IV SA/Po 70/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. z dnia [...] listopada 2011r. nr [...] w przedmiocie konserwacji urządzeń melioracji wodnej postanawia odmówić przyznania prawo pomocy U.R. i Z.R. wnieśli skargę na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. z dnia [...] listopada 2011r. nr [...] w przedmiocie konserwacji urządzeń melioracji wodnej. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego w kwocie 300 zł. Z.R. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, córką i matką uzyskującą rentę rolniczą. Wnioskodawca wskazał, iż posiada dom o pow. [...] m2 i nieruchomość rolną o pow. [...] ha, na której prowadzi wraz gospodarstwo rolne. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, iż spłaca kredyty i pomaga matce. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej pismem z dnia 7 marca 2012r. wezwano Z.R. do przedłożenia wyciągów z kont bankowych oraz lokat i kart kredytowych należących do skarżącej i jej męża za okres ostatnich 6 miesięcy, oszacowania dochodu z prowadzonego gospodarstwa rolnego ze wskazaniem rodzaju produkcji rolnej, jego skali (ilości zwierząt, powierzchni upraw w tym na nieruchomościach dzierżawionych), wskazać należało również czy skarżący korzysta z dopłat do produkcji rolnej (jeżeli tak to należy podać wysokość dofinansowania). Należało również przedstawić dokumentację finansową prowadzonego gospodarstwa rolnego za 2011r., wykazać za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energia elektr., wodę, telefon; dokumentów potwierdzających wysokość: podatku, opłat czynszowych, ubezpieczenia itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; przedłożyć kopie umów kredytowych i wskazanie źródeł ich finansowania oraz przedłożyć zestawienie pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym. Jak wynika z akt sprawy powyższe pismo, pomimo dwukrotnego awizowania w dniach 9 marca 2012r. i 19 marca 2012r. nie zostało odebrane, w związku z czym odesłano je na adres Sądu (vide k. 54 akt sądowych). Zgodnie więc z dyspozycją art. 73 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej ppsa) przyjąć należy, iż pismo zawierające wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy doręczone zostało skarżącemu po upływie 14 dniowego okresu. Zgodnie bowiem z w/w przepisem, w razie niemożności doręczenia pisma składa się je na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (art. 73 §2 ppsa). W przypadku niepodjęcia pisma w tym terminie, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 73 §3 ppsa). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu (art. 73 §3 ppsa). Mając więc na uwadze fakt, iż korespondencję adresowaną do Z.R. po raz pierwszy awizowano w dniu 9 marca 2012r. przyjąć należy, iż pismo zawierające wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy doręczone zostało wnioskodawcy w dniu 23 marca 2012r. Tym samym przyjmując, iż pismo z dnia 7 marca 2012r. zostało skutecznie doręczone stwierdzić należy, iż Z.R. nie odpowiedział na wezwanie do uzupełnienia informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W związku z powyższym stwierdzić należy, iż na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 ppsa, zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na względzie fakt, iż prawo pomocy jest formą dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w procesie, uwzględniając nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 ppsa - konieczne jest dokładne ustalenie faktycznej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 12 czerwca 2007 r., sygn. akt II FZ 214/07, niepubl.), celem stwierdzenia, czy rzeczywiście potrzebuje on wsparcia ze strony Państwa, bez którego nie mógłby korzystać ze swojego konstytucyjnego prawa do sądu. Uwzględniając wyjątkowy charakter instytucji przyznania prawa pomocy oczywistym jest, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy możliwa jest weryfikacja danych przedstawionych przez wnioskodawcę. Stąd też - w przypadku gdy oświadczenia zawarte we wniosku budzą wątpliwości lub okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony oraz jej stanu rodzinnego - stosownie do art. 255 ppsa., Strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Powołany przepis wprost upoważnia do żądania dokumentów lub oświadczeń, pozwalających na zbadanie oświadczeń strony w zakresie jej sytuacji materialnej. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż skarżący nie wyjaśnił w pełni swej sytuacji finansowej, gdyż wbrew wezwaniu nie przedłożył dokumentów dotyczących posiadanych kont bankowych i dokumentacji finansowej prowadzonego gospodarstwa rolnego w tym m.in. ewidencji przychodów. Brak tych dokumentów uniemożliwia rzetelną ocenę wysokości dochodu uzyskiwanego z prowadzonego gospodarstwa rolnego w tym ze sprzedaży trzody chlewnej. Brak odpowiedzi na wezwanie Sądu oznacza również, że nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). Dodatkowo należy stwierdzić, iż skarżący prowadzi gospodarstwo rolne znacznych rozmiarów o czym świadczy powierzchnia gruntów ([...] ha). Znaczny rozmiar produkcji rolnej przy braku możliwości rzetelnej oceny sytuacji finansowej, powoduje, iż nie można skarżącego uznać za osobę, która nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7, art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 ppsa, postanowiono jak w sentencji.