Kwestia przedmiotowego wyboru, a tym samym i rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego, stanowi element faktyczny sprawy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, co wskazuje na możliwość odpowiedniego załatwienia rezygnacji z przyznanego już zasiłku w decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2018 r. sygn. akt I OSK 1676/18, dostępny jw.). Innymi słowy, po stronie organu leży podjęcie takich działań, by osoba uprawniona do dwóch różnych świadczeń (zbieg uprawnień) nie została pozbawiona realnej możliwości wyboru świadczenia, skoro może jej przysługiwać tylko jedno z tych świadczeń. Z akt sprawy wynika, co nie było kwestionowane przez Kolegium, że skarżąca korzysta z przyznanego jej decyzją z [...] listopada 2018r. specjalnego zasiłku opiekuńczego. W dniu [...] kwietnia 2019r. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z rezygnacją z zatrudnienia z uwagi na opiekę nad osobą trwale niepełnosprawną. Jednocześnie skarżąca złożyła oświadczenie o pobieraniu specjalnego zasiłku opiekuńczego i zwróciła się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości [...] zł. W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że intencją skarżącej było uzyskanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na jego wysokość, przy czym informowała, że pobiera już specjalny zasiłek opiekuńczy. Przyjąć zatem należało, że w przypadku przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego zrezygnuje ona z niższego specjalnego zasiłku opiekuńczego. Sąd w tej sprawie stoi na stanowisku, że wraz ze złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w istocie dokonała wyboru korzystniejszego dla siebie świadczenia, wyrażając wolę pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, co wynika także już z treści odwołania. Kierując się zasadami zawartymi w przepisach art. 7, art. 8, art. 9 i art. 12 k.p.a. organ powinien przede wszystkim wyjaśnić, czy strona spełnia przesłanki do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego. Rolą organu było, zatem rozpoznanie wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i pozostawienie skarżącej wyboru skorzystanie z jednego z nich. Organ kierując się podstawowymi zasadami postępowania wynikającymi z art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a., a zwłaszcza art. 9 k.p.a. mógł także wezwać skarżącą do złożenia jednoznacznego oświadczenia o rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego w przypadku uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Natomiast bezpodstawna była w świetle art. 17 ust. 1b i art. 17 ust. 5 pkt 1 lit b i art. 27 ust. 5 u.ś.r. odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego tylko z tego powodu, że skarżąca w ocenie organu nie złożyła jednoznacznego oświadczenia o rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego. Powyższe uchybienie powtórzył i zaakceptował następnie organ odwoławczy utrzymując decyzję organu I instancji w mocy. Sąd w tej sprawie stoi na stanowisku, że wraz ze złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w istocie skarżąca dokonała wyboru korzystniejszego dla siebie świadczenia, wyrażając wolę pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, co wynika już z treści odwołania. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał za zasadne na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, jak Sąd orzekł w wyroku. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy uwzględnią powyższą ocenę prawną dokonaną przez Sąd i rozważą, czy ustalony w sprawie stan faktyczny umożliwia skarżącej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w świetle regulacji art. 17 ust. u.ś.r., niemniej z uwzględnieniem zakresu, w jakim art. 17 ust. 1b tej ustawy został uznany za niekonstytucyjny na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. Wobec zaś wyrażenia przez skarżącą woli pobierania świadczenia pielęgnacyjnego jako korzystniejszego w miejsce specjalnego zasiłku opiekuńczego, organy rozważą powyżej wskazane możliwości pozytywnego załatwienia sprawy i rozpoznają wniosek skarżącej z zachowaniem zasad z art. 7, art. 8, art. 9 i art. 12 k.p.a. Najistotniejszą kwestią powinno być dla organów ponownie rozpoznających sprawę jedynie takie załatwienie sprawy, aby zagwarantować stronie wybór świadczenia i jednocześnie nie pozbawić jej należnego świadczenia z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością opieki na osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Organ powinien także zwrócić uwagę na treść przepisu art. 24 ust. 1, 2 i 4 u.ś.r., zgodnie z którym prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Natomiast, w orzeczeniu o niepełnosprawności babci skarżącej stwierdzono, że inwalidztwo jest trwałe.