IV SA/Po 689/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus WSA Maciej Dybowski (spr.) Protokolant Sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2009 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę /-/ M. Dybowski /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ E. Makosz-Frymus Pismem z dnia [...] lutego 2009 r. J. S. wniosła do Burmistrza [...] (dalej Burmistrz) o wypłacenie należnego odszkodowania "za grunty zabrane pod presją" na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem pod jednorodzinne budownictwo mieszkaniowe i "zadośćuczynienie". Grunt zabrany stanowił działki [...]. W związku z długo toczącym się postępowaniem spadkowym po F. i J. B., odszkodowanie nie zostało wpłacone spadkobiercom, w związku z tym Miasto [...] (dalej Miasto i Gmina) przekazały do depozytu sądowego należne odszkodowanie, którego nie wypłacono Wnioskodawczyni z uwagi na nie uregulowane sprawy spadkowe. W wyniku denominacji odszkodowanie straciło na wartości i w związku z tym Miasto i Gmina winny zrekompensować Wnioskodawczyni straty. Obecnie grunty te, podzielone na działki przez Miasto i Gminę, są zagospodarowane przez innych właścicieli (k. 104-103 akt administracyjnych). Postanowieniem z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] (dalej postanowienie z [...] marca 2009 r.) Burmistrz [...]na podstawie art. 65 § 1 kpa przekazał pismo J. S. organowi właściwemu w przedmiotowej sprawie – Staroście [...]. W uzasadnieniu wskazano, że do rozpoznania sprawy na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami [j.t. Dz.U. 261/04/2603 ze zm.– dalej ugn] organem właściwym w przedmiotowej sprawie jest Starosta [...], reprezentujący Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami (k. 105 akt administracyjnych). W zażaleniu z dnia 19 marca 2009 r. J. S. podniosła, że jej wniosek z [...] lutego 2009 r. o "zadośćuczynienie za zabrane grunty" winien być rozpatrzony przez Miasto [...], ponieważ to "ówczesny Burmistrz" zabrał w 1982 r. ogród Wnioskującej na rzecz Skarbu Państwa pod zabudowę jednorodzinną. Grunty zostały zabrane bezprawnie, a odszkodowanie za nie zostało wpłacone do depozytu sądowego. Po denominacji odszkodowanie straciło na wartości (k. 72-71 akt administracyjnych). W dniu [...] marca 2009 r. zażalenie złożył również Starosta[...] wskazując, że w przedmiotowej sprawie postępowanie zostało zakończone prawomocną decyzją, w której ustalono odszkodowanie za przejętą nieruchomość. W związku z brakiem w toku postępowania następcy prawnego strony postępowania, ustalone odszkodowanie zostało złożone w depozycie sądowym. Starosta [...] nie posiada akt sprawy, które winny znajdować się w Urzędzie Miasta i Gminy. Organ związany jest tym rozstrzygnięciem i w tych okolicznościach jest niewłaściwy w sprawie (k. 99 akt administracyjnych). Postanowieniem z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] (dalej postanowienie z [...] maja 2009 r.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej SKO bądź Kolegium) na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchyliło postanowienie z [...] marca 2009 r. i postępowanie I instancji umorzyło. W uzasadnieniu wskazano, że sprawa dotyczy wypłaty odszkodowania przekazanego do depozytu sądowego, a przyznanego decyzją Naczelnika [...] z dnia [...] "kwietnia" [winno być "marca"; k. 66, 15 akt administracyjnych] 1983 r. Odszkodowanie to przyznano B. G. i J. S. za przejecie na Skarb Państwa nieruchomości o powierzchni [...] m². Z przedłożonych przez Żalącą dokumentów wynika nadto, że otrzymała - podobnie jak B. G. - nieodpłatnie działkę gruntu (k. 68, 65, 57, 56 akt administracyjnych). Organ I instancji powołał się na art. 11 ust. 1 ugn twierdząc, że w świetle tego przepisu organem właściwym jest Starosta [...]. W niniejszej sprawie nie mamy do czynienia ze stanem prawnym podlegającym przywołanemu przepisowi. Sprawa związana z przejęciem nieruchomości w związku z ustaleniem terenów budowlanych i podziałem na działki budowlane zakończona została w 1983 r., a przyznane odszkodowanie przekazano do depozytu sadowego. W tej sytuacji podjęcie depozytu sądowego odbywa się na podstawie przepisów procedury "administracyjnej" i w tej sprawie nie są właściwe organy administracji publicznej (k. 92-93 akt administracyjnych). Na rozprawie dnia [...] listopada 2009 r. pełnomocnik Kolegium wskazał, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia omyłkowo wskazano że "podjęcie depozytu sądowego odbywa się na podstawie procedury administracyjnej", choć w istocie SKO miało na uwadze procedurę cywilną (k. 92 akt administracyjnych; k. 27 akt sądowych). W skardze J. S. podniosła argumenty uprzednio prezentowane w zażaleniu (k. 2 akt sądowych). W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu (k. 5 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 153/02/1269, zm. 169/05/1417, dalej usa) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa - sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Kontrola sądów administracyjnych sprowadza się do zbadania, czy organy administracji publicznej w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Ostateczną decyzją z dnia [...] marca 1983 r. nr [...] na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz.U. 72/72/192 ze zm.) i art. 10 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (j.t. Dz.U. 10/74/64 ze zm.) Naczelnik Miasta i Gminy [...] przyznał B. G. i J. S. - spadkobierczyniom F. i J. małżonków B. - odszkodowanie w wysokości [...] zł za przejętą na własność Skarbu Państwa nieruchomość [...] i orzekł o wpłacie owej należności do depozytu sądowego, z którego spadkobierczynie ją otrzymają na swój wniosek po przekazaniu "prawomocnego wyroku sądu cywilnego o dziale spadku" (k. 66, 15 akt administracyjnych). W odpisie decyzji poprawiono w dacie zarówno miesiąc ("04" na "03"0, jak i roczną ("1982" na "1983"; k. 66 akt administracyjnych), a z pisma Naczelnika Miasta i Gminy z dnia [...] kwietnia 1983 r. wynika, że decyzja p wysokości ustalonego odszkodowania przed dniem [...] kwietnia 1983 r. stała się prawomocna (art. 231 kpc; k. 66, 15 akt administracyjnych). Zgodnie z zasadą trwałości decyzji, uchylenie lub zmiana takiej decyzji, stwierdzenie jej nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych (art. 16 § 1 kpa). Postanowieniem z dnia [...] listopada 1982 r. - [...], Sąd Rejonowy w [...], zezwolił dłużnikowi Skarbowi Państwa – Naczelnikowi Miasta i Gminy [...], na złożenie do depozytu sądowego kwoty [...] tytułem odszkodowania za wykupioną nieruchomość położoną w [...] o obszarze [...] na rzecz spadkobierców po F. i J. B. po zakończeniu postępowania cywilnego o dział spadku. Sąd Rejonowy w [...] postanowieniem [...] zezwolił dłużnikowi Skarbowi Państwa – [...], na złożenie do depozytu sądowego kwoty [...] zł tytułem wyrównania różnicy odszkodowawczej za wykupioną nieruchomość [...] na rzecz spadkobierców po F. i J. B. po zakończeniu postępowania cywilnego o dział spadku (k. 67= 4, 64 akt administracyjnych). Prawomocne postanowienie orzekające co do istoty sprawy wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby (art. 365 § 1 w zw. z art. 13 § 2 kpc; K. Piasecki w: "Kpc z komentarzem" W. Pr. 1989 t. 2 s. 590 uw. 3; M. Jędrzejewska, K. Weitz w: "Kpc. Komentarz" LexisNexis 2009 t. 2 s. 101 uw. 3 akapit 3; k. 67 akt administracyjnych). O ważnym złożeniu do depozytu sądowego można mówić, jeśli odpowiadało ono wymaganiom ustawy i treści zobowiązania, przy czym decydująca jest chwila złożenia (orzeczenie SN z 17.3.1970 r. II CR 159/70 – OSNC 11/70/209). W razie sporu między stronami co do tego, czy złożenie do depozytu było ważne, kwestię można wyjaśnić w drodze procesu wszczętego z powództwa wierzyciela o spełnienie świadczenia albo dłużnika (wierzyciela wzajemnego) o świadczenie wzajemne lub o zwrot zastawu (T. Wiśniewski w: "Komentarz do kc. Zobowiązania" LexisNexis 2009 t. 1 s. 713 uw. 1 i 3 do art. 470). Zarówno sprawa o wypłatę świadczenia z depozytu sądowego, jak i o spełnienie świadczenia (w razie sporu o to, czy złożenie świadczenia do depozytu było ważne), jest sprawą cywilną w rozumieniu materialnym, dla który rozstrzygnięcia właściwe są wyłącznie sądy powszechne we właściwym postępowaniu cywilnym (art. 177 in princ. Konstytucji RP; art. 1 i art. 2 § 1 kpc w zw. z – odpowiednio – art. 692 i n. kpc, art. 467, 470 kc). Mając na uwadze powyższe, Kolegium prawidłowo uczyniło uchylając postanowienie z dnia [...] marca 2009 r. i umarzając postępowanie I instancji zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 kpa. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi się w art. 105 § 1 kpa oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygniecie jej co do istoty. Przesłanka umorzenia postępowania może istnieć jeszcze przed wszczęciem postępowania, co zostanie ujawnione dopiero w toczącym się postępowaniu. Bezprzedmiotowe jest postępowanie prowadzone przez organ niewłaściwy. Bezprzedmiotowe będzie postępowanie prowadzone w sprawie o charakterze cywilnym, która nie została przekazana do właściwości organów administracji publicznej (wyrok NSA z 25.5.1983 r., SA/Wr 185/83, ONSA 1/83/37, akceptowany przez J. Borkowskiego w: B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" Wydanie 10. C.H. Beck 2010 s. 391 nb 5, s. 393 nb 6). Ponieważ przedmiotem sprawy jest wypłata jednemu z uprawnionych wierzycieli zwaloryzowanego odszkodowania ("zadośćuczynienie" – k. 103, 71 akt administracyjnych), które złożono do depozytu sądowego, w tej sytuacji organy administracji publicznej były niewłaściwe do rozpoznania tej sprawy od momentu jej wszczęcia przed Burmistrzem. Oczywistą omyłkę w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia w zakresie rodzaju procedury, w oparciu o którą rozstrzyga się o podjęciu depozytu, jak i daty miesięcznej decyzji z dnia [...] marca 1983 r. nr [...], Kolegium winno sprostować w trybie art. 113 § 1 i art. 126 w zw. z art. 140 kpa). Z tych względów, mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, nie znajdując tym samym podstaw do uwzględnienia rozpatrywanej skargi i orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 ppsa. /-/ M. Dybowski /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ E. Makosz-Frymus ja