IV SA/Po 676/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 3 września 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] kwietnia 2013r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wniesienia odwołania z uchybieniem terminu postanawia odmówić prawa pomocy A.W. wniósł skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] kwietnia 2013r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wniesienia odwołania z uchybieniem terminu. Skarżący złożył również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, w uzasadnieniu którego podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie ma żadnego dochodu a jego majątek stanowi dom o pow. [...] m2 i nieruchomość rolna o pow. [...] ha nie przynosząca żadnego dochodu. Mając na celu wyjaśnienie sytuacji finansowej, wezwano skarżącego do przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego oraz dokumentów dotyczących lokat, kont i kart kredytowych, nadesłania kopii zeznań podatkowych podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2011-2012, przedłożenia zestawienia użytkowanych pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym, zaświadczenia z właściwego Urzędu Pracy dotyczącego zarejestrowania (braku zarejestrowania) jako osoba bezrobotna wraz z informacją o pobieraniu (nie pobieraniu) zasiłku dla bezrobotnych, udokumentowania wysokości wydatków przeznaczanych na utrzymanie się - opłat za energię elektryczną, dostawy wody, gazu, usługi telekomunikacyjne itp. i wskazania źródła, z którego strona uzyskuje środki pieniężne na utrzymanie. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący w piśmie z dnia 10 sierpnia 2013r. wskazał, iż choruje i nie jest w stanie załatwić żadnych dokumentów. Z powodu choroby skarżący nie jest również zarejestrowany w Urzędzie Pracy. Dodatkowo skarżący wyjaśnił, iż nie ma kont bankowych, kart kredytowych, pojazdów mechanicznych. W związku z brakiem dochodu nie posiada również zeznań podatkowych. Skarżący wyjaśnił również, że nie korzysta z pomocy MGOPS. W związku z powyższym stwierdzić należy, że na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej ppsa) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 ppsa, zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 ppsa, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Należy także podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Trzeba również zaznaczyć, iż każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Strona winna poczynić zatem starania celem zabezpieczenia środków finansowych z dochodów uzyskiwanych w dłuższym okresie, niezbędnych do pokrycia choćby części wydatków. Ponadto strona o przyznanie prawa pomocy winna uprawdopodobnić spełnienie przesłanek do przyznania prawa pomocy. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżący nie wykazał, że jego sytuacja finansowa uniemożliwia opłacenie pełnomocnika z wyboru. Zwrócić należy bowiem uwagę na fakt, że wbrew wezwaniu nie przedstawiono żadnych dokumentów przedstawiających sytuację finansową wnioskodawcy. Ponadto należy stwierdzić, że skarżący wskazując na brak dochodów, wbrew wezwaniu nie wyjaśnił z czego de facto się utrzymuje. W złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy ani w wyjaśnieniach zawartych w piśmie z dnia 10 sierpnia 2013r. nie zawarto danych, które mogłyby odnosić się do jego sytuacji majątkowej. Powyższe dotyczy w szczególności zestawienia wydatków i środków na ich pokrycie. Pomimo wyraźnego wezwania w tej materii skarżący nie przedstawił także pełnej i rzetelnej dokumentacji, która potwierdzałaby złą sytuację materialną, na którą skarżący wskazuje. Tym samym pismo z dnia 10 sierpnia 2013r. nie może być uznane za odpowiedź na wezwanie do wyjaśnienia sytuacji finansowej. Oznacza to, że wnioskodawca nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku, w związku z czym stwierdzić należy, iż nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7, art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 ppsa, postanowiono jak w sentencji.