IV SA/Po 681/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: referendarz sądowy Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 29 września 2015r. na posiedzeniu niejawnym sprawy prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego, adwokata, doradcy podatkowego i rzecznika patentowego z wniosku T.P. w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] kwietnia 2015r. nr [...] w przedmiocie lokalizacji inwestycji celu publicznego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy T.P. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] kwietnia 2015r. nr [...] w przedmiocie lokalizacji inwestycji celu publicznego. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego, adwokata, doradcy podatkowego i rzecznika patentowego. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i synem, nie podając żadnych danych dotyczących sytuacji majątkowej, wskazując przy tym, iż nie ma to związku ze sprawą. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł również, iż żądanie od niego wpisu podważa jego zaufanie do organów państwa. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawcy pismem z dnia 15.09.2015 (odebranym w dniu 21.09.2015r.), wezwano skarżącego do wskazania źródeł przychodu oraz wysokości dochodu osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, przedłożenia spisu posiadanych przez osoby prowadzące wspólne gospodarstwo domowe rachunków bankowych oraz przedłożenia wyciągów bankowych dokumentujących operacje finansowe wykonane na posiadanych rachunkach bankowych od dnia 1 marca 2015 roku, wykazania za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, przedłożenia kopi zeznania podatkowego za 2014 (własnego i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym), przedłożenia zestawienia przedmiotów wartościowych (np. biżuterii, pojazdów mechanicznych użytkowanych) o wartości powyżej 5000 zł., przedłożenia kopii umów kredytowych wraz z harmonogramem spłat, określenia tytułu prawnego do nieruchomości wskazanej jako adres zamieszkania oraz określenia jej powierzchni – w przypadku posiadania również innych nieruchomości (np. mieszkania, nieruchomości rolnej) należy ten fakt również ujawnić podając przy tym ich powierzchnię. Wnioskodawca w odpowiedzi na powyższe wezwanie oświadczył, iż wszystkie istotne dokumenty już złożył. Powołując się na art. 45 Konstytucji RP wnioskodawca wskazał, iż w przepisach nie ma informacji o opłatach za rozpatrywanie spraw sądowych. Na podstawie art. 245 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata. Z kolei prawo pomocy z zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., zgodnie z którymi przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Należy także podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Trzeba również zaznaczyć, iż każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Strona winna poczynić zatem starania celem zabezpieczenia środków finansowych z dochodów uzyskiwanych w dłuższym okresie, niezbędnych do pokrycia choćby części wydatków. Ponadto strona o przyznanie prawa pomocy winna uprawdopodobnić spełnienie przesłanek do przyznania prawa pomocy. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż skarżący nie wyjaśnił w pełni swej sytuacji finansowej, gdyż wbrew wezwaniu nie przedłożył żadnych dokumentów ani informacji koniecznych do ustalenia wysokości uzyskiwanych dochodów oraz swego stanu majątkowego. Brak odpowiedzi na wezwanie Sądu oznacza, że nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). Wobec powyższego, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 - §3, art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.