IV SA/Po 70/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku U.R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. z dnia [...] listopada 2011r. nr [...] w przedmiocie konserwacji urządzeń melioracji wodnej postanawia odmówić przyznania prawo pomocy U.R. i Z.R. wnieśli skargę na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. z dnia [...] listopada 2011r. nr [...] w przedmiocie konserwacji urządzeń melioracji wodnej. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego w kwocie 300 zł. U.R. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem, studiującymi córkami i teściową uzyskującą rentę rolniczą w kwocie [...] zł.. Wnioskodawczyni wskazała, iż posiada dom o pow. [...] m2 i nieruchomość rolną o pow. [...] ha, na której prowadzi wraz z mężem gospodarstwo rolne. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, iż spłaca kredyty zaciągnięte na zakup gruntów i środki produkcji. Dodatkowo Urząd Miejski w Ł. ocenił straty ze względu na wiosenne przymrozki na kwotę [...] zł. Wnioskodawczyni wykazała również posiadanie kombajnu i 2 ciągników rolniczych. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej pismem z dnia 7 marca 2012r. wezwano U.R. do uzupełnienia braków formalnych złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 7 dni od odebrania niniejszego pisma - pod rygorem pozostawienia sprawy bez rozpoznania poprzez jego podpisanie. Dodatkowo wezwano skarżącą do przedłożenia wyciągów z kont bankowych oraz lokat i kart kredytowych należących do skarżącej i jej męża za okres ostatnich 6 miesięcy, oszacowania dochodu z prowadzonego gospodarstwa rolnego ze wskazaniem rodzaju produkcji rolnej, jego skali (ilości zwierząt, powierzchni upraw w tym na nieruchomościach dzierżawionych), wskazać należało również czy skarżąca korzysta z dopłat do produkcji rolnej (jeżeli tak to należy podać wysokość dofinansowania). Należało również przedstawić dokumentację finansową prowadzonego gospodarstwa rolnego za 2011r., wykazać za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energia elektr., wodę, telefon; dokumentów potwierdzających wysokość: podatku, opłat czynszowych, ubezpieczenia itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; przedłożyć kopie umów kredytowych i wskazanie źródeł ich finansowania oraz przedłożyć zestawienie pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym. U.R. w odpowiedzi na powyższe wezwanie przesłała podpisany formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy i wyjaśniła, iż nie ma żadnych lokat, dodatkowych kont i kart kredytowych. Wpływające środki przeznaczane są na spłatę kredytów bankowych i środki do produkcji trzody chlewnej, której sprzedaż wynosi ok. 350 sztuk. W związku z utrzymującą się niska ceną skupu, sprzedaż nie przynosi spodziewanych dochodów, ponieważ koszty zakupu komponentów do sporządzania pasz i samych pasz stale wzrasta, w związku z czym generowana jest strata wynosząca ok. [...] zł. Wnioskodawczyni wskazała, iż do tej pory nie otrzymała dopłat bezpośrednich na ten rok gospodarczy, która powinna wynosić ok. [...] zł. Skarżąca wyjaśnił również, iż roczna obsługa kredytów wynosi [...] zł + odsetki. Odnosząc się do pozostałych informacji wskazanych w piśmie z dnia 7 marca 2012r. skarżąca przesłała kopię nakazu płatniczego w sprawie wymiaru podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości za 2012, kopie rachunków za energię elektryczną oraz kopię decyzji w sprawie podatku od nieruchomości. Odnosząc się do pozostałych żądanych informacji wnioskodawczyni wyjaśniła, iż nie jest w stanie ich zgromadzić w terminie 7 dni. Skarżąca wyjaśniła również, iż rachunki za paliwo rolnicze zostały przekazane do Urzędu Miejskiego w celu rozliczenia podatku akcyzowego. Ponadto skarżąca nie prowadzi pełnej rachunkowości, gdyż opłaca podatek zryczałtowany i w związku z tym nie gromadzi rachunków związanych z kosztami produkcji (nawozów, środków ochrony roślin i leków weterynaryjnych). Pozostałe rachunki były niszczone a odtworzenie ich kopii zajmie ok. miesiąca. Wnioskodawczyni wyjaśniła również posiada 2 ciągniki rolnicze Zetor 12145 r. prod. 1988 i Zetro 7245 r. pord. 1988 wymagające ciągłych napraw, kombajn zbożowy Claas r. prod. 1986 i inny sprzęt rolniczy (rozrzutnik obornika, 2 pługi, brony, zwijarkę do słomy, mieszalnik do pasz, śrutownik zbożowy, siewnik, agregat uprawowy i inny podstawowy sprzęt rolniczy). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 ppsa, zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na względzie fakt, iż prawo pomocy jest formą dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w procesie, uwzględniając nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 ppsa - konieczne jest dokładne ustalenie faktycznej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 12 czerwca 2007 r., sygn. akt II FZ 214/07, niepubl.), celem stwierdzenia, czy rzeczywiście potrzebuje on wsparcia ze strony Państwa, bez którego nie mógłby korzystać ze swojego konstytucyjnego prawa do sądu. Uwzględniając wyjątkowy charakter instytucji przyznania prawa pomocy oczywistym jest, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy możliwa jest weryfikacja danych przedstawionych przez wnioskodawcę. Stąd też - w przypadku gdy oświadczenia zawarte we wniosku budzą wątpliwości lub okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony oraz jej stanu rodzinnego - stosownie do art. 255 ppsa., Strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Powołany przepis wprost upoważnia do żądania dokumentów lub oświadczeń, pozwalających na zbadanie oświadczeń strony w zakresie jej sytuacji materialnej. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż skarżąca nie wyjaśniła w pełni swej sytuacji finansowej, gdyż wbrew wezwaniu nie przedłożyła dokumentów dotyczących posiadanych kont bankowych i dokumentacji finansowej prowadzonego gospodarstwa rolnego w tym m.in. ewidencji przychodów. Brak tych dokumentów uniemożliwia rzetelną ocenę wysokości dochodu uzyskiwanego z prowadzonego gospodarstwa rolnego w tym ze sprzedaży trzody chlewnej. Skarżąca poza przedłożeniem rachunku za energię elektryczną nie przedstawiła również żadnych dokumentów potwierdzających wysokość stałych wydatków związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Brak odpowiedzi na wezwanie Sądu oznacza, że nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). Dodatkowo należy stwierdzić, iż skarżąca wraz z mężem prowadzi gospodarstwo rolne znacznych rozmiarów o czym świadczy powierzchnia gruntów ([...] ha) i ilość trzody chlewnej (350 szt. rocznie). Dodatkowo skarżąca korzysta z dopłat bezpośrednich do produkcji rolnej w wysokości [...] zł. rocznie. Znaczny rozmiar produkcji rolnej przy braku możliwości rzetelnej oceny sytuacji finansowej, powoduje, iż nie można skarżącej uznać za osobę, która nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7, art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 ppsa, postanowiono jak w sentencji.