IV SA/Po 697/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2019 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Wojewody z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania oddala skargę w całości Decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] Burmistrz [...] odmówił wymeldowania M. P., A. P. i J. P. z pobytu stałego z miejscowości [...], ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zebrane w aktach sprawy dowody nie świadczą o tym, że uczestniczki postępowania w sposób trwały i definitywny zerwały więzi z lokalem, a co z tym się wiąże, że zaistniały podstawy do wymeldowania ich z miejsca pobytu stałego w trybie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 657, ze zm.). Ustalenia w tym zakresie organ poczynił w oparciu o zeznania świadków : L. K., H. P., W. P., słuchanie stron M. P., A. P. i J. P. oraz wnioskodawcy K. P. i przeprowadzone w sprawie rozprawy administracyjne. K. P. w ustawowo przewidzianym terminie wniósł odwołanie od powyższej decyzji, w którym zarzucił brak rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego zebranego materiału dowodowego. Wojewoda decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. W jej uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił znaczenie ewidencji ludności, której celem jest rejestrowanie pobytu i ma ona charakter wyłącznie porządkowy, co oznacza, że zameldowanie nie jest związane z rozstrzyganiem uprawnień (praw przedmiotowych i podmiotowych) do nieruchomości, ani tym samym prawa do przebywania w nim. Jedynym kryterium rozstrzygającym o wymeldowaniu jest ustalenie przez właściwy organ faktu, czy osoba powzięła zamiar faktycznego opuszczenia swojego dotychczasowego miejsca pobytu stałego i czy ten zamiar zrealizowała. Przy czym przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona wówczas gdy opuszczenie to ma charakter trwały, jest dobrowolne i wiąże się z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich spraw osobistych, majątkowych z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z dotychczasowym lokalem i brakiem woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania. Zdaniem organu, by uznać, że opuszczenie stałego miejsca pobytu ma charakter dobrowolny należy stwierdzić, iż wynika ono z własnej woli zainteresowanego, a nie z powodu presji czy bezprawnego działania innych osób. Innymi słowy o dobrowolności decyduje samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem, nie zaś rezygnacja wywołana przymusem fizycznym czy psychicznym osoby trzeciej. W ocenie organu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy prowadzi do wniosku, że zainteresowane w przedmiotowym lokalu mają skoncentrowane centrum życiowe i nie mają zamiaru go opuszczać. M. P. pracując za granicą regularnie powraca do miejsca pobytu stałego i koncentruje w nim wszystkie swoje interesy życiowe (co potwierdził jej mąż W. P., a także teściowa H. P.). Natomiast jej córki A. i J. od urodzenia zamieszkują pod w spornym lokalu, co potwierdziły także przeprowadzone oględziny. Zdaniem organu przebywanie poza miejscem zameldowania w związku ze świadczeniem pracy nie jest okolicznością powodującą wymeldowanie. Skargę na powyższą decyzję wniósł K. P. zarzucając tej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej sprzeczność istotnych ustaleń faktycznych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. W konsekwencji wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Postanowieniem Referendarza Sądowego z dnia [...] lutego 2019 r. zostało przyznane skarżącemu prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ust.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 914)., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej, która obejmuje badanie legalności czyli zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wyeliminowanie zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego w ramach tej kontroli może nastąpić wyłącznie przy spełnieniu warunków określonych w art. 145 § 1 p.p.s.a. Przepis ten obliguje Sąd do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub gdy zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W rozpoznawanej sprawie Sąd tego rodzaju wad i uchybień nie stwierdził, co przesądziło o oddaleniu skargi. Podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (T.j. Dz.U. z 2019 r., poz.1397). Zgodnie z treścią art. 35 cytowanej ustawy organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu dysponującego innym tytułem prawnym do lokalu decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Zgodnie z art. 25 ust. 1 tej ustawy pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Czynność zameldowania na pobyt stały, nie tworzy prawa do lokalu, a stanowi jedynie konsekwencję określonego stanu faktycznego i jest związana z wystąpieniem dwóch przesłanek, tj.: przebywaniem w miejscu stałego pobytu oraz zamiarem stałego w nim przebywania. Przesłanką, która zawsze musi być spełniona aby możliwe było wymeldowanie danej osoby z pobytu stałego jest ustalenie, że osoba ta trwale opuściła miejsce zameldowania, z zaniechaniem koncentrowania swoich spraw życiowych w tym miejscu. Wymeldowanie z miejsca stałego pobytu winno być zatem następstwem ustalenia zamiaru zerwania więzi z tym miejscem przez osobę zameldowaną, a także weryfikacji, czy zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów, przy czym zamiar taki określa się na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia i zweryfikowania okoliczności. Opuszczenie miejsca pobytu stałego, powinno mieć charakter trwałej rezygnacji z zamieszkania w dotychczasowym miejscu stałego pobytu i dobrowolnego wyprowadzenia się do innego miejsca. W okolicznościach faktycznych sprawy organy administracji zasadnie uznały, że nie zostały spełnione przesłanki do wymeldowania uczestniczek z pobytu stałego. Jak wynika z akt sprawy, organ I instancji ustalił i wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, że M., A. i J. P. zamieszkują pod adresem ul. [...] w [...] od ponad 20 lat i nie zamierzają stanu tego zmieniać. Tam koncentrują swoje sprawy osobiste, rodzinne, majątkowe, co znalazło potwierdzenie również w zeznaniach świadków oraz przeprowadzonych oględzinach. Ponadto sam skarżący potwierdził fakt stałego pobytu uczestniczek postępowania pod wskazanym adresem, podkreślając, że jest to okres już około 10 lat. Niewątpliwie z postępowania administracyjnego wynika, że pomiędzy skarżącym a jego bratową - uczestniczką postępowania M. P. istnieje wieloletni konflikt rodzinny, jednak fakt ten nie stanowi podstaw do wymeldowania. Organ meldunkowy nie bada przyczyn konfliktu pomiędzy stronami, a jedynie ustala trwały i dobrowolny fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może przy tym nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie oświadczenia woli, jak również w sposób domniemany - poprzez zachowanie, które nie wyraża woli stałego przebywania w miejscu, w którym dotychczas koncentrowały się sprawy życiowe danej osoby (por. wyrok NSA z 22 lutego 2012 r., II OSK 2313/10). Tak skonstruowana przesłanka, zawierająca zarówno elementy przedmiotowe, jak i podmiotowe, wymaga ustalenia, czy osoba powzięła zamiar fizycznego opuszczenia swojego dotychczasowego miejsca pobytu stałego i czy ten zamiar zrealizowała. Zarówno element przedmiotowy, czyli fizyczne opuszczenie miejsca pobytu stałego z czym równoznaczne jest nieprzebywanie w tym miejscu, jak i element podmiotowy, tj. zamiar innego zlokalizowania centrum życiowego, są możliwe do ustalenia w drodze wyjaśnienia różnorodnych okoliczności faktycznych. W ocenie Sądu zgromadzony materiał dowodowy dał organom uzasadnione podstawy do orzeczenia o odmowie wymeldowania M., A. i J. P.. Fakt przebywania M. P. za granicą w celach zarobkowych nie stanowi podstawy do uznania opuszczenia przez nią miejsca zameldowania w sposób trwały i dobrowolny. Dokonana przez organy wykładnia art. 35 ustawy o ewidencji ludności oraz jego zastosowanie w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy były prawidłowe. Sąd w pełni podziela ocenę przesłanek ustawowych niezbędnych do wymeldowania strony z miejsca jej stałego pobytu, dokonaną w przedmiotowej sprawie przez Wojewodę. Organ odwoławczy zebrał pełny i obszerny materiał dowodowy w tej sprawie, dokonał jego wszechstronnej oceny i dokładnie uzasadnił swoją decyzję wydaną w sprawie wskazując, że uczestniczki postępowania nie opuściły miejsca zameldowania na pobyt stały w sposób trwały i dobrowolny. Jeśli chodzi o materiał faktyczny sprawy i jego ocenę organy w sposób szczegółowy zrelacjonowały treść zeznań przesłuchanych świadków i stron oraz pozyskanych dokumentów, w sposób przekonywający wyjaśniły powody, dla których należało dać wiarę tym zeznaniom, na których oparto ustalenia. Nie można zarzucić organom braku bezstronności, ani pominięcia istotnych faktów mających wpływ lub mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Subiektywne przekonanie skarżącego, że zeznania świadków lub inne dowody nie były właściwie ocenione przez organy administracyjne obu instancji, nie może skutecznie prowadzić do zakwestionowania tych ustaleń, skoro w uzasadnieniach decyzji zawarto logicznie uzasadniony wywód odnośnie przyczyn, dla których należało zeznania te uwzględnić. Ponownie podkreślić należy, że ewidencja ludności ma na celu rejestrację faktów, tj. tego, czy dana osoba stale lub czasowo przebywa w określonym lokalu. Postępowanie w niniejsze sprawie nie dotyczy zatem ani praw, ani roszczeń związanych z tymi prawami, w szczególności nie determinuje ani wyniku, ani przesłanek postępowania rozwodowego, działowego, karnego lub jakiegokolwiek innego związanego z rozstrzyganiem stosunków cywilnoprawnych lub prawnokarnych. Ogranicza się ono wyłącznie do badania stanu faktycznego zakreślonego hipotezą art. 35 ustawy o ewidencji ludności i mieści się tylko w jego zakresie. Nie stwierdziwszy zatem naruszenia przepisów postępowania administracyjnego ani prawa materialnego, które skutkowałyby uchyleniem zaskarżonej decyzji lub stwierdzeniem jej nieważności Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku. Natomiast o kosztach pełnomocnika z urzędu orzeknie referendarz sądowy na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 p.p.s.a.