IV SA/Po 679/05

WyrokWSA w Poznaniu2005-12-01

Skład orzekający: Jerzy Stankowski, Grażyna Radzicka, Danuta Rzyminiak-Owczarczak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił przyznania uprawnień kombatanckich, kwestionując wiarygodność zeznań świadków bez przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego, w tym ponownego przesłuchania świadków?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej naruszył zasady postępowania dowodowego (art. 7 i 77 § 1 kpa), kwestionując zeznania świadków bez podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym bez umożliwienia świadkom ustosunkowania się do zarzutów organu. Brak ten uniemożliwił prawidłowe ustalenie, czy skarżący spełnia przesłanki do przyznania uprawnień kombatanckich.
Stan faktyczny
Skarżący Z. W. domagał się przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozach przesiedleńczych w Gnieźnie i Czernichowie w 1939 r. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania uprawnień, uznając brak wystarczających dowodów. Decyzją organu drugiej instancji utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji, kwestionując wiarygodność zeznań świadków przedstawionych przez skarżącego oraz brak potwierdzenia pobytu w obozie w materiałach archiwalnych. Skarżący w skardze zarzucił organowi niedokładne rozpatrzenie sprawy.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i zasądzono od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr ) Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Radzicka Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant referent-stażysta Paweł Grzęda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 01 grudnia 2005r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] maja 2005r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich, I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lutego 2004r. Nr [...], II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 100 ( sto ) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ J.Stankowski /-/ G.Radzicka TZ/ Decyzją z dnia [...] II 2004 r., nr [...], na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 I 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t. jedn. Dz.U. z 2002 r., nr 42, poz. 371 ze zm.) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania uprawnień kombatanckich Z. W. Organ uznał, że strona nie przedstawiła dostatecznych dowodów, że zachodzą przesłanki określone w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy, w szczególności dowodów potwierdzających fakt osadzenia świadków w hitlerowskim obozie. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Z. W. przedstawił dodatkowe dokumenty odnoszące się do świadka J. T. oraz materiały dotyczące drugiego świadka - H. S. Decyzją z dnia [...] V 2005 r., nr [...], na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa. oraz art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 24 I 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ wskazał, że Odwołujący się wnosząc o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu wysiedlenia w grudniu 1939 r. do obozu przejściowego w Gnieźnie, skąd został przewieziony do Krakowa a później do Czernichowa, przedstawił oświadczenia dwóch świadków - S. Ś. i J. T. z dnia 10 III 1999 r., którzy jednak nie podali, że zainteresowany przebywał w obozie przesiedleńczym w Gnieźnie. Następnie Z. W. przedstawił w 2003 r. te same oświadczenia, na których widnieje zapis o pobycie strony w grudniu 1939 r. w obozie w Gnieźnie, które to oświadczenia nie zostały jednak potwierdzone za zgodność z oryginałem. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podkreślił też, że świadek Ś. nie posiada w ogóle uprawnień kombatanckich, świadek T. otrzymał je z tytułu pobytu w obozie hitlerowskim w lutym 1940 r. a więc w innym okresie niż Odwołujący się, a H. S. została wysiedlona z innej miejscowości i z uwagi na swój młody wiek w tamtym czasie (7 lat) nie mogła raczej pamiętać poszczególnych osób. Organ wskazał też, że faktu pobytu Z. W. w obozie nie potwierdzają materiały przesłane przez Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Poznaniu i Archiwum Państwowe w Łodzi. Odnosząc się do wspomnianej przez Odwołującego się okoliczności jego pobytu w obozie przejściowym w Czernichowie organ stwierdził, iż obóz ten nie został wymieniony w § 6 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 IX 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz.U. z 2001 r., nr 106, poz. 1154 ze zm.). W skardze na powyższą decyzję Z. W. wskazał, że rozbieżności w zeznaniach świadków powstały w wyniku niedokładnej znajomości przepisów. Skarżący wskazał, że z H. S. wielokrotnie rozmawiał o obozie w Garbarni, mimo że przebywała ona tam w innym terminie. Świadek J. T. był umieszczony w obozie w tym samym czasie. Z. W. podkreślił, że brak informacji o jego pobycie w obozie w materiałach IPN i Archiwum Państwowego nie może być decydującym argumentem, jako że prowadzona przez te instytucje dokumentacja jest niekompletna. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podtrzymał w całości swą dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Skarżący wnosił o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w grudniu 1939 r. w obozie przesiedleńczym w Gnieźnie, a następnie w obozie w Czernichowie. Przyznanie takich uprawnień mogłoby dokonać się na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 24 I 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.jedn. Dz.U. z 2002 r., nr 42, poz. 371 ze zm.), zgodnie z którym uprawnienia te przysługują z tytułu przebywania miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Obóz przesiedleńczy w Gnieźnie jest wymieniony w § 6 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 IX 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz.U. z 2001 r., nr 106, poz. 1154 ze zm.), który to akt nie wspomina jednak o obozie przesiedleńczym w Czernichowie. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmawiając w niniejszej sprawie przyznania Z. W. uprawnień kombatanckich zakwestionował wiarygodność zeznań przedstawionych świadków. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał na nieścisłości wynikające ze wspomnianych zeznań oraz na brak korelacji czasowej pomiędzy pobytem w obozie świadka J. T. i Skarżącego. W wypadku dodatkowego świadka - H. S. poddano w wątpliwość jakoby mogła ona zapamiętać jakiekolwiek osoby będące wraz z nią w obozie, skoro w chwili przesiedlenia miała 7 lat. Sąd stwierdza, że taka forma ustosunkowania się do przedstawionych dowodów narusza art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Wprawdzie stosownie do art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach obowiązek wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie uprawnień kombatanckich spoczywa na osobie zainteresowanej, jednakże nie zwalnia to organu od obowiązku podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (por. wyrok NSA w Warszawie z 25 III 2003 r., sygn. akt V SA 145/02). W niniejszej sprawie szczegółowe wyjaśnienie stanu faktycznego w obliczu wątpliwości jakie organ powziął w związku z treścią zeznań świadków powinno polegać na dokładnym przesłuchaniu tych świadków i stworzeniu im możliwości ustosunkowania się do zarzutów stawianych im przez organ. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych powinien zatem przeprowadzić postępowanie dowodowe zgodnie z art. 7 i 77 § 1 kpa. Wobec powyższego, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), orzeczono jak w sentencji wyroku. /-/ G. Radzicka /-/J. Stankowski /-/ D. Rzyminiak - Owczarczak TZ/

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło