IV SA/Po 689/04
WyrokWSA w Poznaniu2006-04-05
Skład orzekający: sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak, sędzia NSA Paweł Miładowski, as. sąd. Izabela Kucznerowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ może orzec o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia z pomocy społecznej w decyzji odmawiającej przyznania tego świadczenia, czy też powinno to nastąpić w odrębnym postępowaniu po uprawomocnieniu się decyzji odmawiającej?Ratio decidendi
Organ nie może orzec o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia w decyzji odmawiającej jego przyznania. Obowiązek zwrotu świadczenia nienależnie pobranego może być orzeczony dopiero w sytuacji ostatecznego przesądzenia faktu pobrania nienależnego świadczenia, co powinno nastąpić w odrębnym postępowaniu po prawomocnym zakończeniu spraw dotyczących odmowy przyznania zasiłków.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skarg E. M. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które utrzymały w mocy decyzje Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej odmawiające przyznania zasiłku celowego i jednocześnie zobowiązujące do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Skarżąca kwestionowała zasadność odmowy przyznania zasiłku oraz zobowiązania do zwrotu środków, wskazując na nieprawidłowe uwzględnienie kredytu studenckiego jako dochodu.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzające je decyzje Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w części dotyczącej zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, a w pozostałym zakresie skargę oddalił. Określił również, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu w uchylonym zakresie.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie: sędzia NSA Paweł Miładowski as. sąd. Izabela Kucznerowicz (spr.) Protokolant: sekretarz sąd. Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2006 r. sprawy ze skarg E. M. na decyzje Samorządowe Kolegium Odwoławcze z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] [...]kwietnia 2004 r. nr [...] [...] kwietnia 2004 r. nr [...] w przedmiotach przyznania zasiłku celowego 1. uchyla zaskarżone decyzje z dnia [...] kwietnia 2004 r. o numerach: [...],[...]i [...]oraz poprzedzające je decyzje Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. z dnia [...] marca 2004 r. o numerach [...],[...],[...]w częściach w których orzeczono o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia, 2. w pozostałym zakresie skargę oddala, 3. określa, iż zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu w uchylonym zakresie. /-/I.Kucznerowicz /-/D.Rzyminiak-Owczarczak /-/P.Miładowski KB/
IV SA/PO 689/04
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...].07.2002 r. nr [...]Dyrektor MOPS w O., na podstawie art. 4 ust. 1. art. 10 ust. 1 pkt. 2, art. 32 oraz art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 29.11.1990 r. o pomocy społecznej oraz art. 104, 108 kpa postanowił przyznać E. M. zasiłek celowy w wysokości 300 zł.
Decyzją z dnia [...]12.2002 r. nr [...] Dyrektor MOPS w O., na podstawie art. 4 ust. 1, art. 10 ust. 1 pkt. 2, art. 32 oraz art.43 ust. 1 ustawy z dnia 29.11.1990 r. o pomocy społecznej oraz art. 104, 108 kpa postanowił przyznać E. M. zasiłek celowy w wysokości 400 zł.
Decyzją z dnia [...].02.2003 r. nr [...] Dyrektor MOPS w O., na podstawie art. 4 ust. 1, art. 10 ust. 1 pkt. 2, art. 32 oraz art.43 ust. 1 ustawy z dnia 29.11.1990 r. o pomocy społecznej oraz art. 104, 108 kpa postanowił przyznać E. M. zasiłek celowy w wysokości 300 zł.
Decyzją z dnia [...].03.2004 r. nr [...]Dyrektor MOPS w O. , na podstawie art. 43 ust.1, ust. 2a, art. 34 ust. 4a ustawy z dnia 29.11.1990 r. o pomocy społecznej uchylił decyzję z dnia [...].07.2002 r. i odmówił E.M. przyznania zasiłku celowego w kwocie 300 zł na zakup żywności, obuwia i odzieży. Jednocześnie zobowiązał ją do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.
Decyzją z dnia [...].03.2004 r. nr [...] Dyrektor MOPS w O., na podstawie art. 43 ust. 1. ust. 2a, art. 34 ust. 4a ustawy z dnia 29.11.1990 r. o pomocy społecznej uchylił decyzję z dnia [...].12.2002 r. i odmówił E.M. przyznania zasiłku celowego w kwocie 400 zł na zakup żywności i obuwia zimowego dla dzieci. Jednocześnie zobowiązał ją do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.
Decyzją z dnia [...].03.2004 r. nr [...] Dyrektor MOPS w O., na podstawie art. 43 ust.1, ust. 2a, art. 34 ust. 4a ustawy z dnia 29.11.1990 r. o pomocy społecznej uchylił decyzję z dnia [...].02.2003 r. i odmówił E. M. przyznania zasiłku celowego w kwocie 300 zł na zakup żywności i odzieży. Jednocześnie zobowiązał ją do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.
E. M. odwołała się od powyższych decyzji.
Decyzją z dnia [...].04.2004 r. nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 1, 17 ust. 1 i 18 ust. 1 ustawy z dnia 12.10.1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych oraz art. 17 pkt. 1, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt. 1 kpa utrzymało w mocy decyzję z dnia [...].03.2004 r. nr [...]
W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że podstawową zasadę udzielania pomocy społecznej formułuje art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 29.11.1990 r. o pomocy społecznej, który stanowi, że prawo do świadczeń pieniężnych przysługuje osobom i rodzinom, których dochód na osobę w rodzinie nie przekracza:
- na osobę samotnie gospodarującą – 461 zł ;
- na pierwszą osobę w rodzinie - 418 zł ;
- na drugą i dalsze osoby w rodzinie powyżej 15 lat – 294 zł ;
- na każdą osobę w rodzinie powyżej 15 lat – 210 zł przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z okoliczności wymienionych w art. 3 pkt. 2 -11.
Postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ I instancji wykazało, że E. M. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem M. M. oraz córkami M. (ur. 1980r), K. (ur. 1984 r.) i P. (ur. 1987r.). Źródłem utrzymania pięcioosobowej rodziny jest wynagrodzenie za pracę M. M. w wysokości 1.019.00 zł, zasiłek rodzinny w wysokości 127,50 zł, zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 136,64 zł dodatek mieszkaniowy w wysokości 225,84 zł oraz kredyt studencki w wysokości 450 zł, co stanowi łączną miesięczną kwotę w wysokości 1.958.98 zł. Dochód rodziny został przez organ I instancji prawidłowo wyliczony. W oparciu o przepis art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej dochód pięcioosobowej rodziny kwalifikujący do objęcia świadczeniami pieniężnymi z pomocy społecznej nie może być wyższy niż kwota 1.594.00 zł. Wobec przekroczenia tej kwoty prawo do zasiłku celowego nie przysługuje rodzinie odwołującej się.
Decyzjami z dnia [...].04.2004 r. nr [...] i [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymało w mocy zaskarżone decyzje MOPS z dnia [...].03.2004 r. nr [...]i nr MOPS [...]. Podstawa wydania tych decyzji jak i argumentacja zawarta w ich uzasadnieniu jest tożsama z decyzją [...]
E. M. wniosła skargi od powyższych decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, uznając stanowisko SKO za niesprawiedliwe i krzywdzące. Oświadczyła, że przy składaniu wniosku zawsze przeprowadzano wywiad środowiskowy i że ona odpowiadała zgodnie z sumieniem i prawdą. Nikt nie pytał jej o kredyt studencki a ona nie była świadoma, że należy traktować go jak dochód.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując się, na argumentację zawartą w zaskarżonych decyzjach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Skarga zasługuje w części na uwzględnienie.
Bezsporne jest, że organ I instancji prawidłowo wyliczył dochody rodziny. E. M. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem M. M. oraz córkami M., K. i P. Źródłem utrzymania pięcioosobowej rodziny jest wynagrodzenie za pracę M. M. w wysokości 1.007,00 zł, zasiłek rodzinny w wysokości 127,50zł, zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 136,64 zł, dodatek mieszkaniowy w wysokości 243,89 zł oraz kredyt studencki w wysokości 450 zł. Stanowi to łącznie kwotę 1.965,03 zł.
Dochód rodziny Skarżącej został wyliczony zgodnie z art. 2a ust. 1 pkt. 2 ustawy, który stanowi, że przez dochód należy rozumieć sumę miesięcznych dochodów osób w rodzinie z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca w którym wniosek został złożony bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszonej o miesięczne obciążenia podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego, emerytalnego, rentowego i chorobowego oraz o kwotę wysokości alimentów świadczonych przez osoby w rodzinie na rzecz innych osób, jednorazowe pieniężne świadczenia socjalne oraz świadczenia w naturze, a także kwoty zwiększenia zasiłku rodzinnego na trzecie i kolejne dziecko oraz dziecko samotnej matki, uprawnione do zasiłku pielęgnacyjnego.
Ustalony w oparciu o ten przepis dochód pięcioosobowej rodziny nie może być wyższy niż kwota 1.594,00 zł. Dochód rodziny Skarżącej przekracza tą kwotę i w związku z tym nie przysługuje jej prawo do zasiłku celowego.
Organ I instancji mając na względzie te okoliczności słusznie orzekł o odmowie przyznania przedmiotowego świadczenia.
W związku z tym w tej części skargę należało oddalić.
Niezasadne jest natomiast jednoczesne zobowiązanie Skarżącej do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Przepis art. 34 ust 4a ustawy stanowi, że świadczenie nienależne podlega zwrotowi. O zwrocie nienależnie pobranego świadczenia można było orzekać dopiero w sytuacji ostatecznego przesądzenia faktu pobrania nienależnego świadczenia.
Powinno to zatem nastąpić dopiero po prawomocnym zakończeniu spraw dotyczących odmowy przyznania stosownych zasiłków celowych. Postępowanie związane z orzekaniem o zwrocie nienależnego świadczenia powinno toczyć się odrębnie po stwierdzeniu, że decyzjami ostatecznymi odmówiono Skarżącej przyznania zasiłków celowych.
Dlatego też Sąd w tej części uchylił zaskarżone decyzje.
Na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu w uchylonym zakresie.
/-/I.Kucznerowicz /-/D.Rzyminiak-Owczarczak /-/P.Miładowski
KB/
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło