IV SA/Po 68/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Popowska Sędziowie WSA Maciej Dybowski (spr.) As. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant sekr. sąd. Marta Kmieciak po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 26 lipca 2007 r. sprawy ze skargi M.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie /-/ I. Kucznerowicz /-/ B. Popowska /-/ M. Dybowski sygn. IV SA/Po 68/07 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] października 2006 r. nr [...]Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K.G. (dalej Kierownik Ośrodka) na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 4, art. 14, art. 24, art. 40 ust. 2 i 3, art. 106, art. 109, art. 110 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. 64/04/593 ze zm.- dalej ups) i § 2-6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz.U. 155/06/1109- dalej rozporządzenie) odmówił przyznania M. P. pomocy finansowej w formie jednorazowego zasiłku celowego w ramach programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy. W zdawkowym uzasadnieniu Kierownik Ośrodka wskazał, że "pomoc nie przysługuje ponieważ nie jest pan/i rolnikiem lub co najmniej jedna osoba w rodzinie nie jest rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników podlegającym temu ubezpieczeniu z mocy ustawy". W prawidłowym pouczeniu poinformowano Wnioskodawczynię, że od orzeczenia przysługuje odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej Samorządowe Kolegium; k. 7 akt administracyjnych) za pośrednictwem Ośrodka. W uzasadnieniu Kierownik Ośrodka nie dokonał żadnych ustaleń istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, choć zgromadzony materiał dawał po temu podstawy: we wniosku z dnia [...] września 2006 r. Wnioskodawczyni zaznaczyła, że wnosi o zasiłek w kwocie [...] zł i [...] zł ( § 5 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 rozporządzenia); zakreśliła, że w gospodarstwie rolnym utrzymywane jest bydło zarejestrowane w rejestrze zwierząt gospodarskich; do wniosku załączono odpis: jednego paszportu bydła, wystawionego dnia [...] marca 2003 r., w którym jako posiadacza wskazano M.P.; decyzji z dnia [...] lutego 2006 r. Wójta Gminy K.G., której adresatem są M. i J.P., w której wskazano [...] ha fizycznych powierzchni gruntów gospodarstw rolnych; dowodu wpłaty z dnia [...] września 2006 r. III raty podatku rolnego, wystawionego na M.P.; decyzji z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w O. o przeliczeniu renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy M.P. (k. 1-6 akt administracyjnych). Kierownik Ośrodka wbrew art. 7, art. 77 § 1 i art. 9 kpa nie ustalił w rozmowie z Wnioskodawczynią, kto obecnie prowadzi Jej gospodarstwo rolne i czy w rodzinie co najmniej jedna osoba jest rolnikiem; nie zwrócił się do KRUS o udzielenie informacji, czy korzystanie M. P. z renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy, skutkuje utratą przezeń statusu rolnika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, podlegającemu temu ubezpieczeniu z mocy ustawy, a jeśli tak, to czy w rodzinie Wnioskodawczyni jest inna osoba, spełniająca przesłanki § 2 pkt 2 rozporządzenia. Pismem z dnia [...] listopada 2006 r. M.P. (prezentata Ośrodka z dnia [...]listopada 2006 r.- bez adnotacji, czy odwołanie złożono osobiście, czy nadesłano pocztą) wniosła odwołanie od owej decyzji podnosząc w szczególności, że Odwołująca się była i jest nadal rolnikiem; rolnikiem jest Jej syn M., urodzony w 1984 r. Wnioskodawczyni "nie odwoływała się zaraz, ponieważ stwierdziła, że tak ma być jak Państwo odpisaliście, ale po udzieleniu informacji z KRUS O. zmuszona była do odwołania, ponieważ należy Jej się jak wszystkim rolnikom"; zwróciła uwagę na swą trudną sytuację materialną, duże wydatki na leki, rehabilitację i leczenie specjalistyczne (k. 3 akt odwoławczych). Postanowieniem z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 134 kpa stwierdziło, że odwołanie złożone przez M.P. zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego dla jego wniesienia. W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium wskazało, że odpis decyzji z dnia [...] października 2006 r. doręczono Stronie dnia [...] października 2006 r.; decyzja I instancji zawierała prawidłowe pouczenie o prawie wniesienia odwołania w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie ( art. 129 § 1 i 2 kpa). Odwołanie (datowane 13 listopada 2006 r.) złożono w siedzibie Ośrodka [...] listopada 2006 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. P. w szczególności podniosła, że Jej syn M.P., urodzony w 1984 r., jest zarejestrowany w KRUS, opłaca składki i kontynuuje prowadzenie gospodarstwa rolnego. Odwołanie przekroczyło termin ustawowy, bowiem Kierownik Ośrodka twierdził, że nie może otrzymać żadnych odszkodowań. Skarżąca bardzo poważnie choruje, ma zwyrodnienie kolan, usunięto Jej jedną nerkę. Miesięcznie otrzymuje [...] zł i z trudem się utrzymuje. Skarżąca przytoczyła i rozwinęła szereg zarzutów, podniesionych uprzednio w odwołaniu. Samorządowe Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadną. 1. Instytucja przywrócenia terminu, którego strona nie dochowała bez własnej winy, jest jedną z gwarancji konstytucyjnej zasady państwa prawa w zakresie rzetelności proceduralnej (art. 2 Konstytucji). Ustawodawca jednak, w ramach pieczy nad właściwym ukształtowaniem procedur, w taki sposób, by możliwa była realizacja celów postępowania, przy dostrzeżeniu zasady równości stron procesowych, wprowadził pewne ramy prawne dla instytucji przywrócenia terminu. Ustawowe wymogi wniosku o przywrócenie terminu określa art. 58 kpa. Konstrukcja art. 58 kpa wzorowana jest na art. 169 kpc. W orzecznictwie Sądu Najwyższego i w doktrynie trafnie wskazuje się, że pismo zawierające wniosek o przywrócenie terminu winno odpowiadać warunkom formalnym, określonym dla wszystkich pism procesowych, a nadto winno zawierać uprawdopodobnienie w nim okoliczności uzasadniających wniosek i równoczesne dokonanie czynności procesowej, która nie została dokonana w terminie; pismo takie może być uzupełnione w trybie usunięcia braków formalnych pisma ( M. Jędrzejewska w: "Komentarz do kpc" W. Pr. 2006 t. 1 s. 383- 384 uw. 3 i 9). Wniosek o przywrócenie terminu może być wyrażony w tym samym piśmie, co zawierające daną czynność procesową, której terminu strona uchybiła. Jednym z wymogów formalnych, którego spełnienie warunkuje możliwość merytorycznej oceny wniosku o przywrócenie terminu, jest złożenie tego wniosku w ustawowym terminie. Doręczenie odpisu orzeczenia nastąpiło dnia [...] października 2006 r. (k. 8 akt administracyjnych). Ustawowy termin do wniesienia odwołania upłynął dnia 30 października 2006 r. o północy. 2. W postępowaniu administracyjnym art. 9 kpa uchyla działanie klasycznej zasady ignorantia iuris nocet (R. Kędziora "Kpa. Komentarz" Warszawa 2005 s. 48; odpowiednio- J. Ostałowski "Ustawa o świadczeniach rodzinnych- świadczenia nienależnie pobrane"- Sam. Teryt. 4/06/51). Skoro zatem Odwołująca się wniosła odwołanie po terminie i jednoznacznie deklarowała wolę, by sprawa została merytorycznie rozpoznana przez organ odwoławczy, i wskazała, że ma świadomość uchybienia terminu a brak swej winy uzasadnia uzyskaniem informacji z KRUS, przeto zgodnie z zasadą racjonalności strony należało uznać, że odwołanie to zawiera w sobie immanentnie zawarty wniosek o przywrócenie terminu ( art. 58 § 1 i 2 kpa; odpowiednio- uchwała SN z dnia 11.9.1997 r. sygn. III CZP 39/97- OSNC 12/97/191, z akceptującą glosą A. Szpunara- PS 6/98/100 i przytoczone przez Glosatora orzecznictwo SN: wyrok z 28.4.1967- OSNC 12/67/227; uchwała z 22.2.1967 z aprobującą glosą Z. Radwańskiego- NP 2/68/301; orzeczenie z 31.1.1962- OSN 1963 poz. 66; orzeczenie z 24.11.1981- OSNC 1982 poz. 106 z aprobującą glosą A. Oleszki- PiP 7/84/135 i GKA). W tej konkretnej sprawie przemawiała za taką wykładnią oświadczenia woli Odwołującej się także pewna nieporadność w formułowaniu pism procesowych przez stronę, dotkniętą poważnymi schorzeniami, jednakże szerokie wskazanie na zły stan zdrowia ( zobiektywizowany odpisem decyzji KRUS z dnia [...] czerwca 2006 r.) i wskazanie na zasięganie informacji w KRUS, nakazywał organowi odwoławczemu potraktować pismo z dnia [...] listopada 2006 r. jako odwołanie zawierające wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z uprawdopodobnieniem, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy Zainteresowanej (art. 58 § 1 i 2 kpa; k. 1 akt administracyjnych, k. 3 akt odwoławczych). 3. Przedwczesne okazało się w tej sytuacji wydanie postanowienia przez Samorządowe Kolegium na podstawie art. 134 kpa. W zaistniałej sytuacji organ odwoławczy winien był pierwej rozstrzygnąć o owym wniosku o przywrócenie terminu ( odpowiednio- orzeczenie SN z: 1.9.1958- 2 CR 119/58- RPEiS 2/60/407; 5.2.1987- III ARN 36/86; 8.5.1935- C I 2395/34- GSW 51-52/35/722; 18.10.1954- 1 CZ 238/54- OSN 2/55/44, akceptowane przez J. Gudowskiego "Kpc- tekst, orzecznictwo, piśmiennictwo" W.Pr. 1998 t. 1 s. 332- 333, uw. 1, 4, 5). Uchybienie tym obowiązkom stanowiło naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa), co skutkowało uchyleniem postanowienia. /-/ I. Kucznerowicz /-/ B. Popowska /-/ M. Dybowski Za nieobecnego sędziego /-/ B. Popowska M.K./