IV SA/Po 7/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka (spr.) Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Izabela Bąk-Marciniak Protokolant st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 08 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi D.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu zasiłku celowego oddala skargę Decyzją z dnia [...].2009 r. o sygn. [...], działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 Nr 98 poz.1071 ze zm., dalej: kpa) oraz w związku z art.2, art.3, art.4, art.8, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. 2009 Nr 175, poz.1362 ze zm., dalej: ustawa), Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w S. (dalej: organ I instancji) postanowił uchylić własną decyzję ostateczną, z dnia [...], nr [...] przyznającą D. S.(dalej: skarżący) pomoc w postaci świadczenia pieniężnego na dożywianie w wys. 140,00 zł miesięcznie, w okresie od dnia [...] do dnia [...] oraz odmówić przyznania pomocy w powyższej formie. Swoją decyzję organ I instancji uzasadnił tym, że wystąpiły przesłanki do wznowienia postępowania administracyjnego. Organ I instancji podniósł, iż zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 5 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję, a w myśl art. 151 §1 pkt 2 kpa organ administracji państwowej po przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia postępowania wydaje decyzje, w której uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub 145a kpa wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Odnosząc się do stanu faktycznego niniejszej sprawy, organ I instancji podniósł, że rodzina S. korzystając z pomocy finansowej Ośrodka Pomocy Społecznej w S. nie poinformowała Ośrodka o uzyskaniu przez panią A. S. przychodu ze zniesienia współwłasności w kwocie 70 000 zł, a więc o zmianie swojej sytuacji majątkowej, dochodowej, zaś zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 8 ust. 11 ustawy ten uzyskany jednorazowo dochód przekraczający pięciokrotnie kwotę kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie należy rozliczyć w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Organ I instancji zauważył, że po zapłacie podatku w kwocie 7000 zł do dyspozycji beneficjentki pozostało 63 000 zł, która to kwota powinna ostać podzielona i dodana do dochodu rodziny w okresie od maja 2008 r. do kwietnia 2009 r., natomiast przekroczenie przyjętego kryterium dochodowego jest przesłanką do odmowy przyznania świadczenia, ale i podstawą do zmiany lub uchylenia decyzji przyznającej świadczenie. W opinii organu, rodzina S. nie ujawniła istotnych w sprawie okoliczności, które wpływałyby na prawo do zyskania świadczenia, ani nie poinformowała Ośrodka Pomocy Społecznej w S. uzyskanym dochodzie, który spowodował przekroczenie kryterium dochodowego i brak uprawnień do uzyskania pomocy w danej formie. Pismem z dnia [...].12.2009 r. skarżący (reprezentowany przez żonę, A. S.) wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. (dalej: SKO) odwołanie od powyższej decyzji. Skarżący podniósł, że decyzję uważa za nietrafną i krzywdzącą oraz niezgodną z zasadami współżycia społecznego, a decyzja miała na celu doprowadzenie rodziny skarżących "do ruiny i skrajnej nędzy". Skarżący podniósł, iż zmiana decyzji oparta jest na doniesieniu J. B., z którym rodzina S. pozostaje w konflikcie. Skarżący podniósł też, iż kwota 70 000 zł uzyskana z tytułu zniesienia współwłasności z J.B.. została przez A. S. zgłoszona do właściwego Urzędu Skarbowego, a należny podatek został od niej odprowadzony. Z pozostałej kwoty A. S. dokonała zakupu działki z małym budynkiem, w celu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych rodziny S., a resztę kwoty przeznaczyła na "pilne wydatki" rodziny oraz koszty związane z uroczystością Pierwszej Komunii Św. syna, M. B.. W opinii skarżącego, A. S. była tylko chwilową dysponentką spornej kwoty, a przeznaczona ona została na niezbędne potrzeby rodziny. Decyzją z dnia [...]09.2010 r. SKO o Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji, organ II instancji podniósł, iż po szczegółowej analizie akt sprawy oraz treści odwołania A. S. z dnia [...] grudnia 2009r. uznał, że decyzja Burmistrza Miasta i Gminy S. Nr [...] z dnia [...] listopada 2009r. - w tym stanie prawnym i faktycznym, nie narusza prawa. Zdaniem organu II instancji, niespornym w niniejszej sprawie jest, iż organ I instancji rozpoznając wniosek D. S. o przyznanie zasiłku celowego na żywność w kwietniu i maju 2008r. - po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego - ustalił, iż skoro dochód faktyczny czteroosobowej rodziny skarżącej na osobę rodzinie jest niższy niż dochód liczony na podstawie art. 3 i 5 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania, (według ustaleń organu I instancji dochód faktyczny czteroosobowej rodziny skarżącego wyniósł w marcu 2008r. w miesiącu przed złożeniem wniosku o pomoc [...] zł, a zatem na osobę w rodzinie wyniósł on [...] zł; 150 % dochodu wynikającego z postanowień art. 8 ust. 1 pkt. 2 ustawy o pomocy społecznej wynosi zatem 526,50 zł) to rodzina wnioskodawcy miała prawo do pomocy pieniężnej na dożywianie. W tym stanie rzeczy organ I instancji decyzją Nr [...] z dnia [...] maja 2008r. przyznał D. S. pomoc pieniężną na dożywianie w kwocie miesięcznej 140,00 zł na okres od dnia 1 maja 2008r. do dnia 30 czerwca 2008r. (realizację decyzji rozpoczęto w dniu 14 maja 2008r.). Jednak w dniu [...]września 2009r. organ I instancji został pisemnie zawiadomiony przez J. B., iż w istocie dochód rodziny skarżącej w dniu wydania decyzji z dnia [...] maja 2008r. był znacznie wyższy niż wskazany w wywiadzie środowiskowym. Według przedłożonego przez zawiadamiającego aktu notarialnego zawartego w dniu [...] maja 2008r. między nim a skarżącą, A. R. (obecnie S.) przed zawarciem aktu notarialnego została wypłacona kwota 70 000,00 zł z tytułu zniesienia współwłasności nieruchomości, o czym o czym A. S. nie powiadomiła organu I instancji. Na podstawie uzyskanych informacji, organ I instancji wznowił postępowanie i ustalił , iż faktyczny dochód rodziny w dniu wydania decyzji ostatecznej z dnia [...] maja 2008r. w istocie wynosił łącznie [...] zł a nie [...] zł jak deklarowała rodzina skarżącej, przekroczone zatem zostało kryterium dochodowe rodziny ustalone na podstawie art. 8 ust.1 pkt. 2 ustawy o pomocy społecznej w związku z art. 5 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", który to dochód wyniósł 2 106,00 zł. Zdaniem organu odwoławczego, w tym stanie rzeczy oczywistym stało się, iż organ I instancji prawidłowo wszczął postępowanie wznowieniowe w sprawie, a także - uwzględniając nie znany mu w dniu wydania decyzji z dnia [...] maja 2008 r. dochód faktyczny rodziny S. uzyskany ze zniesienia współwłasności nieruchomości - wydał na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego - decyzję- Nr [...] z dnia [...] listopada 2009 r. Strona skarżąca zaś nie tylko nie wykazała sytuacji przeciwnej do ustalonej przez obydwa organy, lecz potwierdziła okoliczność osiągnięcia wskazanego wyżej dochodu z tytułu zniesienia współwłasności nieruchomości i to w dniu wydania decyzji o przyznaniu świadczenia na dożywianie - to jest w dniu [...]maja 2008 r. Pismem z dnia [...].11.2010 r. skarżący wniósł skargę na decyzję SKO do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa lub ewentualne jej uchylenie. Skarżący zarzucił organom obu instancji nieuwzględnienie jego wniosków dowodowych, a także przekroczenie swobody oceny dowodów oraz "brak rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wnikliwy, prawidłowy i wyczerpujący". Skarżący argumentował, iż wspomniane organy obu instancji nie dokonały przesłuchania skarżącego, jego żony, Burmistrza Miasta i Gminy S. ani Kierownika OPS S.. Skarżący podkreślił, że przedmiotowa decyzja jest krzywdząca dla czwórki jego małoletnich dzieci. Skarżący podniósł też, że dochód ze zniesienia współwłasności nieruchomości nie był nigdy ukrywany, o czym świadczy przepisowe odprowadzenie należnego podatku. Skarżący podniósł nadto, iż środki uzyskane w ten sposób przeznaczone zostały na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych rodziny, a fakt posiadania przez rodzinę skarżącego ogródka z budynkiem był "znany powszechnie", nadto dzięki temu zakupowi małoletnie dzieci skarżącego mają zapewnioną rekreację i wypoczynek wakacyjny. W opinii skarżącego, został on też pozbawiony czynnego udziału w stadiach postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę, SKO podtrzymało swoje dotychczasowe twierdzenia i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Na wstępie należy odnieść się do możliwości wszczęcia nadzwyczajnego postępowania w postaci wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. Wspomniany przepis stanowi, że podstawą wznowienia postępowania są istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Porównanie dat decyzji ([...] maja 2008 r.) i daty aktu notarialnego znoszącego współwłasność ([...] maja 2008 r.) wskazuje, że w dacie wydania decyzji przyznającej świadczenia na rzecz D. S., sytuacja materialna była zupełnie inna niż to wynika z wywiadu, a organ powziął wiadomość w tym względzie na skutek zawiadomienia złożonego przez J. B. i przedłożonego przez niego aktu notarialnego. Istniały więc uzasadnione podstawy do wznowienia postępowania. To, że żona skarżącego zapłaciła od uzyskanej kwoty w wysokości 70 000 zł należny podatek, jest dla istoty sprawy bez znaczenia. Również bez znaczenia jest to, na co środki z uzyskanej spłaty z tytułu podziału majątku wspólnego zostały przeznaczone. Istotnym jest bowiem jedynie to, że w dacie wydania decyzji przyznającej skarżącemu świadczenie, sytuacja materialna jego rodziny nie uzasadniała tego, aby skarżący mógł otrzymać świadczenie. Ograniczenia w dostępie do świadczeń z pomocy społecznej wprowadzają przepisy ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2009, nr 175, poz. 1362 ze zm.) wymieniając zarówno sytuacje osób i rodzin (art. 7), jak i określające kryterium dochodowe (art. 8). Ustawowe przesłanki umożliwiające skorzystanie z pomocy społecznej muszą przestrzegać organy pomocowe jak i potencjalni beneficjenci przyznawanej pomocy. Toteż zasadnie art. 109 ustawy wskazuje, że pouczenia przy wywiadach środowiskowych muszą informować osoby i rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej o obowiązku informowania organu o każdej zmianie osobistej, dochodowej, majątkowej. Z ustalonego stanu faktycznego sprawy wynika jednoznacznie, że skarżący tego obowiązku nie spełnił. Uznanie administracyjne występujące przy wydawaniu decyzji z zakresu pomocy społecznej może dotyczyć kwestii ocennych takich jak rodzaj, forma i rozmiar świadczeń, nie dotyczy natomiast kryterium o którym mowa w art. 8 (za wyjątkiem świadczeń przyznawanych na podstawie przepisów art. 40, 41, 53a, 78, 91 – które w przedmiotowej sprawie nie miały zastosowania). Toteż nieuzasadnionym jest zarzut skarżącego podnoszony zarówno w odwołaniu jak i w skardze - nieprzeprowadzenia dowodu ze świadków. Jak już wspomniano wyżej, fakt przeznaczenia uzyskanych z podziału majątku środków na zakup działki, uroczystości komunijne nie ma dla ustalenia kryterium dochodowego rodziny skarżącego żadnego znaczenia. Celem pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych dla życia potrzeb, a nie wszystkich potrzeb. W ocenie Sądu skarżący niezasadnie zarzuca organom rozstrzygającym sprawę, iż naruszyły art. 7 Kpa, poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Poza informacją od byłego męża żony skarżącego, organy dysponowały aktem notarialnym o podziale majątku, a skarżący jak to określa "chwilowej innej sytuacji materialnej" nie przeczył. Skoro więc ustalone kryterium dochodowe rodziny nie uzasadniało przyznania pomocy społecznej organy zasadnie w trybie nadzwyczajnym wydały decyzję w trybie art. 151 § 1 pkt 2 Kpa. Z powyższych względów na podstawie art. 151 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 nr 153, poz. 1270 ze zm) skargę należało oddalić. AT-Sz